с. араллаан, сүгүлээн.

кэтэн диэнтэн атын
туһ. Астрономнар ортолоругар сүгүлээн буолбута: уонтан тахса сыл кэтэниллибит Юпитер ахсыс ыйыгар сүтэн хаалбыта. БК БК

кэпс. Туох эмэ түбүгэр ылларыы; сүгүлээн, сүпсүк. ☉ Суетливые хлопоты, заботы; суета, шум
Мунньахтар сахсылҕаннарын сааҕыныгар бириэмэ биллибэккэ ааһар. М. Ефимов

тэрийис диэнтэн хай
аата. Иирээн төрдүн тэрийсии, Сүүс үйэни мэлдьи Сүтэн биэрбэт сүгүлээн, Ааһан биэрбэт айдаан …… Манна буолла. П. Ойуунускай

ж. разг. 1. (шумные движения) айдаан, сүгүлээн; дети подняли возню оҕолор айдаан бөҕөнү тартылар; 2. (хлопоты) бо- дьуус, түбүк; возня с установкой приборов прибордары туруорар түбүк.

көр сүгүлээн
Ааспыт өрөбүлгэ икки кыыс эр дьон бараагар хоммуттара тутуллан, сүгүлүөн бөҕө үһү дии! В. Яковлев
Ыскамыайкалары сыҕарытыы, сэлэллэн биэрии, сүгүлүөн буола түстэ. «ХС»

кэт диэнтэн атын
туһ. Бу буулаҕа моонньубутугар Бурҕалдьы буолан кэтиллибит, Сүгэһэр буолан Сүгүллүбүт сүгүлээн. П. Ойуунускай
Микиитэ кэлэн киниэхэ кэтиллэ биэрдэ да, тас иэнинэн барда. Амма Аччыгыйа
Боруҥуйга өстөөхтүүн ыы муннунан кэтиллэ түһүү да баара. Дьэ, онно ким түргэн туттуулааҕа билэрэ. С. Васильев

аат. Туох эмэ аймалҕан, айдаан, сүгүлээн. ☉ Переполох, суматоха
Түөрт уол буоламмыт көс кэриҥэ сиргэ хоно баран хаалбыппыт, интэринээккэ түрүлүөн бөҕө буолбут. И. Федосеев
Онтон, доҕоор, ким да үөйбэтэх-ахтыбатах түрүлүөнэ дьоҕус соҕус бөһүөлэги аймаабат дуо?! И. Семёнов
Ханна эрэ бараары гыннахтарына түрүлүөн үлүгэрэ, ордук булт саҕана бэргиир. Күрүлгэн

аат. Дьону аймыыр курдук туох эмэ сүгүлээн, түрүлүөн. ☉ Шум-гам, большой переполох
Хаарыан-харамай күннэргэ Хаһыытааныһыытаан тураммыт Түрбүөн бөҕөнү түһэриэхпит, Түрмэ бөҕөнү түҥнэриэхпит. П. Ойуунускай
Эмискэ үлүгэр иэдээн иэнигийдэ, Түрүлүөн буолла, түрбүөн турда. Хантан, хаһан истибиттэрэ буолла? А. Абаҕыыныскай
Билиҥҥи кэмҥэ, экология боппуруоһа сытыырхайбыт кэмигэр, түрбүөн эрэ тардар табыллыбат, тустаах дьаһаллары ылыы улахан оруоллаах. «Кыым»
△ Сүпсүк, араллаан. ☉ Неразбериха, суматоха
Түрбүөнтэн уһуктан турбут аҕа баһылыктара, ийэ хотуттара мустан, сүбэ тобулан аалыҥнаһа уһуннулар. Н. Борисов
Олорор дьиэ-уот көстүбэтэ, тыйаатыр өрөмүөнүн түрбүөнэ, үлэлииргэ усулуобуйа суоҕа эрэйдиирэ. И. Бочкарёв
Биир түүн кинилэр роталарын түрбүөнүнэн туруоран, массыынаҕа олордон ханна эрэ илдьэ барбыттара. Күрүлгэн
ср. др.-тюрк. турбун ‘розыск, расследование’, кирг. дүрбөөн ‘набег, разгром, сумятица’

аат.
1. Куттал суоһаабытын (хол., сэрии кэмигэр) нэһилиэнньэҕэ туох эмэ тыаһынан биллэрии. ☉ Сигнал, извещающий о приближении опасности (напр., в условиях войны), тревога
Түүн үөһүн ааһыыта түрүбүөгэ буолла. С. Никифоров
Байыаннай устаап быһыытынан ыстаап чугаһыгар саа тыаһа байыаннай түрүбүөгэни биллэриигэ тэҥнээх. ССС
Салгын түрүбүөгэтэ субу аҕай улуйан уурайбыта. ИА КЛ
2. кэпс. Туохтан эмэ айманан сүпсүгүрүү, аймалҕан, сүгүлээн. ☉ Шум, волнение, переполох, тревога
Дьөгүөссэ сопхуос киин бөһүөлэгэр тиийэн түрүбүөгэ бөҕөтүн тарта. В. Протодьяконов
Дьаллааһын үрүйэтин ыалларыгар өстөөх сэриинэн саба түһэн эрэрин курдук түрүбүөгэ буола түстэ. М. Доҕордуурап