Якутские буквы:

Якутский → Якутский

табыы

тап I диэнтэн хай
аата. Чэ, биһиги, аҕаа, өлөн-охтон биэриэхпит суоҕа. Иннибитин биэрэр биллибэт. Табыы быраап. Сатаан олоруохха эрэ наада. В. Гаврильева
Биэс буулдьа биир сиргэ түспүттэр «Фашист» тоҥ сүрэҕин тобулан, Дьон бары үөрдүлэр, сөхтүлэр, Туйгуннаах табыыттан дьулайан. Күннүк Уурастыырап
Мин алҕаһыым, Табыым барыта Эрбии тииһинии эр-биир бэрсэннэр Сүрдьүгэс устун хаамар оҕо саас Сэрэхтээх оонньуулара эбиттэр. В. Миронов
Санаатын табыы — киһиэхэ кини баҕарарын, сөбүлүүрүн оҥорон сөбүлэтии, астыннарыы. Стремление угодить кому-л. любым способом
Мин бары кыһаныым, бары санаам биир эрэ туһунан — бэйэм кыылбын минньигэстик, тото аһаттарбын, кини киҥэ холлубатар, …… биирдэ эмэ аһыннар ханнык диэн кэмигэр көрөн кини санаатын табыы эрэ буолара. М. Горькай (тылб.)

тап

I
туохт.
1. Тугунан эмэ туохха эмэ түбэһиннэр (хол., быраҕан, ытан). Попасть в кого-что-л. чем-л.
Өлүү түбэлтэлээх Микиитэ бырахпыт холуоһата учуутал балтын Мааса кыыһы тапта. Амма Аччыгыйа
Быраҕан биир кутуйаҕы тапта. Т. Сметанин
Сыалы ыраахтан табалларынан барыларыттан Өргөлөй Бэргэн икки Бэрт Хара икки ортулар. «Чолбон»
2. Сөпкө гын, сөп буоларын курдук оҥор, быһыылан. Делать что-л. правильно, удачно, верно
Доҕоттоор, миэхэ кимим этиэй, Хаһан мин табарбын, хаһан мин сыыһарбын? С. Данилов
Дьон үтүө санаатын итэҕэйэн сырыттаххына, эн тоҕус уон тоҕуста табыаҥ, биирдэ алҕаһыаҥ. Софр. Данилов
Хайабыт сыыһарын, хайабыт табарын бүгүҥҥү күн ыараҥнатан быһаарда ини. Сэмээр Баһылай
Мааһын тап көр маас III
Аны хайдах мааһын табан отчуоттуохтааҕын толкуйугар ыга ылларбыта. В. Протодьяконов
Оччоҕо эрэ маастарын табаҕын, күндү киһи, мааны ыалдьыт буолаҕын, «атас» аатыраҕын. «ХС». Санаатын тап — ким эмэ сөбүлүүрүн, сөпсүүрүн курдук гын, оҥор. Угодить кому-л. чем-л., найти к кому-л. подход
[Мэхээлэ:] Биирдэ санаан көрдөххө, мин оҕонньор эрэ санаатын таптарбын, кырдьыга даҕаны, баайын ханна гыныай. А. Софронов
Быһыыта, кыргыттар санааларын табарга оһуобай дьоҕур наада эбит. А. Сыромятникова
ср. др.-тюрк., тюрк. тап ‘найти, находить’
II
аат., кэпс. Утуйар таҥас анал тас хаата. Специальный чехол, надеваемый на постельные принадлежности: наволочка, пододеяльник, наматрасник. Сыттык таба. Суорҕан таба
Дьон эргэ суорҕан табынан, быыс таҥаһынан тиктибит таҥастара үрэллэн хааллылар. Амма Аччыгыйа
Аталаас таптаах кырса тыһа суорҕанын кэтэҕэр тиийэ тардыммыт. Л. Попов
Адарай ороҥҥо саҥатык таптаах кус түүтэ бэриинэ, сыттык, баата суорҕан суулуу тутан хомуллубут. М. Доҕордуурап
ср. кирг. тап ‘куски материи или кошмы, предназначенные для сшивания’

тап гын

биирдэм тыас туохт. Кылгас бүтэҥи тыаһы таһаар (хол., ытыскынан туох эмэ сымнаҕаска охсон). Произвести глухой короткий звук, шлёпнув ладонью по чему-л. мягкому
«Чэ, Аркадий, дьиэҕэр баран сынньан, сарсын сүбэлэһиэхпит», — Улусов уолу ньилбэккэ тап гына охсубута. Р. Баҕатаайыскай
Оҕонньор ботугурууботугуруу оҕуһу үтүлүгүнэн хаста да көхсүгэ тап гына охсумахтаан ылла. Н. Заболоцкай
Сорохтор иэс баайсан буолуо, Гошаны санныга, оройго тап гына охсуталаан ылаллар. А. Сыромятникова
монг. тав, кирг. тап, др.-тюрк. тап

