Якутские буквы:

Якутский → Русский

сүөлүргээ=

считать неприличным, непристойным, предосудительным; бу туһунан сүөлүргээн кини ыйыппата он не стал об этом расспрашивать, считая нетактичным.

Якутский → Якутский

сүөлүргээбиттии

сыһ. Сөбүлээбэтэхтии, тугу эмэ сүөргүлээбиттии. ☉ Неодобрительно. «Кыргыһыы буолан! — Кэдээкин сүөлүргээбиттии күлэ түстэ. — Хамначчыттар икки ардыларыгар кыргыһыы буолбат баҕайыта ини, доҕоор!» Амма Аччыгыйа
Айдар дьонун диэки сүөлүргээбиттии мүчүк гынан баран хоруйдаата. «ХС». Аҕата эмиэ да үөрэр курдук, эмиэ да сүөлүргээбиттии күлэр. А. Макаренко (тылб.)

сүөлүргээ

туохт. Тугу эмэ сүөл, толоос быһыы дии санаа; сөбүлээбэккэ толооһурҕаа. ☉ Считать что-л. неприличным, непристойным, предосудительным; осуждать кого-что-л.
Сыҕаайаптар уруоктарга саҥата суох олорор буоллулар, арай, ким эмэ кыайан эппиэттээбэтэҕинэ, сүөлүргээн көхсүлэрин этиппэхтээн, иҥиэттэҥнээн кэбиһэллэр. Амма Аччыгыйа
Хабырыыс бу быһаарыылаах үлэ-хамнас күннэригэр, тугу да гыммакка, дьиэҕэ олоруон сүөлүргээтэ. И. Гоголев
Олус баай, мааны киһини «таарбаҕаҥҥа таалалаабыт, саһылга саарбыт, киискэ кистэммит» диэн сөҕөн да, сүөлүргээн да этээччилэр. КНЗ СПДьНь

Еще переводы:

сүөргүлээ=

сүөргүлээ= (Якутский → Русский)

см. сүөлүргээ =.

сүөлүргэт=

сүөлүргэт= (Якутский → Русский)

побуд. от сүөлүргээ = подвергаться порицанию, осуждению.

сүөлүргэн=

сүөлүргэн= (Якутский → Русский)

возвр.-страд. от сүөлүргээ =; бэйэтин бэйэтэ сүөлүргэннэ он осудил свой поступок.

сүөлүргэс=

сүөлүргэс= (Якутский → Русский)

1) совм.-взаимн. от сүөлүргээ =; 2) разг. щепетильный, мелочный; кини сүелүргэс киһи он щепетильный человек.

сүөлүргэс

сүөлүргэс (Якутский → Якутский)

I
сүөлүргээ диэнтэн холб. туһ. Ити дьон бэйэ-бэйэлэрин сүөлүргэһэллэр
II
даҕ. Бириинчик, кыраны тутуһар. ☉ Щепетильный, мелочный. Дьэ, сүөлүргэс киһи, туохха да санаата туолбат

сүөлүргээһин

сүөлүргээһин (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ сөбүлээбэккэ толооһурҕааһын, сүөл быһыынан ааҕыы. ☉ Неприятие чего-л. предосудительного
Оттон ити барыта бэйэҕэ тирээтэҕинэ, кыбыстыы уонна дьоллонуу, сүөлүргээһин уонна махтаныы курдук утарыта иэйиилэр бары булкуллаллар эбит. Е. Неймохов

дьаабытык

дьаабытык (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Киһи сүөлүргүүр гына куһаҕаннык. ☉ Плохо, безобразно
Гротеск - литератураҕа уонна искусствоҕа бүтүннүүтүгэр туттуллар биир суол уус-уран ньыма (стиль). Киһини дуу, олох быһыытын-майгытын дуу соруйан олус түһэрэн, дьаабытык дарбатан күлүү-элэк гынан көрдөрүү. Г. Васильев
[Сорох тустууктар] аанньа аахайан дьарыктамматтар. Ол да иһин ардыгар үчүгэйдик, ардыгар дьаабытык тусталлар. «ЭК»

аата буоллаҕа үһү

аата буоллаҕа үһү (Якутский → Якутский)

саҥа алл. сыһыан холб.
1. Саҥарааччы эрэйдэнии, долгуйуу кэнниттэн астыныытын, нус-хас буолуутун көрдөрөр. ☉ Выражает удовлетворение, облегчение после переживания, душевного волнения (соотв. ну, наконец-то). Аата буоллаҕа үһү. Эрэйдэнэн да биэрбитим
□ Аата буоллаҕа үһү!.
Аны мин куһаҕан олохтон, сортон-муҥтан быыһаныам буоллаҕа. Н. Неустроев
2. Саҥарааччы сөбүлээбэт, сүөлүргүүр сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает недовольство, осуждение говорящего (соотв. ну и ну). Аата буоллаҕа үһү, бу үһү дуу махталбыт диэн? Аата буоллаҕа үһү, эн эрэ айаххыттан күөх от үүннэҕэй!

сии

сии (Якутский → Якутский)

I
аат. Тугу эмэ сирэ, сүөлүргүү көрүү, одуу оҥостуу. ☉ Признание чего-л. предосудительным, неприличным, неприглядным, осуждение, порицание. Кыһалҕаны эппит сии буолуо дуо. Барыта сии буолан истэҕэй
□ Төрөөбүт түөлбэнэн киэн туттуу, Төрөөбүт сир аатын үрдүктүк тутуу …… Дуостал буолбатах сии, одуу, Туһаайан этэбин доҕордуу. И. Федосеев
Киһини эрэммэт киһи Аны дьон сиитигэр киирэр: «Билбэт дьиҥнээх киһи иһин, Бэйэтинэн охсор», — дииллэр. Баал Хабырыыс
II
сии кырбас — си кырбас диэн курдук (көр си I)
Биэс сии кырбас оҕо. Өрүү солото суох чөкчөҥө саҕа көтөх, дьүдьэх кэргэнэ. Дьэ, уонна баран бу дьаабы. В. Титов

ымай

ымай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., сөбүлээб. Үөрэн дуу, тугу эмэ сүөлүргээн дуу саҥа таһаарбакка эрэ уостаргын күлэрдии ымаччы тутун, кыратык күлбүтэ буол. ☉ Улыбаться, усмехаться, расплываться в улыбке
Салбаныкы Сүөдэр, кинээскэ үчүгэй буола сатаан, ымайбыта буолар. М. Доҕордуурап
«Ээ, бу киһи атын эмиэ мииммит», — диэн кыра бандьыыт ымайда. Н. Заболоцкай
Били баҕайы ойоҕум диэки көрөн ымайда. Н. Павлов
ср. кирг. жымый, ног. йылмай ‘улыбаться пренебрежительно’, халх. умээ ‘стягиваться, собираться (о рте)’, др.- тюрк. Умай ‘имя богини’, хак. ымай ‘богиня-покровительница новорождённых и маленьких детей’, кирг. умай ‘мифическое женское существо, охраняющее младенцев’