ворона || вороний; саҥа кэлбит тураахха дылы погов. как первая весенняя ворона (о том, кто скромничает, жеманится); тураах уйатын тоҕо тарпыт курдук погов. будто воронье гнездо разорили (о неожиданно возникшем шуме); хара тураах туртайдаҕына погов. если чёрная ворона станет белой (т. е. если произойдёт что-л. невозможное).

n. crow; суор-тураах n. carrion-crows

аат. Хара дьүһүннээх дааҕырҕаан саҥарар суордуҥу көтөр. ☉ Ворона
«Даах-дуух», — диэтэ тураах барахсан. П. Ойуунускай
Уйа туттар тураахтар, «Даах-дуух» бөҕө буолбуттар. П. Тобуруокап
Тыа саҕатыгар саҥа кэлбит тураахтар …… хааҕырҕаһан эрэллэр. Бэс Дьарааһын
♦ Ардахтаабыт тураах курдук көр ардахтаа
Уол туохтан эрэ хомойон, ардахтаабыт тураах курдук буолбут. Тураах (кымырдаҕас, тигээйи) уйатын тоҕо тарт көр тарт. Дьэ, доҕоор, тураах уйатын тоҕо тартым, уокка буораҕы дьэ кутан күүдэпчилэттим [бу хаһыыбынан]. Н. Заболоцкай
Тураах уйатын тоҕо тарпыттыы, эмискэ аймалҕан бөҕө өрө оргуйа түстэ. Ф. Софронов
◊ Ала тураах көр ала I
Ала тураах Саха сиригэр дэҥ кэриэтэ көстөр. Өрт турааҕа көр өрт. Өрт тураахтара саас кэлбитин бэлиэтинэн буолаллар. ББЕ З
Хатыҥнарга өрт тураахтара дайҕарахтык көтөн даллаҥнаһаллар. И. Тургенев (тылб.)
Тураах атаҕа — тураах тарбаҕа диэн курдук. Аҕыйах тураах атаҕа, баҕа батаһа үүнэн тураллар. И. Сосин
Тураах атаҕа отунан тэлгэнэ үүммүт тиэргэннэргэ сылгы чыычаахтара да кэлбэт буолбуттара. Айталын
Тураах быта көр быт. Быйыл саас хаар үрдүгэр тураах быта элбэҕэ бэрт. И. Гоголев. Тураах отоно бот. — ойуурга үүнэр, уулаах отоҥҥо маарынныыр, бөдөҥ сэбирдэхтээх уктаах, бустаҕына дьэҥкир кыһыл өҥнөнөр сиэммэт отон. ☉ Арктоус красноплодный. [Тураах отонун] күөх лабаалара эмкэ туттуллаллар. МАА ССҮү. Тураах сугуна түөлбэ. — талахха үүнэр, күөх өҥнөөх, аһыы хабархай амтаннаах уһун ньолбоҕор, бөдөҥ, сиэнэр отон. ☉ Жимолость
Сэппэрээктэртэн орешник, тураах сугуна о. д. а. үүнэллэр. КВА Б. Тураах тарбаҕа бот. — сарбайбыт тарбахтарга маарынныыр сарбынньахтардаах сэбирдэхтээх, биэс эминньэхтээх кыһыллыҥы күөх сибэккилээх, түүлээх умнастаах, хонууга, толооҥҥо үүнэр от. ☉ Герань луговая
М.Н. Караваев дааннайдарынан, Саха сиригэр тураах тарбаҕын аҕыс көрүҥэ үүнэр. МАА ССЭҮү
Элбэх сыллаах отторго дьэдьэн, ньээм, бохсурҕан, тураах тарбаҕа …… киирсэллэр. КВА Б. Тураах хараҕа бот. — күөхтүҥү өлбөөркөй өҥнөөх бытархай отонноох, хараҥа сиргэ сөбүлээн үүнэр, элбэх сыллаах сүлүһүннээх үүнээйи. ☉ Вороний глаз. Тураах хараҕын отонун норуот эмчиттэрэ тутталлар
ср. бур. турлааг, эвенк. тураакии

аат., сөбүлээб. Ол-бу өлүгүнэн аһылыктанар көтөр уопсай аата. ☉ Всякая птица, питающаяся падалью, птица-стервятник
Өлбүт дьон хааныгар дабдаҥнаспыт суордар-тураахтар өрө көтөн тахсаннар, хааҕырҕаһахааҕырҕаһа, төттөрү-таары көтөн суксуспуттара үһү. П. Ойуунускай
Туохха суор-тураах мунньуһуннаҕай? Өлүк сыттаҕа дуу? Болот Боотур
Биһиги өбүгэлэрбит өлүүгэ-сүтүүгэ суор-тураах буолан дабдаҥнаспатах дьон буолуохтаахтар. Н. Босиков
♦ Суор-тураах аһылыга буолар — сиргэ өлөр, уҥуоҕа хараллыбакка хаалар. ☉ Остаться непогребённым после смерти (букв. стать пищей для воронья)
Аҕыйах хонугунан икки адьырҕа баастара сүһүрэн, онтон устунан өрүттүбэккэ иккиэн эмиэ суор-тураах аһылыга буолаллар. Н. Лугинов
Өлүккүн балбааҕы кытта тиэйэн бөх тоҕор сиргэ таһааран быраҕыахпыт, суор-тураах аһылыга буолуоҥ. Е. Неймохов