орсой диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Сипсики илин тиистэрэ, боотурҕаабыт күтэр тииһинии, эмиэ орсоҥноон көстүбүттэрэ. Л. Попов

аат. Туохха эмэ киһи тииһиниитэ, тиксиитэ. ☉ Доля, часть чего-л., доставшаяся кому-л. при раздаче
Үчүгэй табаар төһөҕө да тииһимньитэ суох буолар. Д. Таас
Үчүгэйэ диэн кинигэ тииһимньилээх буолар гына үгүөрү тираһынан тахсыбыт. «Кыым»
Сайдыы сабыдыаллаах, баай тииһимньилээх. «ХС»

тап I диэнтэн хай
аата. Чэ, биһиги, аҕаа, өлөн-охтон биэриэхпит суоҕа. Иннибитин биэрэр биллибэт. Табыы быраап. Сатаан олоруохха эрэ наада. В. Гаврильева
Биэс буулдьа биир сиргэ түспүттэр «Фашист» тоҥ сүрэҕин тобулан, Дьон бары үөрдүлэр, сөхтүлэр, Туйгуннаах табыыттан дьулайан. Күннүк Уурастыырап
Мин алҕаһыым, Табыым барыта Эрбии тииһинии эр-биир бэрсэннэр Сүрдьүгэс устун хаамар оҕо саас Сэрэхтээх оонньуулара эбиттэр. В. Миронов
◊ Санаатын табыы — киһиэхэ кини баҕарарын, сөбүлүүрүн оҥорон сөбүлэтии, астыннарыы. ☉ Стремление угодить кому-л. любым способом
Мин бары кыһаныым, бары санаам биир эрэ туһунан — бэйэм кыылбын минньигэстик, тото аһаттарбын, кини киҥэ холлубатар, …… биирдэ эмэ аһыннар ханнык диэн кэмигэр көрөн кини санаатын табыы эрэ буолара. М. Горькай (тылб.)

даҕ.
1. Кылбаччы сытыыламмыт, сытыы биилээх. ☉ Точеный, наточенный, острый
Арҕаа халлаан дьайыҥа Аалыылаах батыйа кылаанын курдук Кыҥкыныы кылыһыйа кыыста. Саха фольк. Таптыыбын: аалыылаах эрбиибит тииһинии Арыаллаан көстөөхтүүр арҕааҥҥы тыаларгын! С. Васильев
[Мин дьоннорум] охторо буоллар оҥоһуулаах, Саадахтара аһаҕас, Саабылалара аалыылаах. ИСТКТ
2. Игиинэн аалбыт курдук килбэчигэс (үксүгэр тимир өҥүн туһунан). ☉ Блестящий, сверкающий (обычно о блеске металла)
Уһун дьиэ Аанын арыйа тарпыппар, Аалыылаах тимир иэччэх Аҥаатта түстэ. С. Васильев
Эрдэ да, сорох дьиэлэртэн хайыы-үйэ хойуу буруолар көмүс аалыылаах мэндэгэ халлааҥҥа хороһо унаарыспыттар. Н. Габышев
Ойоору оҥостуммут омунугар — Куоһуулаах Кулугуруур хоолдьуга куһуурда, Аалыылаах Алтан таһаа арҕаһа айаарда [сөмөлүөт]. С. Васильев
♦ Сүрэх-быар аалыылаах — киһини куруук эрэйдиир, ааспат-арахпат ыар санаалаах, мунчаарыылаах. ☉ Имеющий тяжелые думы, причиняющие постоянные страдания (горе, печаль, угнетенное состояние, угрызения совести и т. п.)
Баҕар, кини дьиэтигэр-уотугар үгүс сүрэх-быар аалыылаах, мунчаарыылаах буолуоҕа. Суорун Омоллоон

сов. чем, разг. туһан, тииһин.

иилсии ньуура (тиистээх көлөһө тииһин атын көлөһө тииһин кытта иилсэр сирэйэ а. э. тиис үлэлиир ньуура.)

эрбии тииһин тиэрии, хардарыы (эрбии тииһин аалан эбэтэр хардары-таары өҕулүннэрэн үлэлииргэ бэлэмнээһин.)

нареч. от ньимий =; уоһун-тииһин ньимиччи тутта он сжал губы и зубы.

прил. 1. арахсар, араарыллар; разводной мост арахсар муоста; 2. хардарар; разводной ключ хардарар күлүүс (эрбии тииһин).

приступ (какой-л. болезни, боли); тииһин тииһигэ киирдэ у него начался приступ зубной боли.