тап гыннар

тап гын диэнтэн дьаһ
туһ. Мила …… Серёжаны санныга охсон тап гыннараат, көрүдүөр устун араҕас халаатын тэллэҕэ тэлээрэ турда. Н. Лугинов
Ананий ньилбэгин тап гыннараат ойон турда. М. Доҕордуурап

тап-

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, та- диэн саҕаланар олохторго сыстар: тап-табыгырас, тап-тарылас, таптаһырҕас. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на та-: тап-табыгырас ‘сильно стучащий’, таптарылас ‘сильно трещащий’, тап-таһырҕас ‘сильно щёлкающий’
[Аттар] туйахтарын тыаһа аспаал суолга таптабыгырас. В. Гаврильева
Сорохтор окуопа хаһаллар, сорохтор билиндээс туталлар. Тип-тигинэс, тап-таҥынас буолла. И. Никифоров
Сүгэлэр чобуо тыастара тап-табырҕас. Л. Габышев
кирг. тап IV, осм. там

тап-тап

тыаһы үт. т. Хатыланан табырҕаан иһиллэр тыас (хол., киһи ытыһынан бэриинэни таптайар тыаһа). Ритмично повторяемый глухой звук (напр., возникающий при хлопаньи ладонью по чему-л. мягкому): шлёп-шлёп, хлоп-хлоп
Тап-тап-тап Табырҕаччы таптайыҥ. А. Софронов
Тап-тап табыйан, Табаккам, айаннаа! Эллэй
Эмээхсин бэриинэтин тап-тап таптайан оронун оҥостон барда. Эрилик Эристиин

түп-тап

түбэ-таба биллибэт – туга-ханныга биллибэт; быһаарылла илик. Неопределённый; до конца не выясненный. Түбэ-таба биллибэт дьыала быһыылаах
ср. др.-тюрк. түп ‘дно, основание; корень; основа, сущность’

тып-тап

  1. сыһ., кэпс. Түргэнник, сымсатык; чэбэрдик. Быстро, ловко (двигаться); аккуратно (прибрать)
    Үгүстүк сүпсүгүрбэккэ тып-тап туттан, испириистэрин бэлэмнээн, укуол оҥоро оҕустулар. Р. Баҕатаайыскай
    Тамара Улан-Удэттан кэлбит, хатыҥыр, кубаҕай хааннаах, ис-иһиттэн чэбэр, тыптап курдук тутта сылдьар кыыс. АА ИБ
    Сэмэн аһаабыт иһитин кырааҥҥа сууйаат, остуолун тып-тап хомуйда. «Чолбон»
  2. тып курдук
  3. 1 диэн курдук. Муодунай хаалтыстаммыта, килэбэчигэс бачыыҥкаламмыта. Ол кини тып-тап курдук бэйэтигэр олус барара. Далан

Якутский → Русский

тап

чехол; покрывало; сыттык таба наволочка; тап таҥаһа материал для чехла.

тап

1) попадать (в цель); ыраахтан сыалгын тап= попасть в цель с большого расстояния; 2) перен. делать что-л. очень удачно, верно; эн таппыккын ты это сделал очень удачно # таба тут= (или ыл =) застать, найти кого-л. где-л.; кинини дьиэтигэр таба туппаппын я его не могу застать дома.

тап-

частица усил. присоединяется к нек-рым словам, начинающимся со слога та=: ат туйаҕын тыаһа тап-табыгырас (слышен) дробный стук конских копыт.

Якутский → Английский

тап

v. to hit (a mark)


Еще переводы:

попадание

попадание (Русский → Якутский)

сущ
табыы, түбэһиннэрии

попадание

попадание (Русский → Якутский)

с. табыы, сыалга түһэрии.

тактичность

тактичность (Русский → Якутский)

ж. сатамньылаах буолуу, (сатаан) сиэрдээхтик туттуу, сиэрин табыы; проявить тактичность сатамньылаах буолууну көрдөр, сатаан сиэрдээхтик тутун.

поражение

поражение (Русский → Якутский)

с. 1. табыы, суоһарыы; поражение цели сыалы табыы; 2. (разгром) кыайыы, хотуу; поражение противника өстөөҕү кыайыы; 3. перен. (неудача, проигрыш) кыайтарыы, сүүйтэрии; потерпеть поражение кыайтар, кыайтаран таҕыс; 4. мед. сиэтии, ыалдьыы, бааһырыы; поражение нерва глаза харах нервэтин сиэтиитэ; # поражение в правах юр. быраап быстыыта, быраабы быһыы.

