Якутские буквы:

Якутский → Русский

тылбыы

зажим (две деревянные палки, зажимающие два предмета или две стороны предмета); туу тылбыыта зажим для верши.

Якутский → Якутский

тылбыы

аат.
1. Тугу эмэ (хол., туу кутуругун, тирии иһит айаҕын) тылбыйан хам туттарар мастар. Деревянные палки, защемляющие какое-л. отверстие (напр., кожаной посуды, мешка, верши), зажим
[Симиири] мас тылбыынан хам туттараллара уонна тирии быанан баайан кэбиһэллэрэ. ФВН ТС
[Кылыһахтаах кырыыппаны] иэҕэргэ үстүөрт тылбыылар наадалар. ЧАИ СБМИ
Хайысханы быһаарар туһугар, куомпаһы көнө ньуурга ууруохха уонна тылбыытын тас диэки тардыахха наада. КЗА АҮө
2. Сүөһүнү (үксүгэр сылгыны) хаайарга аналлаах кыараҕас хааччах. Узкий загон для скота (обычно для лошадей)
Биэни ыылларыгар өттүк эбэтэр тылбыы хааччахха киллэрэн ыыллар. КЕФ СТАҮө
Сорох атыырдар дал иһигэр сүгүн туттарбаттар. Онон атыырдар турар далларын ойоҕоһугар кыараҕас дал уонна тылбыы оҥоһуллуохтаах. ОМГ ЭСС
Саамай таһаарыылаах ньыманан сылгыны тылбыыга хаайан туран, икки, икки аҥаар %-наах хлорофос суурадаһынын бытыылкаттан иһэрдии буолар. ОГИ С
Тылбыытыгар диэри аһаабыт — аһара топпут. Наелся по горло. Бу киһи тылбыытыгар диэри аһаабыт
Туу тылбыыта — туу кутуругун тылбыйар мас. Зажим для верши
Оҕонньор туутун тылбыытын нэһииччэ төлө тардан кэбиспитэ, балыктыын, чохулуун таҥнары сүөкэнэн хааллылар. Н. Заболоцкай. Тылбыы курдук харахтаах — кыараҕас харахтаах. Узкоглазый, с узкими глазами
Малысхах курдук этиргэн сирэйдээҕэ, тылбыы курдук кыараҕас харахтааҕа. «ХС»
Хадаар эмиэ мичээрдээн кэбистэ, онуоха тылбыы курдук кыараҕас харахтара сабылла сыһан, нарын сурааһыннарынан кылдьыыланнылар. А. Кривошапкин (тылб.)
Тылбыы кынат- таах — тылбыйар кынаттаах диэн курдук (көр тылбый). Били иннинэн сүүрэр атахтааҕы аһарбатах, үрдүнэн тылбыы кынаттааҕы быһа көтүппэтэх ааттаах булчуппут Охоноон ыраатта бадахтаах. И. Егоров
ср. эвенк. тылбэвун ‘палочка с развилкой’


Еще переводы:

тылбыыр

тылбыыр (Якутский → Якутский)

тылбыыр күрүө — көр тылбыы
2
Биэлэри ат тутар кыараҕас тылбыыр күрүөҕэ киллэрэн баайаллар. Ф. Захаров

зажим

зажим (Русский → Якутский)

тылбыы, тылбыйыы (1. Хам тутар оноЬук; 2. Хам тутар оноһук дэтээлэ эбэтэр чааһа; 3. Ыга баттааһын күүһүнэн туттарыы.)

эрэбэччи

эрэбэччи (Якутский → Якутский)

аат. Туу тылбыытын хам туттарарга аналлаах, кыракый көлүөһэ курдук тиэрбэс. Небольшой ободок, колечко из тальника для зажима заднего отверстия верши
Тылбыы эрэбэччитин сатаан укпат [эһэ]. Тууну — киҥ иччитэ — үлтү тэпсэн кээһэр. Баал Хабырыыс
Инженер киниттэн моонньугар кэтэрдиллэ сылдьар эрэбэччитин устан ылан, икки аҥыы булгу тутан баран: Пенкроф, бу икки быһах (диир). Ж. Верн (тылб.)

