Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тыргыл

  1. даҕ.
  2. Ырылхай, синньигэс (хол., күн уота, сүүрээн, суол). Чёткий, светлый, ясный, тонкий (напр., солнечный луч, струя воды, дорога)
    Саҥа олох күүрээнигэр Долгуу үлэнэн үлүһүйэр, Тырыбынайга да үөрэҕирэр Тыргыл суолу ыйан биэрэр. Р. Баҕатаайыскай
    Сааскы күнтэн уһуктубут Ып-ыраас, тыргыл сүүрээн Барар суола бохсуллубут, — Улуу суорба очуос бүөлээн. Д. Апросимов
    Бүгүн Хотугу уһук дойдуга Сандал саас иһэр бэлиэтэ — Күн бастакы тыргыл саһарҕата Саҕах үрдүнэн көһүннэ. А. Бэрияк
  3. көр дыргыл
  4. Тыргыл күөх солкоҕо сууламмыт Тыалар, алаастар, үрэхтэр, Тыыннаах кырынаас хараҕыныы, Тырымнаһа түспүттэр. Күннүк Уурастыырап
    Салгын сөрүүн, мүөт тыргыл сытынан Үчүгэй эбээт дуоһуйа тыынар. И. Федосеев
    Мин таптыыбын кэҕэ Чуҥкуйбатах тыатын, Мутукчабыт күөҕэ Тыргыл мүөттээх сытын. И. Артамонов
  5. аат суолт. Туох эмэ (хол., күн уотун) утаҕа; туох эмэ (хол., уу) сүүрээнэ. Луч (света); струя (воды)
    Мандар Уус ойууларыгар киирэр-тахсар саһарҕалар тыргыллара тыгар, кустук суһумнара кууспаҕалаан ылар. НБФ-МУу СОБ
    [Ардах] маҥнай убаҕастык табыгыраппыта, онтон чочум буолаат, бөдөҥ таммахтарынан быыһа суох, сип-синньигэс тыргыл буолан таҥнары саккыраан курулатан барбыта. М. Горькай (тылб.)

Еще переводы:

аҥалдьый

аҥалдьый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кэҥээн, улаатан көһүн. Виднеться широким, просторным
Айыыттан киирэр Алгыстаах адьы-будьу, Алтан Тыргылла аартык диэн Ааттаах-суоллаах аартык Аһыллан-арыллан Аҥалдьыйан көстөр эбит. Күннүк Уурастыырап

тыргылыннар

тыргылыннар (Якутский → Якутский)

тыргылын диэнтэн дьаһ
туһ. Ананий ойуулаах удьурҕай хамсаттан табах тардан, икки таныытынан синньигэс буруону таҥнары тыргылыннара олордо. М. Доҕордуурап
«Беломор» бөппүрүөскэ хойуу буруотун сүһүөхтээх муннун үүтүнэн тыргылыннарбыта. «ХС»

тыргылын

тыргылын (Якутский → Якутский)

тыргый диэн курдук
Сотору саҥа тахсан эрэр күн көмүс сардаҥата ыстаабан хайаҕаһынан көмүс сабы сыыйа тардыбыт курдук тыргылла түһэр. Н. Якутскай
Дьоҕус үүтээн дьиэттэн дьон баарын биллэрэн соҕотох оһох хороотун буруота унаарыйа тыргыллар. «Чолбон»
Саас буолан, халлаан сылыйан, сир-сир аайы хайыһар суоллара тыргылыннылар. «Кыым»

бохсулун

бохсулун (Якутский → Якутский)

боҕус диэнтэн атын
туһ. Сааскы күнтэн уһуктубут Ыпыраас тыргыл сүүрээн Барар суола бохсуллубут, Улуу суорба очуос бүөлээн. Д. Апросимов
Манчаары муҥу эҥээринэн тэллэр да …… модун санаата бохсуллубатаҕа, көҥүлгэ, кырдьыкка эрэлэ энчирээбэтэҕэ. «ХС»

чамалҕан

чамалҕан (Якутский → Якутский)

айыы чамалҕан аартык көр аартык
[Булгунньах тобулу ыстанан барарын кытта] айыы чамалҕан аартык өрө тыргылла түстэ. ПЭК ОНЛЯ III
[Удаҕан саҥата:] Айыы чамалҕан аартыгы Арыйар күнүм буолла. ТТИГ КХКК

намчылаа

намчылаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ нам чы гын, нарылаа. Делать что-л. изящным, придавать чему-л. т онк ий, нежный вид
Айылҕа кинини олус нарылаан, намчылаан уһаммыт. Н. Габышев
[Кыл ы һ ы ] Наада буолуо диэн, нарылаан, намчылаан Тыһы кыл курдук Тыргыл Сытыы кылааннаабытым. С. Васильев
Тэбиэн түүтүн намчылаан суорҕан оҥорбуттара. С. Васильев

өтөр-өтөр

өтөр-өтөр (Якутский → Якутский)

сыһ. Өр буола-буола, тохтуу-тохтуу, дөрүн-дөрүн. Временами, время от времени
Миша өтөр-өтөр киҥэ-наара олус холлон ис-иһиттэн кыйыттар. Н. Лугинов
Күөх буруо өтөр-өтөр тыргыллар буоллаҕына, ааһан иһэр киһи: «Бу эрэйдээхтэр кэм да тыыннаахтар эбит ээ», – дии саныыр. А. Фёдоров

сандаа

сандаа (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Сандаархай, күлүмүрдэс сырдык. Очень светлый, сияющий ярким светом; лучезарный
Аҕыс былас суһуоҕун …… Намылыта-намылыта, Наҕыл-наҕыллык Саҥа саҥаран, Сандаа көмүс тиистэрэ Турталдьыйа-турталдьыйа Туойа олорбута үһү. П. Ойуунускай
Сандаа тыргыл сарыаллаах Чаҕыл күммүт таҕыста, Көмүс чуораан күйгүөннээх Күлэр күнүс күндээрдэ! Суорун Омоллоон

соһуу

соһуу (Якутский → Якутский)

сос диэнтэн хай
аата. Өрүс тоҕойун кэнниттэн соһуута суох куба маҥан борохуот көстүбүтэ. Н. Якутскай
Соһуу сыарҕалаах тыраахтар суола бу тыргылла сытар. Ф. Софронов
Соһуу суһуох — соһулла сылдьар уһун суһуох. Очень длинная коса, коса до пят
Өксүүн кэрэ мөссүөнэ, хара соһуу суһуоҕа [Баһылай хараҕар] субу көстөн кэлитэлээтэ. Айталын

сэмнэлин

сэмнэлин (Якутский → Якутский)

самналын диэн курдук
Кинилэр дьиэ таһыгар кэлбиттэрэ, Быыкаа [оҕо аата] күүлэҕэ тахсан сэмнэллэн турар эбит. Н. Заболоцкай
Алаастан көстөр-көстүбэт куруҥ ойуур иһигэр Макаар олорор балаҕана сэмнэллэн турар. Күндэ
Тыа күлүгэр сэмнэллэн турар дьиэттэн, хамса табах буруотун курдук, күөх буруо өтөрөтөр тыргыллар буоллаҕына, ааһан иһэр киһи: «Бу эрэйдээхтэр кэм да тыыннаахтар эбит ээ», — дии саныыр. А. Фёдоров