булуу

булуу (Якутский → Якутский)

  1. бул диэнтэн хай. аата. Оттон күөх харыйаны бэйэтин булуу — дьиҥнээх проблема. Н. Лугинов
    Эмиэ саҥа тиэмэ булуута, установка тэрээһинэ, уопут ыытар саҥа ньыманы сыыһыы-табыы. В. Яковлев
    2
    көр булумньу. [Бэйбэрикээн] Булуу киэнин бастыҥын Булбут курдук сананан, Титириктэн оҥорбут Титиигэр ойон тахсан, Тигээрдээбит ынаҕын Тиэтэл-ыксал бөҕөнөн Тумугуттан тардыалаан, Туллаҥалыы олордо. И. Чаҕылҕан
  2. Ханна эмэ ыраатан харчыга эбэтэр тугунан эмэ эргинэн булбут ас-үөс, мал. То, что приобретено, добыто с выездом в отдаленные места за деньги или путем торговли чем-л.. Настааччыйата утары тиийэн кэлэн: «Баһылай, доҕоор, дорообо! Эргиэн бөҕөнү эргинэҥҥин, булуу бөҕөнү булан, үп-ас үктэллэнэн кэллэҕиҥ ээ». Саха фольк.
    4
    көр булумньу. Булчут булбут булуутун Булууһугар түһэрбэт. Лөкөй этин, чоҥкутун Бэйэтэ эрэ сиэбэт. С. Данилов
прямой

прямой (Русский → Якутский)

прил. 1. (ровный) көнө, быһа, быһа барар; прямая линия көнө сурааһын; прямая дорога быһа суол; 2. (гладкий) көнө, будьур-хайа суох; прямые волосы көнө баттах; 3. ж.-д. (беспересадочный) быһа, быһа сырыылаах (аара тохтообот); прямое сообщение быһа сылдьыһыы; поезд прямого сообщения быһа сырыылаах поезд; 4. (непосредственный) быһаччы; это его прямая обязанность бу кини быһаччы эбээһинэһэ; 5. (правдивый) көнө, судургу; прямой человек көнө киһи; прямой ответ көнө эппиэт; 6. (явный, открытый) көстөн турар, илэ, аһаҕас; прямой обман көстөн турар албыннааһын; 7. мат. көнө; прямой угол көнө муннук; 8. в знач. сущ. прямая ж. мат. көнө, көнө сурааһын; провести прямую көнөтө тарт; # прямая речь грам. сирэй саҥа; прямое дополнение грам. көнө толоруу; в прямом смысле слова тыл тустаах өйдөбүлүнэн; прямая линия родства быһаччы утумнаах уруулаһыы; прямая кишка анат. көнө оһоҕос; прямое попадание быһаччы табыы (снаряд, мина, бомба сыалга чопчу түһүүтэ).

таптар

таптар (Якутский → Якутский)

туохт. Буулдьаҕа эбэтэр туох эмэ табыытыгар түбэс; бааһыр. Попасться под что-л., брошенное или выпущенное из чего-л. кем-л.; быть раненым
Төһөлөөх кус-хаас таптаран баран, онно-манна тиийэн өлөн, суор-тураах аһылыга буоларый? Далан
[Түүлээх Уллуҥах] били тута сылдьар маһынан ыты туора охсон кууһуннарар. Ыт таптарар, орулуу түһэр, туора ойор. Суорун Омоллоон
Сылбырҕа бөрө таптарбатах, Сырбас гынан куотан биэрбит. С. Данилов
Доҕорум бэрбээкэйигэр таптаран ынчыктыы түспүтэ. М. Доҕордуурап
Санаатын таптарбат — ким эмэ сөбүлүүрүн, сөпсүүрүн курдук буолбатах. Не по нраву, не по нутру, не угодить кому-л. «Марыына, оҕо тоҕо эрэ бүгүн санаатын таптарбатах, дьоҕойон, тумуулаабыт дуу, тугуй?» — диэн баран оҕонньор кыыс төбөтө итийбитин билээри ытыһынан имэрийбэхтээн көрдө. Н. Заболоцкай
Сорохтор туохтан эрэ санааларын таптарбакка кыҥкыйдыах курдук буолбуттара. «ХС»
Яков мэлдьи туохха да санаатын таптарбат, тугу барытын сирэ сылдьар идэлээҕэ. АМН ҮТӨ