губки зажимные

губки зажимные (Русский → Якутский)

тылбыйар сыҥаах (хам тутар оноһук — тылбыы (зажим) тылбыйар ньуурун сымнаҕас металтан окоһуллубут бүрүөһүнэ. Аалыллар-чочуллар соҕотуопка ньуурун буортулаабат, суол хаалларбат аналлаах. Ол эрээри сорох хам тутар сынаахтар (тиски машинные) хатарыллыбыт кытаанах тимир бүрүөһуннээх буолаллар.)

добуочча

добуочча (Якутский → Якутский)

сыһ. Балачча, син, добуолуна. Довольно, достаточно
Күөлэ добуочча улахан, икки тылбыы курдук синньигэс салаалаах. Н. Босиков
Акаары киһи буолбатах этэ, добуочча биллиилээх, элбэҕи аахпыт киһи этэ. «Далбар Х.»
Киирэр билиэт добуочча ыарахан сыаналаах. «Кыым»

халыс гын

халыс гын (Якутский → Якутский)

халый диэнтэн көстө түһүү. Ойбон уута таһымнаан халыс гынна. Амма Аччыгыйа
Тылбыыны төлө тардыбыттарыгар өлгөм балык күөх кырыска биирдэ халыс гыммыта көрүөххэ үчүгэйэ бэрдэ. Е. Неймохов
Дьон халҕаһата биэтэк диэки халыс гынна. ВН СС

ыйаастыгастыҥы

ыйаастыгастыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыйаастыгас соҕус. Слегка раскосый
Массыынаттан ыйаастыгастыҥы харахтаах, уһун синньигэс кубаҕай сирэйдээх, …… эргэ сиэрэй бүрүүкэлээх, орто уҥуохтаах киһи тахсан, Баһыккаҕа илиитин уунна. Софр. Данилов
Чочумча ыйаастыгастыҥы тылбыы харахтарынан халлааны күндээрдэ көрүтэлээн тырымнаамахтыыр. С. Курилов (тылб.)

хачыр

хачыр (Якутский → Якутский)

I
хачыр курдук — 1) олус кытааппыт, хаппыт. Ставший жёстким, грубым на ощупь, загрубелый
Бурхалей …… туран, ситэ таҥныбакка, хачыр курдук хатан хаалбыт таҥастарын көтөхпүтүнэн, …… хотон диэки [барда]. Эрилик Эристиин
Уҥа диэкиттэн биир хачыр курдук сарыы арбаҕастаах оҕонньор харбыалаһан [кэллэ]. «ХС»; 2) олус элбэх. Очень много, большое количество чего-л.. Хачыр курдук харчылаах буол
Төһө да ньылбы тэбинэр миэстэлэрдээҕин иһин, [суол] кэм хачыр курдук таас быыстарайдаах. А. Бродников
II
аат., түөлбэ. Хачымаас. Качемас
Сайын хаһааммыт хачырыҥ, хаҕырыҥ бүтэр. ВС ХД
Дьахталлар …… хачыр астаан күн уотугар хатара дьиэ үрдүнээҕи тылбыыга ыйаталаан кэчигирэтэллэр. Нэртэ

аһылык

аһылык (Якутский → Якутский)

