Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сэлэһии

сэлэс I диэнтэн хай
аата. Бэйэм мөдөөнсүйэн биэрээри гыннахпына, кини тоҕоостоох тылы булан күөдьүтэрэ, сыыйа салҕанан, сэлэһиибит ситимэ быстыбатаҕа. Р. Баҕатаайыскай
Чуумпу киэһэлэргэ, дойдунусири ахтар-саныыр сэлэһиилэргэ сороҕор Өлөксөй сахалыы туойан дьигиһитэн, дьиэрэтэн тыынын таһаарара. Багдарыын Сүлбэ
Уу баһа киирбит дьахталлар уонна кыргыттар, күөл кытыытыгар күүтүһэ-күүтүһэ, сэлэһии, сибигинэһии-хобугунаһыы бөҕө. С. Курилов (тылб.)

сэлэс

I
туохт., кэпс. Истиҥник кэпсэт, сэһэргэс; ирэ-хоро уһуннук кэпсэт. Долго задушевно с кем-л. беседовать, делиться сокровенным; болтать
Тугу эмэ өссө сэлэһиэх эбиттэр да, куорат сыырын анныгар кэлэ охсон хааллылар. Р. Баҕатаайыскай
Бөлүүн түүнү мэлдьи утуйбакка, ити киһилиин быһа сэлэһэн таҕыстылар. Болот Боотур
Дьэбдьиэ хоноһону кытта уһуннук сэлэстэ. Болот Боотур
Эмээхситтэр хойуу чэйи иһэн иэдэйдэхтэринэ киэһэ хойукка диэри сэлэһэллэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. ног. соьйлес, карач.-балк. селеш ‘говорить, разговаривать, беседовать’, уйг. сөзлеш ‘говорить, беседовать, переговорить’
II
сэлээ диэнтэн холб. туһ. Күнү быһа сылгы сэлэһэ сырыттым. АаНА СТОТ

сэлээ

туохт. Сылгы сиэлин, кутуругун кырый, сарбый. Остригать гривы, хвосты у лошадей
Сиэлин-кутуругун сэлээбэтэх аттара эбит. А. Сыромятникова
Онтон биирин туоларын саҕана сиэлин сэлээн ыыттахха тый дэнэр. Сылгыһыт с. Кытыт биэлэри үөрдүүллэр, ыччат сылгыны бэчээттииллэр, имнииллэр, сиэлин, кутуругун сэлииллэр. ҮБНьТ

Якутский → Русский

сэлэс=

I совм.-взаимн. от сэлээ=.
II беседовать, разговаривать (долго); кинилэр киэһэни быһа сэлэстилэр они разговаривали весь вечер.

сэлээ=

подстригать (гриву лошади).

Якутский → Английский

сэлэс=

v. to chat about idly, make small talk


Еще переводы:

сэгэлдьиһии

сэгэлдьиһии (Якутский → Якутский)

сэгэлдьис диэнтэн хай
аата. Быыһа суох ыалдьыт, хоноһо, Ону-маны өр сэлэһии. Олох уларыйа охсор, Хааман-сиимэн сэгэлдьиһии. Баал Хабырыыс

сип-сап

сип-сап (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Дорҕооно суохтук, сибигинэйэн (дьоҥҥо иһитиннэрбэт курдук). Шёпотом (так, чтобы другие не слышали)
Сип-сап кэпсэтэллэр, ону иһиллии сатаата да, туох да туолкатын быһааран истибэтэ. Күндэ
Уун-утары көрсөн олорон, Уостаратиистэрэ чорбоҥноһон, Сип-сап мээнэ сэлэһии, Сымыйаны сибигинэһии. ДГИ СС
Биһигиттэн чугас бинэгирээт мастарын иһигэр «чууп» гына уураһар, «сип-сап сибигинэһэр», үөһэ-аллара тыынар сибики баара. М. Горькай (тылб.)

