1. прич. от напрячь; 2. прил. күүрээннээх, эрчимнээх, тыҥааһыннаах; напряжённая работа күүрээннээх үлэ; напряжённое внимание тыҥааһыннаах болҕомто; 3. прил. (натянутый) тыҥааһыннаах; напряжённая обстановкатыҥааһыннаах быһыы-май-гы; 4. прил. (неестественный) ыгыстыгас, аҕала сатаан (туттунар); напряжённая улыбка аҕала сатаан мичээрдээһин.

1. прич. от накалить; 2. прил. кытарбыт, итийбит; накалённый докрасна кытара итийбит; # накалённая атмосфера тыҥааһыннаах быһыы-майгы.

прил. 1. драматическай; драматический театр драматическай театр; 2. перен. иэдээннээх, ыгылҕаннаах, тыҥааһыннаах; драматический момент иэдээннээх түгэн, иэдээннээх бириэмэ; 3. муз. драматическай, күүстээх; драматический тенор дра- матическай тенор (эр киһи тыҥааһыннаах куолаһа).

сыһ. Тыҥааһыннаахтык, күүрүүлээхтик. ☉ Очень напряжённо, остро, тяжело
Тустуу бэрт эрийсиилээхтик барбыта, хайабыт да ылбат-биэрбэт икки ардынан сырыттыбыт. СМН ТС
Сүлүөккэ күрэхтэһии бэрт эрийсиилээхтик, хатыһыылаахтык барар, очукуо иһин киирсии сытыырхайар. «Чолбон»
Бары дуоскаларга көрсүһүүлэр олус тыҥааһыннаахтык, эрийсиилээхтик бардылар. «Кыым»

прил. 1. (пенящийся) оргуйар, күүгэннирэр; кипучий поток күүгэннирэр сүүрүк; 2. перен. күүрээннээх, күүрэр, тыҥааһыннаах; развить кипучую деятельность күүрээннээх үлэни ыыт.

даҕ. Үрүт үрдүгэр күүрэр, тыҥааһыннаах. ☉ Непрерывно нарастающий, напряженный
Уол түүлүгэр …… киирбитэ дьылҕа ыар Кирбиэһиннээх күнүгэр Бу Чапаайап буурката. С. Тарасов

туохт. Тыҥааһыннаах, күүрээннээх буол. ☉ Стать напряжённым, накалиться
От ыйын иккис күнүгэр быһыы-майгы тыҥааһыннанна диэн биһиэхэ биллэрбиттэрэ. КИ АДББ

1. прич. от обострить; 2. прил. (повышенно чувствительный) сытыырхайбыт, кыраҕытыйбыт, чуордуйбут; обострённый слух сытыырхайбыт истин; 3. прил. (напряжённый) сытыырхайбыт, тыҥааһыннаах; обострённая обстановка сытыырхайбыт быһыы-майгы.

сыһ. Күүрээннээхтик, күүрүүлээхтик (хол., үлэлээ). ☉ Напряжённо, интенсивно (напр., работать)
Омос көрдөххө сонуна суохха дылы гынан баран, тыҥааһыннаахтык оонньоммут баартыйа. НСС ОоО
Ыһыы саҕаланнар эрэ үлэ олус тыҥааһыннаахтык барар, бу кэмҥэ кылгас болдьоҕу тутуһар туһугар мэхэнисээтэрдэр аһыылларын, утуйалларын даҕаны умнан туран үлэлииллэр. ЧНН СОИСК
Оту тыҥааһыннахтык, биир кэм уларыйбакка туттан, хара күүһүнэн охсор киһи сайыҥҥы күн сыралҕаныгар түргэнник сылайар, сэниэтэ эстэр. ААФ ОИОИС

көр соҥуор
Аана атаҕастаммыт киһилии туттан, сөҥүөрэн олордо. М. Доҕордуурап
Түһүлгэ дьоно тыҥааһыннаах түгэн кэлбитин өйдөөбүттүү ах баран, чочумча сөҥүөрэн турбуттара. С. Тумат
[Дьонун] уҥуохтарыгар тохтоон, умса нөрүйэн, саҥата суох өр сөҥүөрэн турбахтаабыта. И. Федосеев