аат.
1. Киһи сиир, аһыыр аһа. Человеческая пища, еда
Хайа уонна дьиҥ саха аһылыгына: сылгы хаһатына, чохоонно, тоҥ балыкта эҥин бэлэмнээ. Софр. Данилов
Чэ, баһаалыста, аһаан ис. Боростуой аһылык диэн мыыныма. С. Ефремов
Хата, манна оройуон да киинин остолобуойугар сэдэхтик көстөр аһылыктар баар эбиттэр. П. Егоров
2. Биирдэ аһыырга сөп буолар ас. Пища, предназначенная на один прием
Ким тугу сатыырынан, талбытынан күөстүөн сөп. Үс аһылыкка оросчуоттаан тиэрдиэхтээх этэ. Н. Лугинов
Тылбыытын ылан, тымтай түгэҕин Тыыннаах балыктарынан ыста. «Биир аһылык буолсу, бэйэ доҕор!» — Үөрэн кини саҥа аллайда. Дьуон Дьаҥылы
3. Өйүө. Провизия, съестные припасы на дорогу. Коля кустуу бараары туран аһылык ылынна
Ньукулааскы хас да хонор аһылыгын илдьэ ыраах тааска артыал уолаттарын кытта чубукулуу тахсар буолбута. Т. Сметанин
Киэһээ (киэһээҥҥи) аһылык — үлэ бүппүтүн кэннэ аһаныллар аһылык. Ужин
Хобороос өр буолан баран, саҥата суох тахсан, киэһээ аһылыгын бэлэмнии сырытта. А. Софронов
Остуолга саха ыалын киэһээҥҥи аһылыгын сиэринэн соркуойдаммыт эт, арыылаах алаадьы тэриэлкэҕэ өрөһөлүү ууруллубут. Софр. Данилов
Киэһээ аһылык кэнниттэн утуйаары сытан бардылар. Күндэ. Күнүскү аһылык — күн ортотугар аһыыр аһылык. Обед
Күнүскү аһылыктарын Галибаровка киирэн тото аһыыллар. Н. Якутскай
Мин күнүскү аһылыкка дьиэбэр кэлэ турабын — ийэм туппут-хаппыт аһын аһыырбын астынабын. Далан
Оҕолоор, эһиги күнүскү аһылыккытын үөрэххит кэнниттэн аһыыгыт. «ББ». Сарсыардааҥҥы (сарсыарда) аһылык — сарсыарда, утуйан туран баран, аһыыр маҥнайгы аһылык. Завтрак
Сарсыардааҥҥы аһылыктарын аһаатылар. Амма Аччыгыйа
Сарсыарда аһылыктарын аһаан баран, били соругун толоро Лампа бухатыыра баран хаалбыт. Эрилик Эристиин
Сарсыарда аһылык кэнниттэн хоспор киирэн мин киһибин кэтэһэ олордум. Н. Заболоцкай

хайысха

хайысха (Якутский → Якутский)

аат.
1. Хайааһын хайа диэки буолара, оҥоһуллара, туһаайыы. Линия движения, направление, курс движения кого-чего-л.
Куттанымаҥ, тыал хайысхата уларыйан эрэр. Н. Якутскай
Айаҕалыы сатаан, баран иһэр хайысхаларын хаста да уларытан көрдүлэр. П. Филиппов
Хайысханы быһаарар туһугар, куомпаһы көнө ньуурга ууран баран, тылбыытын тас диэки тардыахха наада. КЗА АҮө
2. Үлэ ханнык суолунан барара, оҥоһуллара. Направление деятельности кого-чего-л.
Үлэ араас хайысхатынан идэтийбит биллэр-көстөр дьоммут түмсэн, эмиэ төбөлөрүн сынньаллар. Н. Борисов
Племенной үлэҕэ эмиэ уларыйыы күүтүллэр. Бу хайысханы сайыннарарга уолдьаста. «Саха с.». Туймаада хочотун барытын гаастыахпыт. Иккис хайысхабыт — гаас турбата бөҕө буолуута. «Кыым»
3
туһаайыы 2 диэн курдук. [Павлов В.С.] барыта алта төгүл Ленинград көмүскэлин хайысхатыгар Псковскай уобаласка уоттаах сэриигэ киирсибит. ХБИДК
4. Туох эмэ сайдар суола, туохха эмэ үөскээбит туспа сүүрээн. Направление, течение, тенденция (напр., в искусстве, науке). Баал Хабырыыс талаанын хайысхатынан лиирик поэт этэ. Софр. Данилов
Рок хайысхата олус элбэх. «Кыым»
Чорботон бэлиэтээтэххэ, бу уус-уран айымньы научнай хайысхалаах. А. Чугунов
Муус скульптурата — аан дойду ускуустубатыгар саҥа хайысха. ЗАН А