нареч. изящно, тонко, искусно.

I изящный, тонкий, искусный; уран үлэ тонкая работа; уран оҥоһук изящное изделие; уран тарбахтаах золотые руки (букв. имеющий искусные пальцы) # уран тыллаах красноречивый.
II уран (радиоактивнай химическэй элемент) || урановый; уран рудата урановая руда.

художественный; уус-уран литература художественная литература; уус-уран самодеятельность художественная самодеятельность.

сыһ. Нарыннык, намчытык, уустуктук. ☉ Изящно, тонко, искусно
Поэт олус ураннык лирическэй герой биир түгэннээҕи настарыанньатын, туохтан эмэ сылтаан долгуйуутун ойуулуур. Н. Тобуруокап
[Эргэ саха балаҕанын] баҕаналара ураннык оҥоһуллубут кырыылаахтар, чочуонай мас көхөлөрдөөхтөр. КНЗ ОО
Былыр норуот ырыата …… төһө ураннык толорулларынан сыаналанара. ВГМ НСПТ

даҕ.
1. Намчы, нарын. ☉ Нежный, изящный, тонкий
Түүл курдук уран ойуулаахтар Түүн кырыарбыт түннүктэр. С. Данилов
Бу хамныыр хараҕы, Бу хара хаастары, Бу уран уостары Умнуохпун билбэппин. А. Бэрияк
Олус үөрдүм бу бүгүн Уран ньуургун көрөммүн. «ХС»
2. Тугу эмэ, киһи сөҕүөн курдук, олус намчытык оҥорор, сатыыр. ☉ Очень умелый, искусный
Уран оһуордьут Ойуута буолан Хаар устун субуйбут Кырса кыыл суола. С. Данилов
Биригээдэ үрдүнэн Биллибит маляр, Уолаттар тэҥнэринэн Уран штукатуркаһыт …… Кини буолар эбит. Р. Баҕатаайыскай
Номоҕон дьүһүннээх, уран муосчут кыыл муоһунан эҥкилэ суох чочуйан оҥорбутун курдук ыраас сирэйдээх-харахтаах Мэхээлэм дьүһүн-бодо бөҕө буолбут. «ХС»
3. Этигэн, хомоҕой. ☉ Выразительный, искусный, красноречивый
Өйүттэн ааҕар таптаан Үгүс поэт хоһооннорун, Уран тылга абылатан Арыт умнар уруогун. И. Гоголев
Кини уран кэпсээнинэн Тыалы намыратар: Ытаабыты күллэрэр, Аһыылааҕы саататар. С. Данилов. Оччотооҕу оҕо санааҕа Олоҥхо уран хоһооно Олоххо кырдьык баар курдуга. Доҕордоһуу т.
◊ Уран тарбахтаах (илиилээх) — тугу эмэ ордук үчүгэйдик сатыыр, оҥорор, сатабыллаах. ☉ Имеющий золотые руки (букв. имеющий искусные пальцы (руки))
[Анньыһар Боотур:] Бу маннык оноҕоһу тойоммутугар уран тарбахтаах Бөҕүл Бөҕө эрэ оҥорон биэрээччи. И. Гоголев
Кини саҕа модьу-таҕа тутуулаах, уран, сытыы илиилээх ууһу чугаһынан булбаккыт чахчы. Күннүк Уурастыырап
[Аграфена Дмитриевна] үчүгэй иистэнньэҥ, уран тарбахтаах ойууһут. «ХС»
ср. монг. уран ‘искусный; искусство; мастер’

даҕ. Баар чахчыны ханнык эмэ уобарас көмөтүнэн айымньылаахтык хоһуйан көрдөрөр (ускуустубаҕа сыһыаран этэргэ). ☉ Художественный
Өс хоһооно уус-уран, киэбэ сытыы, дьэҥкэ буолан …… ордук киһи өйүгэр тутуллумтуо. Саха фольк. Ыччат уус-уран куруһуокка кыттан өй-санаа, дууһа иэйиитин, эстетическэй сылаанньыйыыны ылар. «Кыым»
◊ Уус-уран айымньы – суруйааччы айбыт, олоҕу, баар чахчыны уобарастаан көрдөрөр айымньыта. ☉ Художественное произведение
Уус-уран айымньы сыаннаһа ахсаанынан эрэ мээрэйдэммэт, кини сыаннаһа кини хаачыстыбатыгар баар. П. Ойуунускай
Саха литературатын күөх кырса — саха норуотун талаана, кини кынаттаах фантазията, кини уус-уран айымньыта. С. Васильев. Уус-уран литература — олоҕу, киһини, тулалыыр чахчыны уустаан-ураннаан, уобарастаан хоһуйар тылынан ускуустуба айымньылара. ☉ Художественная литература
Норуот остуоруйата уус-уран литература сайдыытыгар сабыдыала эмиэ улахан буолар. Саха фольк. Уус-уран литератураҕа тыл көспүт суолтата үгүстүк туттуллар. ПНЕ СТ
Египет папирустарын ааҕаннар, учуонайдар былыргы Египеккэ уус-уран литература баар эбитин билбиттэрэ. КФП БАаДИ. Уус-уран тыл — олоҕу, баар чахчыны уобарастаан хоһуйар тыл (уусуран литератураҕа). ☉ Художественное, поэтическое слово
Олоҕу уус-уран тылынан …… Суруйар идэ диэн Судургу буолбатах Ыраахха ыҥырар ыралаах, Ырыарар сындаалаах, Дабааннаах, түһүүлээх Чахчылаах ыар айан! Күннүк Уурастыырап
Урааҥхай уус-уран тыла Устар ууну сомоҕолуур. Баал Хабырыыс
[Ырыаһыт] бэйэтин уус-уран тылынан дьоҕурдаан хоһуйан, кэрэ куолаһынан ыллаан, бар дьону саататар. Эрилик Эристиин. Уус-уран тылбаас — уус-уран литература тылбааһа: суруйуу уобарастыыр күүһүн атын омук тылынан биэрии. ☉ Художественный перевод. В.В. Державин «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону тылбаастааһына — уус-уран тылбаас

уустук-ураннык диэн курдук
Таптыыр маскыт эбэтэр ханнык баҕарар үүнээйи дьыл хайа эмэ кэминээҕи көстүүтүн уус-ураннык ойуулаан суруйуҥ. ПНЕ СТ

сыһ. Ойуулаан-дьүһүннээн, уобарастаан (хол., суруйааччы уус-уран айымньыга тугу эмэ хоһуйан суруйарын туһунан этэргэ). ☉ Художественно, образно (напр., об описании чего-л. в литературных произведениях). Кустук [ыт аата] туһунан муҥура суох элбэҕи уустук-ураннык кэпсиэх баара. И. Федосеев
[Эрилик Эристиин «Маарыкчаан ыччаттара» романынан] гражданскай сэрии сылларыгар Саха сиригэр, чуолаан Чурапчы оройуонугар буолуталаабыт сабыытыйалары уустук-ураннык көрдөрбүтэ. «Чолбон»

a. refined, exquisite