II с. грам. сыһыат.

с. грам. сыһыат туохтуур.

прил. грам. сыһыат туохтуур; деепричастный оборот сыһыат туохтуур бөлөҕө.

приставка, суолтатынан даҕааһын аат уонна сыһыат үрүт итиэннэ (дэҥҥэ) тэҥнии степеннэрин үөскэтиигэ туттуллар, хол. наилучший саамай орду к; наиболее орду к.

туттулун диэнтэн хай
аата. Тылдьыкка тыл истиил өттүнэн туттуллуута толору көстүөхтээх. АПС СТЛ
Мэҥэ таастар суруктарыгар сыһыаттар туттуллуулара элбэх. АНК БТТ

эб. Даҕааһыннартан сыһыаты үөскэтэр. ☉ Образует наречия от прилагательных
Бүтэн баран, үөрэкөтө дорооболоспута уонна соруктаах аханнык бэлиэтээн эппитэ. В. Яковлев
Көй бараан Киэргэлэ буоланнар Минньигэс аханнык Мичээрдии тураллар. Эллэй
Ол иһэн, Оргууй аханнык ботугураһа испиттэр. А. Софронов

эб. Даҕааһыннартан сыһыаты үөскэтэр. ☉ Образует наречия от прилагательных
Мэхээчэ холку бэйэлээхтик утуйа сытар. Софр. Данилов
Сүрдээх суон да буоллар, чэпчэки бэйэлээхтик хаамар. «ХС»
Дьахтар сытыы бэйэлээхтик часкыйда. Н. Габышев
Долгуйбута биллибэт, хата, дьоһун бэйэлээхтик туттар. «ХС»

эб. Даҕааһын сыһыаты үөскэтэр, сыһыат суолтатын күүһүрдэр эбэтэр мөлтөтөр (хол., үчүгэй аҕайдык: 1) олус үчүгэйдик, 2) син үчүгэйдик). ☉ Образует наречие от прилагательного, при этом усиливает или ослабляет семантику наречия (напр., үчүгэй аҕайдык: 1) очень хорошо, 2) довольно хорошо)
Мин эһигини үчүгэй аҕайдык бурайталыам. Н. Лугинов
Кини үчүгэй аҕайдык үөрэнэр этэ. «ХС»
Кылбановскай аргыый аҕайдык сыыйа олордо. В. Яковлев
Соруктаах аҕайдык уһун уктаах тимир күрдьэҕинэн сири хаһыйбахтаан туора эспитинэн барда. П. Филиппов

эб. Баҕайы эбиискэ күүһүрдэр суолтатын уонна сыһыаты үөскэтэр -лык сыһыарыы суолтатын солбуйан даҕааһыннартан сыһыаты үөскэтэр уонна кинилэр суолталарын күүһүрдэр. ☉ Образует от прилагательных наречия и усиливает их значение, совмещая усилительное значение частицы баҕайы и наречиеобразующего аффикса -лык
Атын чэпчэки баҕайытык мииннэ. Суорун Омоллоон
Мунньах суруксута тэбэнэттээх баҕайытык мичээрдээн кэбиһэр. Амма Аччыгыйа
Маайа Сүөдэри сотору-сотору минньигэс баҕайытык уураан ылара. Н. Якутскай
Бу киэһэ ханна да ыыппатылар, үчүгэй баҕайытык утуйдум. Т. Сметанин

сыһ. Сонно тутуһан туран, уталыппакка (тугу эмэ гын). ☉ Немедленно, тут же, сразу (делать что-л.). Тута бил. Тута өйдөө. Тута сөбүлэс
□ Эһигиттэн икки суругу туттум буолан баран, тута эппиэттиир түгэн суоҕа. Н. Якутскай
Пал Палыч киһитэ туохтан эрэ санаарҕаабытын тута сэрэйдэ. Н. Заболоцкай
Сонно тута, холорук курдук, икки аттаах киһи мас быыһынан элэгэлдьистилэр. А. Сыромятникова
♦ Тута бар көр бар I
Ол дьааты кыратык да сиэтэххэ, тута барыллар. ГНС СТДСТ. Икки козёл оҕотун ытан ыллым; биирэ тута барда, атынын атахха таптым. Д. Дефо (тылб.)
Тута сөрөөн көр сөрөө. «Саамай сөптөөх этии!» — Хаарчаан тута сөрөөн сөбүлээбитин биллэрдэ. Болот Боотур
Моҕотой чөҥөчөк көҥдөйүгэр ыстанна, Кеша тута сөрөөн, тутан ылыах толкуйдаах. Т. Сметанин
Эҥин бэйэкээннээх дьиктилээх түгэннэр ардыгар айаннаан истэххинэ көтөн түһээччилэр, олору тута сөрөөн сурукка киллэрбэтэххинэ, умнуллан хаалаллар. Р. Баҕатаайыскай
◊ Тута сыһыат туохтуур тыл үөр. — сүрүн хайааһын иннинэ аҕай оҥоһуллар ойоҕос хайааһыны көрдөрөр -аат сыһыарыылаах сыһыат туохтуур (хол., бараат, көрөөт, ылаат). ☉ Деепричастие на -аат, обозначающее побочное действие, непосредственно предшествующее главному. Тута сыһыат туохтуурдаах этиитэ толкуйдааҥ