Якутские буквы:

Якутский → Русский

улугур=

становиться бессильным, слабым, утомляться, уставать; үлэттэн улугурбут он обессилел от работы.

Якутский → Якутский

улугур

туохт.
1. Мөлтөө-ахсаа, сылай, нукаай курдук буол (хол., уһун айантан). Становиться слабым, бессильным, утомляться, уставать (напр., из-за долгой езды)
Туга да соччо улаханнык ыалдьыбат эрээри, этэ-сиинэ мэлдьи улугура сылдьар, сэниэтэ суох. Н. Лугинов
Үс көһү хааман кэлбит киһи, суолу булаат, санаата налыйан, сылайбытын дьэ биллэ, сүһүөхтэрэ улугуран дьаралыйа күүрдүлэр. Тумарча
Уһун айантан улугурбут уолаттар сэргэхсийэ түспүттэрэ. И. Данилов
Күнү быһа кураанах сытан улугура быһыытыйбыт Андагы сэргэхсийэ түстэ. Н. Босиков
2. көсп. Тугу да кэрэхсээбэт, сэҥээрбэт, барытыттан салгыбыт курдук буол. Быть апатичным, безучастным, равнодушным (напр., от однообразия, бездействия)
Урукку өттүгэр улахан хамсааһыннаах үлэ ыытыллыбатах буолан, дьон улугуран хаалбыт. С. Никифоров
Үлэһит сэбиэскэй норуот бүттүүнэ улугурбатаҕа, най барбатаҕа, хоро таспатаҕа, уопсай баайга чомполоммотоҕо курдук этэ дии! В. Титов
3. көсп. Чуумпуран, иһийэн хаал (айылҕаны этэргэ). Застывать в тишине, замирать (о природе)
[Сааскы күн] улугурбут от-мас сайа тыынан уһуктарыттан уһун үйэлэргэ дьэбидийэ таастыйбыкка тиийэ тириэрэн, улам-улам күөрэйдэр күөрэйдэ. Е. Неймохов
Сүгэ-эрбии тыаһа үйэ тухары улугуран турбут айылҕаны уһугуннарбыта. «ХС»
Утуйбут курдук турукка киир (кыылы, көтөрү этэргэ). Впадать в состояние спячки (о животных, птицах)
Биир тиит чыпчаалыгар туох эрэ көтөр хамсаабакка улугуран олорор. Н. Заболоцкай
Табалар улугурбуттара — күнүһүн күн уотугар сыламнаан сытан тахсаллара, оттон түүнүн аһыыллара. С. Курилов (тылб.)


Еще переводы:

улугуруу

улугуруу (Якутский → Русский)

и. д. от улугур= утомление, усталость.

улугурт

улугурт (Якутский → Якутский)

улугур диэнтэн дьаһ
туһ. Романовка. Эмиэ биир улугурдар уһун түүн. Блокада саҕаламмыта уон биирис хонуга. Болот Боотур
Уһун айан улугурдар. Өрүүсэ сылайда, салта. А. Сыромятникова

сиксилгэн

сиксилгэн (Якутский → Якутский)

нэксиэ диэн курдук
Бары хайдах эрэ, айан сиксилгэнигэр бигэтэн сылаарҕаабыт, улугурбут көрүҥнээхтэр. Тумарча

улугуруу

улугуруу (Якутский → Якутский)

  1. улугур диэнтэн хай. аата. Онтуҥ да үгүс өрүттээх. Сорох уопут — көннөрү хал буолуу, улугуруу. Н. Лугинов
    [Түүлгэ] эргэ матасыыкыл үлэҕэ-хамнаска улугуруу тахсыбытын биллэрэр. БРИ ТТ
    Улугуруу ыар баттыгын олорон эрэ үлэлиир дьон эттэринэн-хааннарынан билэллэр. «ХС»
  2. истор. Экэнэмиичэскэй, социальнай эйгэҕэ сайдыбакка, иннин диэки барбакка бытааран, тохтоон туруу, төттөрү түһүү кэмин ааттааһын. Время пассивного, вялого состояния общественной жизни, мысли, застой
    Улугуруу кэмигэр үгүс киин хаһыаттар атыыга аанньа тахсыбат этилэрэ. «Кыым»
    Улугуруу сылларыгар Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын хаалыыта экэнэмиичэскэй кириисистэн тутулуктаах этэ. «Чолбон»
холкутуйуу

холкутуйуу (Якутский → Якутский)

холкутуй диэнтэн хай
аата. Мин буурҕабын, Мин хотугу буурҕабын. Улугуруу, Холкутуйуу суох буоларын туһугар Сиргэ баарбыт буурҕалар. И. Гоголев

эҥ

эҥ (Якутский → Якутский)

эҥэ суох — күүһэ суох, сэниэтэ суох, улугурбут. Бессильный, вялый, апатичный. Эҥэ суох киһи. Тэҥн. сэниэ
ср. саг. сен ‘сила’

хобулаһыы

хобулаһыы (Якутский → Якутский)

хобулас диэнтэн хай
аата. Үбүҥ-аһыҥ кэрэгэй буолан истэҕин аайы санааҥ түһэн иһэр, онтон улугуруу, мээнэ мөккүөр, бэйэ-бэйэни хобулаһыы үөдүйэр. Р. Тагор (тылб.)

көһүтүү

көһүтүү (Якутский → Якутский)

көһүт I 1 диэнтэн хай
аата. Сүүнэ кутталынан көһүтүү буолла. Кини [Балааҕыйа эмээхсин] тус бэйэтинэн тиийэн кэлэрэ дьулаан суол. Амма Аччыгыйа
Күн-дьыл ууна уһунна Улугурдар көһүтүүгэ. С. Данилов
Көһүтүү диэн кыһалҕа Аргыстаһар буолла, аны Арахпакка, ыыппакка. С. Тарасов

салт-улуй

салт-улуй (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Улугура салт, салҕан улук буол. Уставать от чего-л. до полного к нему безразличия
Орто дойду уһун олоҕуттан ончу салҕа-улуйа иликпин. ПЭК СЯЯ
[Тэбиэн] дьон көрөрүттэн-истэриттэн салҕанулуйан таах мээнэ көрүтэлиир. В. Гаврильева

силлиэрт

силлиэрт (Якутский → Якутский)

силлиэр диэнтэн дьаһ
туһ. Кини албан аата айаарбыта: …… Чээл-күөх систэри силлиэрдэн чиэрэстээбитэ, Улугурбут уулары уйгуурдан уҥуордаабыта. Эллэй
Баттаммыт, дьайдаммыт аймаҕа, …… Аан дойду сүүһүнэн куората Айманар сататын силлиэрдиҥ! Күннүк Уурастыырап
Пограничниктар …… бүлүмүөттэринэн ытан силлиэрдэллэрэ. И. Федосеев