сов. что 1. ууннары тарт, тиир, киэптээ; растянуть кожу тириини тиир; растянуть туфли түүппүлэни киэптээ; 2. (натягиванием лишить упругости) ууннар; растянуть резину эрэһиинэни ууннар; 3. (повредить) ууннар; растянуть связки силгэ-ҕин ууннар; 4. (разостлать) тэлгээ, тэлгии бырах; растянуть холст холустаны тэлгии бырах; 5. (затянуть, продлить) уһат, сын-ньылыт; растянуть доклад дакылааккын уһат; растянуть удовольствие дуоһуйуугун уһат; 6. (расположить полосой, цепочкой) тиирэ тарт, тайыы тарт.
Русский → Якутский
растянуть
Еще переводы:
растягивать(ся) (Русский → Якутский)
несов. см. растянуть(ся).
ырбаччы (Якутский → Русский)
нареч. от ырбай=; куул айаҕын ырбаччы тарт = растянуть горловину мешка (так, чтобы образовалась щель).
растянутый (Русский → Якутский)
- прич. от растянуть; 2. прил. (длинный, вытянутый) уһаабыт, уһун; З. прил. перен. (излишне длинный) унньулхай.
тиэрт= (Якутский → Русский)
побуд. от тиий = доводить кого-что-л. до кого-чего-л., передавать что-л. кому-л.; саатын киниэхэ тиэрт передай ему его ружьё; бу харчыны икки ыйга тиэрдиэхтээххит эти деньги вы должны растянуть на два месяца.
тиир= (Якутский → Русский)
натягивать, растягивать что-л.; саһыл тириитин тиир = растянуть лисью шкурку (при обработке); киэпкэ тиир = натягивать что-л. на какую-л. форму (напр. изделие при шитье, вышивании); тиирэ кэт = натянуть на себя очень тесную одежду # испин тиирэ тэптэ разг. у меня вспучило живот (от недоброкачественной пищи).
сыый= (Якутский → Русский)
1) вытягивать, растягивать; быаны сыый = растянуть верёвку (во всю её длину); 2) выдёргивать; саайыллыбыт тоһоҕону сыый = выдернуть забитый гвоздь; 3) перен. освобождать кого-л. (от каких-л. занятий); кинини байыаннай сулууспаттан доруобуйатынан сыыйбыттар его освободили от военной службы по состоянию здоровья.
мырбай (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Күлэн эбэтэр үөрэн дьабадьыларгын икки өттүгэр киэҥник ыртаччы ыыт (төгүрүк сирэйдээх киһини этэргэ). ☉ Широко расплыться в улыбке, растянуть губы в улыбке (о человеке с круглым лицом)
Сар сыарда Маабыра эмээхсин үөрэн мырбайбытынан киирэн кэллэ. «ХС»
ср. кирг. бырбый ‘быть плаксиво сморщенным (о лице)’
вытянуть (Русский → Якутский)
сов. что 1. (растянуть в длину) ууннары тарт; вытянуть проволоку боробулуоханы ууннары тарт; 2. (распрямить, протянуть) тыыллыы тэп; чиркэт, уун; вытянуть ноги атахтаргын тыыллыы тэп; 3. (всосать, впитать) оборон ыл; 4. (удалить тягой) тардан ыл; весь дым вытянуло в трубу буруону бары- | тын турба тардан ылла; 5. и без доп., разг. (вытерпеть,выжить) тулуй, бар; # вытянуть душу у кого-л. разг. муҥнаа; вытянуть все жилы из кого-л. разг. муҥнаа, сыратын быс.
мадьаччы (Якутский → Якутский)
сыһ.
1. Атахтаргын аччаччы быраҕан, тобуктаргын бокутан (хаамп — ыараханы көтөхпүт киһини этэргэ). ☉ На искривившихся под тяжестью ноши ногах (идти, ходить)
Дьахтар арыылаах тымтайы мадьаччы көтөхпүтүнэн таһырдьаны былдьаста. Амма Аччыгыйа
Тимир иһиккэ толору симиллибит балыктары мадьаччы көтөх пүтүнэн Ааныс киирэн кэлбитэ. С. Тумат. Тумара [киһи аата] тууччаҕы икки илиитинэн харбаан ылан, атаҕын мадьаччы үктээн туран, ыараҥнатан көрдө: «Икки буут аа-дьуо баар!» В. Про тодьяконов
2. кэпс. Киэҥник, дьаллаччы (тарт). ☉ Широко, дугой (напр., растянуть лук-самострел)
Итиннэ чолбон ырбалаах айаны мадьаччы тардан кэбиспит киһи! Амма Аччыгыйа
тиирэ (Якутский → Якутский)
сыһ.
1. Киэптиир, тэнитэр, кэҥэтэр курдук (хол., тириини хатар). ☉ Так, чтобы растянулось, расширилось (напр., выделывать кожу)
Тириини сүлэн баран киэпкэ тиирэ тардан хатарыллар. ДьСИи
2. Тугу эмэ бүтүннүү, тилэри бүрүйэр, бүөлүүр, сабар, хаххалыыр гына. ☉ Так, чтобы полностью накрыло большое пространство (натянуть, растянуть что-л.)
Соҕуруу диэки көрдөххө, үтүө дойду урсуна, көнньүөс торҕону тиирэ тарпыт курдук, күөх унаар буолан күдэриктэнэн түһэн бара турар. Күннүк Уурастыырап
Илинтэн арҕаа Сибииргэ тиирэ тэлгэнэ сытар …… Күөх муора көбүөр. П. Тобуруокап
Лүҥкүр былыт халлааны тиирэ бүрүйэн турар. Н. Якутскай
◊ Тиирэ кэт — кыараҕас, кыра таҥаһы тобус-толорутук киэптии, тилэри кэт. ☉ Натянуть на себя очень тесную одежду
Бирээскилээх быалардаах этэрбэсчээн таҥаһын Тиирэ кэтэн кэбиспит. С. Зверев
Маайкатын тиирэ кэтэн, Олорор киһи буулаҕата, Үскэл бэйэтэ киппэллэн. Р. Баҕатаайыскай
Отчутов …… киитэлин тиирэ кэтэн баран, бары тимэхтэрин тимэхтэммитэ. «ХС»