Якутские буквы:

Якутский → Якутский

томторуктан

томторуктаа диэнтэн атын. туһ. Кырсаны көрөргө, ыйыырга эбэтэр эмтииргэ томторуктанар. ТВ ККИи

томторук

аат.
1. Ньирэй уонна ыт муннугар кэтэрдиллэр туос, мас мэһэй оҥоһук. Намордник из берёсты, дерева для собаки, телёнка
Икки тыһы торбос томторуга биир үһү (тааб.: уус күөрдэ). Кээрэкээн ол ыты тутан тумсугар томторук кэтэрдэн, түөрт атаҕын түүрэ кыаһылаан кэбиспит. Амма Аччыгыйа
[Тамыйахпар] Туоһунан ойуулаан Томторук тигиэҕим. ДВ О
Саламаҕа, ситиигэ иилиллэр туос киэргэл, оҥоһук. Берестяное изделие-украшение для салама — волосяной верёвки
Ийэлэрэ бэйэтэ тикпит быыкайкаан туос томторуктарын, ыаҕайкаларын ол ситиигэ баайталаата. И. Гоголев
Иккиэн хатыҥ туоһуттан холбоҕор муостаах ынахтары кырыйан оҥороллоро, кыракый томторуктары тигэллэрэ. Г. Угаров
Таҥас кыраһыга, Томуйах томторуга, Ситии-тайма эгэлгэтэ Намылыччы ыйаммыт. С. Васильев
2. Тыҥкыырайы айа холоругун кытта холбуур кыра мас. Маленький деревянный колпачок, надеваемый на самый конец взвода и малого челака и удерживающий натянутую тетиву лука-самострела
Томторуктан маҥан сылгы кылынан оҥоһуллубут кылыыны тардаллар. СНЕ ӨОДь
3. Туут хайыһар атахха кэтиллэр быата. Приспособление для закрепления охотничьих лыж. Булчут хайыһарын томторуга быстыбыт
ср. казах. түмылдырык, монг. торомтог, орд. торомток, халх. торамтаг ‘намордник’

Якутский → Русский

томторук

намордник для телят (берестяной или деревянный, чтобы они не могли сосать мать).


Еще переводы:

дьэбиннээҕинэн

дьэбиннээҕинэн (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Өһөх кыһылынан, оччо быһаарыыта суохтук (көр). Багрово-красными, бессмысленными, маловыразительными (глазами - смотреть)
Оҕус аҕылаан …… үрүҥ күүгэн томторуктанар, дьэбиннээҕинэн тиэрэ-маары көрүтэлиир. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор күүскэ арыгылаата, …… Дьэбиннээҕинэн килээриччи Дьиэтин тула одууласта. С. Васильев
2. Кырыктаахтык, тыйыстык, тымныынан хаарыйардыы (көр). Злобно, с ненавистью (смотреть)
Сүөдэр атыыһыт …… Дьиэлээх эмээхсини Дьэбиннээҕинэн супту көрдө. С. Васильев

намордник

намордник (Русский → Якутский)

м. томторук; надеть намордник томторугу кэтэрт.

тэриирдээ

тэриирдээ (Якутский → Якутский)

көр тарыырдаа
Арыычча бороохтуйбут торбуйахтар маҥырыыллара, өрүөлэриттэн-томторуктарыттан тэриирдээн, …… сатараан дуораһыйар. Эрилик Эристиин
Чыычаах «чыып-ыып» диэбитинэн, Халтарыйа тэриирдээн Хатыҥ төрдүгэр түспүтэ. «ХС»

томторуктуу

томторуктуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Томторук курдук, томторук курдук быһыылаах. Как намордник, словно намордник
[Мойот] икки илиитин холбоон, айаҕар томторуктуу тутунна. Т. Сметанин
Саҥата суох дьахтар томторуктуу бааммыт былаатын кэнниттэн өрө тарта. В. Яковлев
Оҕонньор баайыылаах кыспатынан эһэ тумсун харахтарын аннынан томторуктуу туттарда. В. Санги (тылб.)

