Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сүгүрүйээччи

аат.
1. Тугу эмэ таҥара курдук итэҕэйэр, ытыктыыр киһи. Поклонник какого-л. божества, верующий
Кууран эрэр мас дуолана Сүгүрүйээччилэри, эһигини …… Имэрийиэ суоҕа кини. И. Гоголев
Манна үгүс тустуһунан айыыларга сүгүрүйээччилэр бааллара. Н. Лугинов
Саҥа итэҕэли ылыммыт дьон бары бэйэлэрин мусульманнарынан, атыннык эттэххэ «таҥараҕа сүгүрүйээччилэринэн» ааттаммыттара. АЕВ ОҮИ
2. Ким эмэ талаанын сөҕөр, кими эмэ ордук ытыктыыр киһи. Поклонник, почитатель чьего-л. таланта
Миша сүгүрүйээччилэрин кытары көрсүһэр омук сирин артыыһыныы …… ньалҕаарыччы тарааммыт баттахтаах төбөтүн хоҥкутта. Н. Лугинов
Роман Дмитриев киниэхэ сүгүрүйээччилэр эрэллэрин толорбута. Кини ХХ олимпийскай оонньуулар чөмпүйүөннэрэ буолбута. И. Федосеев

сүгүрүй

туохт.
1. Кими эмэ уруйдаан, быраһаайдаһан, эбэтэр махтанан, тобуккун бокутан тоҥхой, бокулуоннаа. Кланяться, делать поклон кому-л. в знак приветствия, прощания или почтения, благодарности
Сэрии тойоно, күн судаарын уруйдаан үстэ сүгүрүйэн баран, кыһыл көмүс бакаалын өрө ууммута үһү. П. Ойуунускай. Тогойкин Ивановтаах Фокин диэки сүгүрүйдэ: «Хайыһар бэлэм, табаарыс капитаннар!» Амма Аччыгыйа. [Маттаҥаа] санаарҕаабыттыы тыһыргыыр көмүлүөк оһоххо сүгүрүйдэ: «Аал уот иччитэ, быраһаай!» И. Гоголев
2. көсп. Кимиэхэ эмэ ытыктабыллаахтык сыһыаннас, кими эмэ олус убаастаа, үчүгэйдик санаа. Почитать когочто-л., преклоняться перед кем-чем-л., уважительно относиться к кому-чему-л.
Кэрэ кыыс, толуу дьахтар, Эһиэхэ сүгүрүйэбин, Эһиги суоххут буоллар Поэт буолуо суох этим мин. И. Гоголев
Ийэ... Ити тылга бэринэ, сүгүрүйэ, Ыллаан, күнү көрбүппүт. И. Федосеев
Баабыр, өбүгэлэр үгэстэригэр сүгүрүйэр иэһин боруостаабыт киһи быһыытынан, омуһах диэки аргыый, ол эрээри чиҥ-чиҥник хардыылаабытынан барда. Н. Заболоцкай
Ханнык эмэ таҥараны эбэтэр туох эмэ үрдүкү күүһү итэҕэй, таҥара курдук ытыктаа. Почитать что-л. как божество, веровать
Киһи айылҕа сокуоннарын билбэтиттэн сылтаан, туох эрэ үрдүгү булан, онуоха сүгүрүйэ сатыыра. Н. Лугинов
Кырдьаҕастар бары даҕаны сиргэ-уокка наһаа сүгүрүйэллэрэ итиэннэ биһигини сүгүрүйэр буоларбытыгар уһуйаллара. И. Сосин
Саха өбүгэлэрэ чопчу ханнык маска сүгүрүйбүттэрэ буолуой диэн боппуруос үөскүүр. «Чолбон»
3. көсп. Кимтэн эмэ тугу эмэ оҥороругар көрдөс-ааттас. Просить, упрашивать кого-л. о чём-л.
Бары үөрүүнэн хотойу Баһылыгынан талбыттар, «Сөрүүн сири бул!» — диэн Сүгүрүйэ турбуттар. С. Васильев
«Чэ, кэлэн, хоноһолор, аһааҥ», — диэн Дыгын бэйэтинэн сүгүрүйбүт. Эрилик Эристиин
Улуус тойотторо туох дииллэр, сүгүрүйэн көрүөм. Сарсыҥҥы мунньахха тахсан, Куһаҕан Ньукулай уолун самнараллара сөп этэ. М. Доҕордуурап
Сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн <хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан> эрэбин көр сүһүөх
Эйиэхэ сүһүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэ, хоолдьуктаах бэйэбит хоҥкуйа турабыт. Ньургун Боотур
Көрдөһөн сүһүөхтээх бэйэлэрэ сүгүрүйэ тураллар. Амма Аччыгыйа
Үтүө булкунан үтэлээбиккэр хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан, сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн тураммын ахтаах арыынан аһатан эрэбин! И. Семёнов
<Үс бараа хара> күлүгэр сүгүрүй — <үс бараа хара> күлүгэр үҥк диэн курдук (көр күлүк). Күн өркөн ууһун Күүстээх оҕотугар, Үс бараа хара күлүккэр Үстэ сүгүрүйдэҕим буоллун. П. Ойуунускай
Илиибин түөспэр туттан Эн күлүккэр сүгүрүйэбин. И. Гоголев
Үрүҥ аанньалларым, сиэстэрэ кыргыттар, Эһиги үс күлүккүтүгэр сүгүрүйүөм, Эмп сыттаах дьикти дууһаҕытыгар. Н. Босиков
ср. тув. сөгүрүүр ‘поклониться, поклоняться (почитать)’, уйг. жүкүнмэк ‘становиться на колени, преклонить колени’