дэлби

дэлби (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ, олус, наһаа (хай. суолтатын күүһүрдэн биэрэр). Сильно, очень, чрезмерно (усиливает знач. гл., обозначает высшую степень, силу совершения действия)
Сарсыҥҥытыгар хараҕым дэлби иһэн турбутум. Онтон ыла куһаҕан харахтаммытым. Амма Аччыгыйа
Хас да чаас устата дьиэни көрдүү сатаабытым. Булбатым. Өлө сылайбытым уонна дэлби аччыктаабытым. Н. Якутскай
Дэлби тиритэн, көлөһүнэ саба түһэрин былаатынан соттумахтыыр. М. Доҕордуурап
Дэлби бар (ыстан) - 1) эмискэ лүһүгүрээ, ньиргийэ түс. Загреметь, загрохотать, загромыхать; бабахнуть
Саа тыаһа дэлби барар. Күннэй хаһыытаабытынан охтон түһэр. Суорун Омоллоон
Билии тыаны үрдүнэн ракета уота өрө субуруйан тахсан дэлби ыстанна. Амма Аччыгыйа
Этиҥ халлаан оройугар эмискэ дэлби ыстанна. М. Доҕордуурап; 2) көсп. кыыһыран, абаланан, хайыаххын да булума эбэтэр кыыһыран хаһыытаа. Сильно рассердиться, разъяриться, прийти в ярость
Трещенков прокурору халбарыччы анньар, «Киэр буолуҥ!» - диэн хаһыытаан дэлби ыстанар уонна маатыралаан кубарытар. Н. Якутскай
«Уһун эрэйдээх, саатар бэргэһэҕин устууй, оттон!» - диэн дэлби ыстанна эмээхсин куолаһа. В. Яковлев
Николай «кубулҕат» диэнтэн дэлби ыстанан: «Мин эйиэхэ букатыннаах тылбын этэбин» - диэбитигэр ийэтэ, дьулайан, күүтэн турда. Л. Толстой (тылб.); 3) көсп. ыарыытыттан хайыта-тырыта барыах курдук буол. Раскалываться от боли
[Ньукулай:] Оҕонньор, арыгылааххын дуо, бэҕэһээ арыгылаабытым - баһым дэлби барда, ону абырахтаныам этэ? А. Софронов
Кытаанахтык ынчыктаан ылла. Төбөтүн иһигэр хас биирдии килиэккэ, субу дэлби барыахтыы үллэҥнии-үллэҥнии, бэрт кыраттан иҥнэр курдук. Н. Лугинов
Сирэйим үллэҥнэс, иэдэстэрим тириитэ дэлби барыах курдук буоллулар. Т. Сметанин
Ыарыыта ынырык, төбөтө дэлби ыстаныах курдук. И. Петров. Дэлби түс - ыарыылаахтык оҕут. Сильно ушибиться при падении; упасть
Ол «Кыһыл сыыр» үрдүгэр дабайан тахсан иһэн эмээхсин халтарыйан дэлби түһэн охтор, ол кэннэ ытыыр-соҥуур. Саха фольк. Миитэрэй били дэлби түһэригэр хараҕын маска таарыйбыта, кэрэҕи кэрдэн тириппитигэр соллурҕаан, хараҕа сарсыныгар сохсоччу иһэн тахсыбыта. Амма Аччыгыйа
Маайа аҕата бардаҕын күн сүөһүлэри уулата сылдьан халтарыйан дэлби түһэр. Н. Якутскай. Дэлби тэбии (тэптэрии) - дэлби тэбэр бэссэстибэни эһэн тугу эмэ алдьатыы, суох оҥоруу. Взрыв
Дэлби тэптэрииттэн халлаан хайдарга, сир сиҥнэргэ дылы гынара. И. Данилов
Арай, дьүккүөрдээхтик сотору-сотору ыытыллар дэлби тэптэриилэр эрэ буолар кэмнэригэр котлован иһэ кураанахсыйан ылара. В. Яковлев
Снаряд быһаччы табыытыттан үрүҥнэр ыстааптара умайан барда, ол кэннинээҕи дэлби тэбииттэн үрүҥ эписиэрэ оҕутта. «ХС». Дэлби тэбэр бэссэстибэ - тас сабыдыал (охсуу, уматыы) түмүгэр эмискэ гааска кубулуйан эстэр бэссэстибэ, булкаас. Взрывчатка. Дэлби тэптэр - дэлби тэбэр бэссэстибэнэн эһэн тугу эмэ алдьат, үлтүрүт. Разрушить что-л. взрывом, взорвать
Дөрүн-дөрүн дэлби тэптэрэр тыастар ньиргиһэллэр. И. Данилов
Кинилэр суорба таас хайалары дэлби тэптэрэллэрэ, быһыт сүнньүн дириҥэтэллэрэ. «ХС»
Аны соболоох күөллэргэ бултаан баран хайаан да, олох сокуон курдук, дэлби тэптэрэн баран бараллар. «Чолбон»

задобрить

задобрить (Русский → Якутский)

сов. кого-что, разг. санаатын тап, ньымааттаа.

табылын=

табылын= (Якутский → Русский)

страд. от тап =;табыллыбыккын тебе повезло.