дэллэрит

дэллэрит (Якутский → Якутский)

дэллэрий диэнтэн дьаһ
туһ. Дохсун буурҕа сатыылаата, Бэйэбитин бэттэх, антах, Дэллэриттэ, охтортоото. С. Данилов
Староверов Хабырыыһы илиититтэн тутан, Губельмаҥҥа дэллэритэн тиэртэ. И. Гоголев
Уола бокуойа суох сиэтэн дэллэриппитигэр, Томторук, тахсан иһэн, атаҕын тумсуттан иҥнэн умса бүдүрүйдэ. Болот Боотур

кыраһык

кыраһык (Якутский → Якутский)

көр кыраһын
Тобохсэмнэх харайтаран, Тулум, кыраһык аттаран, Иккиэн эриэн саҕынньаҕы Илбээнхолбоон таҥныбыттар. К. Туйаарыскай
Таҥас кыраһыга, Томуйах томторуга, Сиэл быа сэбэһэтэ, Ситии-тайма эгэлгэтэ Намылыччы ыйаммыт. С. Васильев
Уу кытыытыттан түү кыраһыгын булбутум уонна ууга бырахпытым. «ББ»

томторуктаа

томторуктаа (Якутский → Якутский)

туохт. Томторукта кэтэрт. Надевать намордник
Сомоҕолоо устар ууну, Томторуктаа торҕон ыты. С. Данилов
Туоһу баайан, томторуктаан ыыппыт Торбуйах түөкүн ийэтин эмэр. Эллэй
Буруо ааспытын кэннэ үсүһүн киирэн бастакы кыылы [эһэни] томторуктаан баран, соһон таһаардылар. Н. Босиков

биэтэҥнэс

биэтэҥнэс (Якутский → Якутский)

I
биэтэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Ыйаммыт таҥастар оргууй тыалга биэтэҥнэһэллэр
Томторуктар симик тыалга оҕустаран биэтэҥнэһэ оонньууллар. «ХС»
[Мастар] сэбирдэҕэ суох умнастара эрэ тыалга биэтэҥнэһэ тураллар. Н. Лугинов
II
даҕ. Уйуга суох, түөрэккэй. Качающийся, шаткий. Биэтэҥнэс олоппос. Биэтэҥнэс тыы
Күндүттэн эрэ күндү Биэтэҥнэс мас биһигим. И. Гоголев

бүтэйдэн

бүтэйдэн (Якутский → Якутский)

бүтэйдээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Микиитэ алаас бүтэйдэммит томторугар хонор буолла. Амма Аччыгыйа
Нэһилиэк сирэ бүтүннүүтэ кэрчик-кэрчик быһыллан, тоһоҕонон, остуолбанан быыһанан, сорохторо эргиччи бүтэйдэнэн тураллар. А. Бэрияк
Бэрт өрдөөҕүттэн бүтэйдэммит буоламмыт, бүтэйбит да арааһа элбэх буолара: боотулу бүтэй, хадай бүтэй, сылбах бүтэй, быһыт бүтэй эбэтэр сиэлии бүтэй. Багдарыын Сүлбэ

омуруй

омуруй (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Окко үлэлии сылдьан омурҕаннаа, аһылыккын сиэн кэбис. Делать перерыв (для отдыха и приёма пищи, обычно на сенокосе)
Хайа, доҕоор, Байбал, күнүскү омурҕаҥҥын омуруйа иликкин дуу? Н. Неустроев
[Сүөкүлэ:] Һы, биир ыаҕас буолар ээ, Томторук саҕа ыаҕайка оҕото этэ ээ, ону да күнүстэри-түүннэри сэлээппэлээҕиҥ [сэлээппэлээх кэрэспэдьиэн] омуруйбута. «ХС»
ср. бур. амарха ‘отдохнуть’