сэһэн-сэппэн

сэһэн-сэппэн (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Буолары-буолбаты кэпсэтии, үлүһүйэн туран сэһэргэһии, сэлэһии. Оживленная беседа, разговор о том, о сём
Кинилэр сэһэннэрэ-сэппэннэрэ кимтэн да сүрдээх буолааччы. Суорун Омоллоон
Өлгөмнүк бултуйан дьон үөрүүтэ-көтүүтэ сүрдэммит, сэһэн-сэппэн ырааппыт, туттуу-хаптыы түргэтээбит. Г. Попов
Кэлин ортолуу аһаан истэхтэрин аайы араас сэһэн-сэппэн хойдон истэ. И. Сысолятин
Сылабаар остуолга туруутугар, сэһэннэрэ-сэппэннэрэ ыраатта. М. Попов

көҕүтүлүн

көҕүтүлүн (Якутский → Якутский)

көҕүт диэнтэн атын
туһ. Уран тыллаах поэттары кытта Унньуктаах сэлэһииттэн көҕүтүллэн, Улахан да мунньахтарга кыттан, Уһун уураахтартан төрүттэнэн — Мин төбөбөр үөскээбэтэхтэрэ Саныыр санааларым. С. Данилов

иэҕилин

иэҕилин (Якутский → Якутский)

  1. иэх диэнтэн бэй. туһ. Ардах кэнниттэн арылы кустук иэҕиллэн тахсар. Л. Попов
    Баттаҕын сүүмэхтэрэ сүүһүгэр иэҕиллэн түспүттэр. А. Федоров. Өрүс тас салаата, тоҕонохтоон тахсан суолга чугаһаан баран илин диэки иэҕиллэн түһэ турда. «ХС»
  2. көсп. Хайа эрэ диэки халыйан бар (хол., кэпсэтэн иһэр тиэмэҕиттэн). Сворачивать, уклоняться в другую сторону
    Онтон кэпсэтии Талба нэһилиэгин олоҕор бэйэтэ иэҕиллэн кэлэ турар. Амма Аччыгыйа
    Санаата наар бу аттыгар олорон иһэр кыыска иэҕиллэн кэлэ турар. А. Сыромятникова
    Сэлэһиибит бастаан үлэ-хамнас туһунан саҕаланна, онтон булка иэҕилиннэ. Р. Баҕатаайыскай
сарбынньахтаах

сарбынньахтаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Сарбынньах киэргэтиилээх, сарбынньах ойуулаах. Украшенный зубчатой резьбой, зубчатым украшением
Сарбынньахтаах саар ыаҕаска Арыылаах суоратынан Ас үрдэ диэн Айылгы тардан, Аһаан-сиэн эрэбит. Уруй! Уруй! Уруй! Саха нар. ыр. II
Арҕаа диэки эрбии тииһин курдук сарбынньахтаах бүүрүктээх, үрдүгэр кыра мэндиэмэннээх улахан мас дьиэ көстөр. Амма Аччыгыйа
[Хобороос] онтон сарбынньахтаах ытарҕатын кэттэ. А. Сыромятникова
2. Түү курдук көп (хол., хаар). Пушистый (напр., о снеге)
Ситэ биэс биэрэстэ бара иликтэринэ сарбынньахтаах хойуу хаар түһэн намылытар. Н. Якутскай
3. көсп. Эгэлгэлээх, уус-уран (хол., киһи саҥатын туһунан). Выразительный, красочный (напр., о речи)
Ойуулаах олоҕу ордорон, Онно охтумаҥ, Сарбынньахтаах саҥаҕытын Салгыҥҥа сайҕаамаҥ, Илбиргэстээх этиигэ иэдэйэн, Илин-кэлин этимэҥ. А. Софронов
Сэлэһиибит бастаан үлэ-хамнас туһунан саҕаланна, онтон булка иэҕилиннэ, кэлин улам чөллөрүйэн, тапталга халыйан таҕыста. Дьэ итиннэ эбиилээхсабыылаах, сарбынньахтаах сэһэн сэргэстэстэ. Р. Баҕатаайыскай

иччэ

иччэ (Якутский → Якутский)

көр итиччэ
Сүөдэрдээх Мэхээс иччэ уһуннук тугу сэлэһэллэрэ буолуой? Кустук

салгыс

салгыс (Якутский → Якутский)

салт диэнтэн холб. туһ. Оҕонньоттор салгыспакка сэлэһэллэр, бочооттоһоллор. Н. Габышев

сэлэн=

сэлэн= (Якутский → Русский)

страд. от сэлээ = подстригаться, быть подстриженным (о гриве лошади).

остричь

остричь (Русский → Якутский)

сов. кого-что кырый, сарбый, сэлээ; остричь волосы баттаҕын кырый; остричь гриву у лошади сылгыны сэлээ; остричь ногти тыҥыраҕын кырый.