Якутский → Русский

сүгүрүй=

1) преклонять колена; становиться на колени; кланяться; сүһүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэбит фольк. мы (букв. имеющие коленные суставы) падаем на колени; үҥэн-сүгүрүйэн көрдөһөбүн уст. низко кланяюсь, покорнейше прошу; 2) перен. преклоняться перед кем-чем-л.; эн талааҥҥар сүгүрүйэбит мы преклоняемся перед твоим талантом.

Якутский → Английский

сүгүрүй=

v. to worship, revere


Еще переводы:

низкопоклонник

низкопоклонник (Русский → Якутский)

м. сүгүрүйээччи, хап-тайааччы.

огнепоклонник

огнепоклонник (Русский → Якутский)

м. рел. уокка сүгүрүйээччи, уот таҥаралаах.

поклонник

поклонник (Русский → Якутский)

м. 1. (почитатель) сүгүрүйээччи, ытыктааччы; 2. (влюблённый) сүрэҕин туттарбыт, ылларбыт.

умсугуйааччы

умсугуйааччы (Якутский → Якутский)

аат. Тугунан эмэ үлүһүйэр, кимиэхэ, туохха эмэ сүрэҕин туттарбыт киһи, сүгүрүйээччи. Увлечённый кем-чем-л. человек, поклонник
Жюли санньыар умсугуйааччыта холбоһорго тыл көтөҕөрүн күүппүтэ ыраатта, ону ылынарга бэлэм. Л. Толстой (тылб.)

эдэрсит

эдэрсит (Якутский → Якутский)

эдэрсий диэнтэн дьаһ
туһ. Кыргыылаах көмүс ньаассын баттаҕа, …… уураһыахха айылаах обугуйкаан уостара кинини эдэрситэллэр. «ХС»
Артыыс талааныгар сүгүрүйээччилэри бигэ айылгытынан сүргэлэрин көтөҕөр: кырдьаҕаһы эдэрситэр, эдэри кынаттыыр. «Кыым»

көрүөх

көрүөх (Якутский → Якутский)

көрүөх билэ дьон көр күрүөх
Көрүөх билэ дьоммор Күндү көҥүл олоҕу Күөйэ көтөн ылан Көтөллөнөн көстүөҥ. Саха фольк. Күн ыраахтааҕыбыт Күчүмэҕэй сокуона Көрүөх билэ дьоҥҥо Күһэлтэлээх буолсу Диэбитиҥ иннигэр …… Буруйдааҕынан ааттаан Боручуотам кэлбитиҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эн билэр-билбэт көрүөх билэ дьонноруҥ, эн үрдүк ааккар сүгүрүйээччилэр, эн сырдык кэриэскин ытыктааччылар. С. Васильев
Көрүөх бэтэрээ өттүгэр көр <көрөн баран> чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр (икки ардыгар). Күөл ортотугар уонна түөрт өттүгэр ойбоннору көрүөх бэтэрээ өттүгэр тэспиттэр. Далан
«Дружба» эрбиинэн эмэхсийбит хатыҥнары көрүөх бэтэрээ өттүгэр охтороллоро. И. Федосеев. Көрүөх талата түөлбэ. — бэрт түргэнник. В один миг, в мгновение ока
Уолаттар обургулар барытын көрүөх талата быһааран кэбистилэр. Э. Соколов
Тиэхээннээх Алыампый саҥата суох Сиэгэн [киһи аата] мотуордаах оҥочото бэлэм турарын төлө тардан, көрүөх талата уҥуоргуну буллулар. Э. Соколов. Көрүөх түгэнэ — бэрт түргэнник; сонно тута, уталыппакка. Очень быстро; без промедления, сразу же
Ону көрүөх түгэнэ, тоһуйан турбут курдук, төттөрү кутаа ортотугар астылар. «ХС»

преклоняться

преклоняться (Русский → Якутский)

несов. сүгүрүй; преклоняться перед его талантом кини талааныгар сүгүрүй.

обожествить

обожествить (Русский → Якутский)

сов. кого-что таҥара оҥоһун, үҥк, сүгүрүй.

