сытный; тотоойу аһылык сытная пища.

1) сытный; питательный; астык ас сытная пища; 2) перен. вызывающий удовлетворение, полноценный; астык дакылаат полноценный доклад; 3) перен. убедительный; астык өйдөтүү убедительное объяснение.

I браслет; кыһыл көмүс бөҕөх золотой браслет.
II 1) сытый, довольный; бөҕөх киһи сытый человек; 2) сытный; бөҕөх ас сытная пища; 3) перен. уверенный; кыайыахпыт диэн бөҕөхпүн я уверен, что мы победим.

прил. 1. (пригодный для питания) иҥэмтэлээх; питательные вещества иҥэмтэлээх веществолар; 2. (сытный) тотоойу; питательная пйа а тотоойу ас; # питательная среда биол. ас буолар эйгэ.

прил. 1. (прочный) чиҥ, симэ, хойуу; плотная ткань чиҥ таҥас; 2. (крепко сложенный) ньыгыл; плотный мужчина ньыгыл эр киһи; 3. разг. (сытный) өлгөм; плотный обед өлгөм эбиэт.

даҕ.
1. Үчүгэйдик тоторор, иҥэмтэлээх (ас). ☉ Сытный, питательный (о пище)
Стёпа биһиги оппут сибэккилээх, лууктаах саамай минньигэс тотоойу от диэн айаҕаланара. Н. Габышев
Ити күөллэр тулатынааҕы сирдэр сүрдээх өҥ тотоойу мэччирэҥнээхтэрэ. И. Федосеев
Астаабыт аһым Амтаннаах буоллун, Оҥорбут аһым Тотоойу буоллун. Тэрис
2. көсп. Күүскэ саба биэрэр, хойуу (ас сытын этэргэ). ☉ Сильный, насыщенный (о запахе пищи)
Ыһаарыламмыт эт тотоойу сыта бэл манна өтөн киирэрэ. Н. Габышев
Балык хойуу тотоойу сыта киһи сүрэҕин өлөхсүтэр. Н. Габышев

даҕ. Аҕыйах курдук буолан баран, элбэххэ тиийимтиэ, барана охсон хаалбат (хол., ас). ☉ Такой, которого хватает надолго несмотря на малое количество, сытный (напр., о еде)
Бурдук хааһы унньуула хааһытааҕар ырааҕынан үтүр, өҥ, тотоойу аатырбыта. Күннүк Уурастыырап
Ааҕан-суоттаан көрүүбэр дьылга-күҥҥэ олус ылларыахпытын сөбө суох этэ. Үксэ алаас, өтөх сирдэр отторо хааллылар, кэм үтүр ысталыктаах буолар ини. «Чолбон»
ср. хак. үзүр ‘экономный’, МНТ өтэр ‘быстро, как можно скорее, немедленно’

даҕ.
1. Тотоойу уонна иҥэмтэлээх. ☉ Сытный
Алаадьыта амсайыҥ, сүөгэйдээх. Дьэ бу астык ас буолар. И. Данилов
Астык аһатыылаах, Балым маанылаах, Борчум остооллоох. Өксөкүлээх Өлөксөй
△ Иҥэмтэлээх. ☉ Питательный
Өҥүрүк куйааска тамаҕа хаппыт отчукка Амма уутуттан ордук астык утах баар үһүө! С. Федотов
2. көсп. Киһи санаата туоларын курдук дьоһуннаах, дуоспуруннаах; олохтоох. ☉ Вызывающий удовлетворение, основательный, серьезный
Байбааскы киһи киһинэн, сирэйэ-хараҕа да үчүгэй, ис киирбэх, кэпсэтэрэ да үчүгэй, кэм астык. П. Ойуунускай
Ойууннартан саамай астык, нүһэр көрүҥнээхтэрэ Үөһээ Халыма ойууна эбит. С. Курилов (тылб.)
3. Итэҕэтиилээх, киһи итэҕэйэр. ☉ Убедительный, веский
Хор, итинник [ыпсаран кэпсээһин] биһиэхэ, үөрэҕэ суох дьоҥҥо, астык буолар. А. Софронов
Саха прозата киһи буола үүнүү килбиэннээх суолун аҕыйах эрээри астык айымньыларынан үйэтиппитэ. ФЕВ УТУ
♦ Санааҕа <да> астык — туох да кэмсиниитэ суох, дууһаҕа чэпчэки. ☉ Без всякого сожаления, на душе легче
Саа тутан кыргыһа сылдьан өлбүт буоллар, санааҕа астык буолуо эбит. П. Ойуунускай
Булбатах да иһин, бэйэ сирэй бара сылдьыбыта, көрдөөбүтэ кэм санааҕа да астык. Н. Заболоцкай

I
аат. Ханна эмэ өр буола барарга (хол., үлэҕэ, булка) дьиэттэн илдьэ барар аһылык, ыһык. ☉ Дорожные съестные припасы, провизия. Үс күннээҕи өйүө бэлэмнээтибит
□ Дьиэбиттэн өйүө аҕалымматаҕым. Н. Неустроев
[Ийээ] миэхэ өйүө наада буолсу. Онон көрдөһөбүн: бүгүн сайылыкка миэхэ ыһыкта тиэрт. Суорун Омоллоон
Кини ынах хомуйар уонна тиэргэҥҥэ түптэлиир, Куонаан оҕонньор отуутугар өтөр-өтөр өйүө таһар. Н. Заболоцкай
[Кини] утуйар таҥаһын аҥаар хонноҕор кыбынна, кууллаах өйүөтүн санныгар бырахта. «ХС». Тэҥн. ыһык, үтэ
ср. монг. өег ‘питательный, сытный; сытый’, бур. үег ‘сытый’
II
өйүө-төйүө буол — ону-маны аанньа быһааран билбэт, өйү сүтэриэх курдук турукка тиий (хол., олус күүскэ ыалдьан). ☉ Впадать в полубессознательное, полуневменяемое состояние (из-за сильной болезни)
Кини бэйэтэ хаана наһаа баран, өйүө-төйүө буолла. Ф. Софронов
Күүһэ эстэн утуйарутуйбат икки ардынан өйүө-төйүө буолан сытаахтаата. С. Тумат

нареч. 1. ыксары, кытаанахтык; плотно утрамбовать дорогу суолу ыксары чиҥэтэн биэр; 2. (вплотную) ыга; ыксары (наглухо); окна плотно закрыты түннүктэр ыксары сабыллыбыттар; 3. разг. (сытно) ыга, ыксары; плотно поесть ыга аһаа.