1. 1) бодрый; кини сэргэх көрүҥнээх у него бодрый вид; кини санаата сэргэх у него настроение бодрое; 2) чуткий; сэргэх кыыл чуткий зверь; сэргэх кулгаах чуткое ухо; 2. перен. бдительность || бдительный; кылаассабай сэргэх классовая бдительность; сэргэх пограничниктар бдительные пограничники; сэргэҕи күүһүрдүөххэ = повысить (букв. усилить) бдительность.

a. brisk, lively, alert

даҕ.
1. Тыаһы-ууһу чуордук истимтиэ, билимтиэ. ☉ Чуткий, быстро и легко воспринимающий на слух
Сэргэх да кулгаахтаах буолуохтара! Амма Аччыгыйа
Тайах сэргэх сүрэҕэ Бары тыаһы билэрэ. И. Гоголев
[Манчаары:] Кулгаах сэргэх, харах кыраҕы, ол да сырыттарбын барытын истэбин. Эрилик Эристиин
2. Барытыгар аһаҕас, сайаҕас өйдөөх. ☉ Бойкий, шустрый, живой, восприимчивый (напр., о ребёнке)
Сорох кылаас олус сытыы, сэргэх. Н. Лугинов
Кини наһаа сэргэх, сайаҕас оҕо эбит. А. Фёдоров
△ Кырдьан буорайа, бодооро илик. ☉ Еще достаточно живой, бодрый (обычно о пожилых людях). Оҕонньор төһө да сааһырдар сэргэх дьүһүннээх
□ Прокопий Саввич, дириҥ мырчыстаҕастаах кубаҕай сирэйэ ураты үчүгэйдик сырдаан, симириҥнэс харахтара сэргэх кыымнарынан чоҕулуһан кэллилэр. И. Никифоров
3. Чуҥкуга суох, киһини аралдьытар, элбэх барыылаах-кэлиилээх. ☉ Нескучный, оживлённый, с активным движением
Борохуоттар түмсэр пуортара улахан куорат баксаалыгар маарынныыр буола түһэр, олус сэргэх олохтонор. Амма Аччыгыйа
Оо, барахсан, дьон-сэргэ тоҕуоруһар кэмигэр чахчы сэргэх сир этэ. Н. Лугинов
Бу куорат саамай сэргэх, кэлиилээх-барыылаах, атыылаахтутуулаах сиринэн буолара. П. Филиппов
4. кэпс. Киһи сэргии, сэҥээрэ көрөр. ☉ Занимающий, притягивающий внимание человека
Аныгылыы сэргэх дьиэуот тэриннэхпитинэ — сыбаайбалыахпыт, оччоҕо мин эһиэхэ көһөн кэлиэм. Суорун Омоллоон
Биир эмэ сэнэх таҥастаах, сэргэх дьүһүннээх киһи суох этэ. Эрилик Эристиин
Сэргэх соҕустук таҥна-симэнэ, тутта-хапта сылдьыахтааххын. В. Яковлев
тюрк.-монг. сэргэк