буоллаҕына

буоллаҕына (Якутский → Якутский)

ситим т.
1. Болдьох салаа этиилэри эбэтэр болдьох араарыллыбыт бөлөхтөрү холбуурга туттуллар. Употребляется для присоединения придаточных условия и оборотов (если, а если)
Үчүгэй баар буоллаҕына, ханна да куотуо суоҕа. Софр. Данилов
Билигин ыраахтааҕы суох буолбут буоллаҕына, аны кини бэчээтэ күүһэ да суох. Амма Аччыгыйа
Суруксут иһэр буоллаҕына, оттон... тугу гына олороҕутуй? Н. Якутскай
2. Этиилэри эбэтэр этии чилиэннэрин утарыта тутан ситимнииргэ туттуллар. Употребляется для присоединения придаточных и самостоятельных предложений, выражая значение сопоставления и выделения (а, что касается, в то время как)
Солко [киһи аата] үс ыанар ынахтаах, миэхэ буоллаҕына биир. С. Ефремов
Барыта, бүтүн биир чиэппэр ааспытын үрдүнэн, саҕалана эрэ сатыыр. Күн-дьыл буоллаҕына тохтоло суох ааһан иһэр. Софр. Данилов
Турахин эдэр ойоҕо буоллаҕына хайы-үйэ сарыысса буолбут курдук хоҥкулдьуйан хамсанан баран, сылабаар чаҕылыгар күлүгүн көрүннэ. Эрилик Эристиин
Ытарынан буоллаҕына, тииҥи хараҕыттан атын өттүгэр түһэрбэт. Багдарыын Сүлбэ
Оттон диэн ситим тылы кытта үгүстүк холбоһон утарар суолталаах дэгэттэнэр. При сочетании с союзом оттон приобретает противительное значение
«Дьэ, кэпсээ», — диэн Мундербек иилэ хабан кэпсэтэн барда, оттон Абдуркулла буоллаҕына аһыммыт хараҕынан көрөн иһиллээн олордо. Эрилик Эристиин
Оттон сытар киһи буоллаҕына төбөтүн биллэ-биллибэттик хамнаппахтаан, аатын истибитин биллэрдэ. Амма Аччыгыйа
Онтон саахар буоллаҕына ити биһиги сиргэ үүннэрэр сүбүөкүлэбититтэн тахсар. Суорун Омоллоон
3. Утарыта суолталаах этиилэри ситимнииргэ туттуллар. Употребляется для соединения противоположных по смыслу предложений (а, но, наоборот, напротив)
Эбэм миигин таптыыр, эн буоллаҕына таптаабаккын. «ХС»
Кини маҥнай Академияҕа кыыһыра санаабыта: биир кэпсэтиигэ лабораторияны көһөрүөх буолаллар, иккис сырыыга буоллаҕына, обсерваторияны бүттүүнүн сол лабораторияҕа бас бэриннэрээри гыналлар. В. Яковлев
Онтон барытыттан Софья Павловна уонна киниэхэ сүгүрүйээччилэр күлсэллэрэ, онтон Фома буоллаҕына итиигэ-буһууга киирэн олус эрэйдэнэрэ. «ХС»
4. Инники этиллибит этиигэ кини ис хоһоонун толорор, сайыннарар, быһаарар суолталаах этиилэри холбуурга туттуллар. Употребляется для присоединения предложения, дополняющего, поясняющего высказанную мысль (а). Өрүһүнэн устан истилэр, Өрүстэрэ буоллаҕына сүүрүгэ сүрдээх
Саамай сөпкө гыммыккын
Бэйэтэ буоллаҕына күннээҕинэн олорор. «ХС»
Урут, сырыттах ахсын, тугу эмэ үлэлии, имитэ, иистэнэ олорор буоллаҕына, билигин — суох. «ХС»
5. Да эбиискэни кытта туттуллан, үксүгэр төннүктүүр салаа этиилэри холбуурга туттуллар. С частицей да употребляется для присоединения чаще всего уступительных придаточных предложений (хоть, хотя)
Кини билигин миигин аһыммат да буоллаҕына, ол баата суох. Д. Таас
Иирсээн-айдаан диэн... Баар да буоллаҕына, ол эйиэхэ туох сыһыаннаах буолуой? Софр. Данилов
Кырдьык, оннук тутулук баар да эбит буоллаҕына, ол иккиэйэх суолтан — ууттан уонна тымныыттан. «ХС»
6. Туох эмэ (хай.) буолуутун усулуобуйатын көрдөрөр. Показывает условия протекания действия
Абдуркулла! Мин сүрдээхтик аччыктаатым, куулгун көр эрэ, туох эмэ баар буоллаҕына, иккиэн сиэх! Эрилик Эристиин
[Лэкиэс:] Киһи бэйэтин урукку сыыһатын өйдөөбүт буоллаҕына, кэлэр өттүгэр итинниги иккиһин оҥорбото чахчы. Т. Сметанин
Көрө түһээт, төннүөҕүм, Чугас эбит буоллаҕына, Сотору хоҥнуллуо, Ыраах эбит буоллаҕына, Бу манна хонуллуоҕа. Эллэй

обоготворить

обоготворить (Русский → Якутский)

сов., обоготворять несов. кого-что таҥара оҥоһун, үҥк, сүгүрүй.