Якутские буквы:

Якутский → Якутский

толкуйдааһын

  1. толкуйдаа диэнтэн хай. аата. Октябрина хомуллубут, биллибит түгэннэрэ олоҕуран, логическай толкуйдааһын ньыматын туттар. М. Попов
    Нохоо, ханнык да толкуйдааһын наадата суох. «ХС»
  2. тыл үөр. Тиэкис арааһа: ханнык эмэ балаһыанньаны ырытан, дакаастаан суруйуу. ☉ Текст-рассуждение
    Тиэкис үс араастаах: сэһэргээһин, ойуулааһын уонна толкуйдааһын. ННН ССС

толкуйдаа

туохт. Туох эмэ туһунан санаа, тобулан таһаар. ☉ Думать, размышлять, рассуждать о чём-л. [Оксана:] Түргэнник толкуйдаа. И. Гоголев
Яков тугу эрэ толкуйдуур курдук олордо. М. Доҕордуурап
Түөрт уон түөрт Доҕуолу тойоттор Толкуйдаан таалан олордулар. ТТИГ КХКК

Якутский → Русский

толкуйдаа=

думать; үчүгэйдик толкуйдаан баран кэпсээ рассказывай, хорошо подумав; туттуоҥ иннинэ толкуйдаа, кэрдиэҥ иннинэ кээмэйдээ посл. прежде, чем делать, подумай, прежде, чем рубить, отмерь (соотв. семь раз отмерь, один раз отрежь).

Еще переводы:

раздумье

раздумье (Русский → Якутский)

с. толкуйдааһын, санаа.

трезвость

трезвость (Русский → Якутский)

ж. 1. арыгыттан туттунуу; 2. перен. (разумность, рассудительность) долоҕойдоох буолуу; трезвость суждений долоҕой-доохтук толкуйдааһын.

последовательный

последовательный (Русский → Якутский)

прил. 1. (непрерывный) утум-ситим, утуу-субуу; 2. (логичный, закономерный) утумнаах, биир сүрүннээх; последовательное рассуждение утумнаах толкуйдааһын.

рассуждение

рассуждение (Русский → Якутский)

с. 1. (умозаключение) санаа, өйдөөһүн, толкуйдааһын; 2. рассуждения мн. (высказывания) этии, дьүүл, куолулааһын; выполнять приказ без рассуждений дьүүллүү барбакка бирикээһи толор.

детский

детский (Русский → Якутский)

прил. 1. оҕо; детский сад оҕо уһуйаана; 2. перен. (как у ребёнка) оҕолуу, оҕотук; детские рассуждения оҕолуу толкуйдааһын; # детское время өссө да эрдэ, киэһэрэ илик.

асыыпка

асыыпка (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Сыыһа толкуйдааһын, тугу эмэни сыыһа оҥоруу. ☉ Ошибка
Атын албастаан хаартыны Аргыстаан барбыт Атастаахпын диэтэхпинэ Алыс улахан асыыпка буолуо. Саха нар. ыр. II
Онно сурукка барыта ыраас, ханан даҕаны асыыпка, марай, көннөрүү суох буолуохтаах. С. Ефремов. Тэҥн. алҕас, сыыһа

көрөөһүн

көрөөһүн (Якутский → Якутский)

кэпс. көр 1, 6, 7, 8 диэнтэн хай
аата. Кини миигин аан бастаан көрөөһүнэ этэ. НСС ОоО
Манна [Болот Боотур айымньыларыгар] баар дириҥ, социальнай ис хоһоонноох күүстээх идиэйэ, олох-дьаһах туһунан бөлүһүөктүү толкуйдааһын, киэҥи, кэскиллээҕи торумнаан көрөөһүн. «ХС»

сылбадыт

сылбадыт (Якутский → Якутский)

сылбадый диэнтэн дьаһ
туһ. Бу кэнники күннэр түрүлүөннэрэ кинини сылбадыппыттара. М. Горькай (тылб.)
Инники кэскили толкуйдааһын уонна эрдэтинэ маннык буолуохтаах диэн таайа сатааһын кини санаатыгар туһата суохтара, онон кинини сылбадыталлара. Г. Николаева (тылб.)

түөргүлээ

түөргүлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ билээри иҥэн-тоҥон ыйыталас. ☉ Допытываться, расспрашивать, выуживать какие-л. сведения
Куһаҕаны эрэ түөргүлүүр буоллаххына, эн мантан кэбэлийэ оҕус! У. Нуолур
Кини барыны-бары дириҥник түөргүлээн, уустук-ураннык ойуулаан биэриэхтээх. А. Сыромятникова. Киһи хат-хат ааҕан, уһун толкуйдааһын кэнниттэн эрэ төрдүн-төбөтүн түөргүлүүр. Күн т.

суоттааһын

суоттааһын (Якутский → Якутский)

аат.
1. Төһө-хачча буоларын ааҕыы, ааҕан таһаарыы. ☉ Подсчёт, подсчитывание, решение, вычисление
Садаача суоттааһыныгар сэттэ мүнүүтэ барбыт. ВНЯ М-4
Бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуга суох бары суоттааһыннар бэйэ-бэйэлэрин кытта үчүгэйдик сөп түбэспиттэр. ДьДьДь
Христофор Афанасьевич остуолун дьааһыгыттан элбэх суоттааһыннардаах кумааҕыны таһаарбыта. ИИА КК
2. Оҥорон көрөн толкуйдааһын, сабаҕалааһын. ☉ Предположение, догадка
Кини суоттааһынынан дьиэтэ кэлиэх кэмэ буолбута, ол эрээри сайылык сибикитэ да биллибэт этэ. Далан
Кини суоттааһынынан, куоракка олус эрдэ, дьон утуйа сыттахтарына тиийиэхтээх. И. Гоголев
Биллиилээх чинчийээччи В.И. Иохельсон суоттааһынын быһыытынан, дьүкээгирдэр бу үйэ сүүрбэһис сылларыгар имири эстэр дьылҕалаахтар. И. Аргунов