нареч. бытааннык, сыылбатык.

дьүһ. туохт. Биир кэм аа-дьуо сыылбатык хардыылаан хаамп. ☉ Идти вяло, ровным шагом
Салдьыр муостаах, саппардаан хаамар саадьаҕай оҕус. «Кыым»

сыһ. Аһара бытааннык, сыылбатык (хол., тугу эмэ гын). ☉ Очень медленно, неторопливо, долго (делать что-л.). Уһаарбатык үлэлиир

салай диэнтэн дьаһ
туһ. Үчүгэйдик үөрэммит эрийэр ыт эйиэхэ соччо салайтара барбат. Кыыл хайа диэки барарыттан көрөн иннин күөйэн иһэр. Далан
Артыыстары сөптөөх кэмҥэ үүннэрии биһиэхэ сыылбатык барар. Өссө да эрдэ, үлэлии түстүн диэн санаанан салайтарабыт. «ХС»

туохт. Олус бытааннык, нэстик, ыараханнык хаамп, сыылбатык сырыт. ☉ Ходить, идти тяжелой медленной поступью, еле передвигать ноги
Дьиэ аҥаарыгар тарыллан, бэрт оргууй алтахтаан [Балааҕыйа эмээхсин] сууна барда. Амма Аччыгыйа
Оҕуспут сүрэҕэлдьээбит курдук аа-дьуо алтахтаан кураанах сыарҕаны соспута. П. Аввакумов
Арыычча тураммын алтахтаан, Таҥаспын, саадахпын хомунан, Атахха биллэрэн куоппутум. С. Данилов
△ Бытааннык бадьаалаан хаамп (саҥа хааман эрэр оҕо туһунан). ☉ Начинать ходить, передвигаться на слабых ножках (о ребенке)
Хотон иһигэр саҥардыы алтахтаан эрэр уолга [ийэтэ Сотто] сотору-сотору сарылаан кэлэн, кинини түҥ-таҥ соһон илдьэн, долборукка баттаан, ходуулунан сабан, таптайан биэрэрэ. Эрилик Эристиин
Сыҥаһалаан сыыгынаабыт, алтахтаан хаампыт алаһа дьиэм харахпыттан арахпат, өйбүттэн түспэт. П. Аввакумов

сыһ.
1. Көнтөрүктүк, олус сыылбатык. ☉ Неуклюже, неповоротливо, очень медленно
Кини бииргэ үөрэммит доҕордоох …… улахан уҥуохтаах, өҕүллэҥнээн, хайдах эрэ көһүүннүк туттан хаамар. А. Сыромятникова
Күөх туман кэтэҕэр Көһүүннүк өҕүллэр Хараарар хайа арҕаһа Халлааҥҥа харбаһар. Эрчимэн
Грифтэр — бөдөҥ-садаҥ, сиргэ көнтөрүктүк хамсанар, көһүүннүк хаамар көтөрдөр. ББЕ З
2. көсп. Бытааннык, нэстик, уһаарбатык (хол., дьыаланы быһаарар, үлэҕэ, дьыалаҕа сыһыаннаһар). ☉ Очень медленно, безынициативно, косно (напр., решать дела)
Уларыйыы процеһа сорох дьоҥҥо бэрт көһүүннүк, охсуһуу-айдаан түмүгэр барар. ПБН ОПТ
3. көсп. Тоҥуйдук, тымныытык, абааһы көрбүттүү, ахсарбатахтыы. ☉ Холодно, неодобрительно, недоброжелательно
Тэрэнтэй оҕонньор бүгүн эмиэ улахан кулуба ыҥыртарыытыгар киирэн таҕыста. Боһомо [кулуба] бэрт көһүүннүк көрүстэ. Болот Боотур. Тимошиҥҥа сорох табаарыстара көһүүннүк сыһыаннаһаллар. А. Федоров

прил
сыылба, нэс

прил. көнтөрүк, сыылба, көһүүн.

I
1.
ылыс I диэнтэн холб. туһ. Мэхээчэ күн аҥаара атыыга барыахтаах таһаҕаһы ыскылааттан ылсыһан сыарҕаларга тиэйистэ. ПНИ ИС
2. Кими эмэ кытары ыга тутус. ☉ Крепко держаться (напр., за руки с кем-л.)
Сибиэтэлээх Хабыычча илии илиилэриттэн ылсыһан, күлэ-үөрэ, күөрчэхтэнэ эргичийбэхтээтилэр. П. Аввакумов
Бөһүүкэлиир астардаах, Бүтэй Бүлүү эбэбит Туттаарытта толоонугар Тоҥолохтон ылсыһан Долгулдьуйа хаамсыаҕыҥ! С. Васильев
Эһиэхэйдьиттэр төгүрүк хонуу ортотугар хас даҕаны түһүлгэни тэрийэн, хонноххоннохтон ылсыһан, илии эргийэ сылдьаллар. И. Никифоров
II
туохт. Тугунан эмэ күүскэ дьарыктан, дьарыктанан бар. ☉ Браться, взяться за что-л. усердно, рьяно
Сопхуос салалтата быйыл от хомуурун эрдэ бүтэрэргэ саамай сөпкө ылсыста. П. Аввакумов
Ынахтарын майгыларын аны билэн, ыаһыҥҥа хорсун соҕустук ылсыстылар. В. Яковлев
Сэрии быдан инниттэн, отутус сыллартан саҕалаан, аҕыс оҕолоох мин эһэм Семён Никифоров оҕонньор оҕолорун үөрэттэриигэ ылсыспыта. «Чолбон»
III
туохт.
1. Ыарыыламмакка салгыы үүнэн, улаатан, силигилээн бар (хол., оҕуруот аһын арассаадатын буорга көһөрбүт кэннэ). ☉ Прижиться, приняться (напр., о растении)
Бастакы икки нэдиэлэ устата биэрэс ылсыһара, үүнэрэ бытаан буолар. ФНС ОАҮүС
Олорпут кэннэ хаппыыста арассаадатын үөн сиэн эбэтэр кыайан ылсыспакка өлөн көҕүрээччи. СГС ОАКЭ
Баклажан сыылбатык да буоллар сэбирдэхтэнэр, сэбирдэхтэрэ, умнаһа күпкүөх буоллахтарына үүнээйи ылсыспытынан барар. ЕАМ ББКП
2. кэпс. Ама буолан, үтүөрэн бар. ☉ Выздоравливать, поправляться, вылечиваться
Эмээхсинэ Өксүүн быйыл эмтэнэн син ылсыста быһыылаах, хотонун, дьиэтин икки ардыгар маҥан былаата биир кэм кылбаҥнаан олорор. «ХС»

прил. бытаан, сыылба; # на медленном огне мөлтөх уокка.