уруйдаа-айхаллаа диэнтэн хай
аата. Абаҕыыныскай сүүрбэһис сыллардааҕы айымньыларын сүрүн ис хоһоонунан төрөөбүт норуотун саҥа саргылаах олоҕун, кэрэ кэскилин уруйдааһын-айхаллааһын буолбута. Софр. Данилов

страд. от уруйдаа-айхаллаа= 1) быть прославленным, славиться, прославляться; 2) шумно, неумеренно восхваляться, превозноситься.

уруйдаа-айхаллаа диэнтэн атын
туһ. Өлүөскэ, били аара саныырын курдук, үтүө дьонунан уруйданан-айхалланан, араллаан ортотугар киириэх курдук санаммыта. Эрилик Эристиин

даҕ. Күүтүүлээх, күндү (ыалдьыт). ☉ Долгожданный, дорогой (гость)
«Үтүө-мааны ыалдьыттар киирэн ааһан иһиҥ, күндү ыалдьыт буолуҥ», — киирэр ааҥҥа сахалыы таҥастаах кыргыттар дьоннорун уруйдуу-айхаллыы көрсөллөр. П. Филиппов

туохт. Кими эрэ тула тоҕуоруһан тур. ☉ Окружать кого-л. целой кучей, толпой, ватагой. Оҕолор ийэлэрин төгүрүччү араллааннаан турдулар
□ Кинини [Өлүөскэни] дьиэ таһыгар уруйдаан-айхаллаан туран көрсөн бараннар, дьиэҕэ араллааннаан киллэрэн, бэркэ диэн махтаныах тустаахтар. Эрилик Эристиин
Алаас сирим аайыттан Аймах-чаҕар дьонноргут Араллааннаан кэлэннэр Айхаллыы туруохтара. Саха нар. ыр. III

аат. Кими-тугу эмэ наһаа хайҕааһын. ☉ Чрезмерное восхваление, вознесение до небес кого-чего-л.
Манна [Ленин уобараһын айыыга] историческай кырдьыгы кэһии, уу-хаар тылларынан күдээринэ уруйдаан-айхаллаан арбааһын, кыратык да көҥүллэниэхтэрин сатаммат. Софр. Данилов
Уйбаан тугу да саҥарбата, Солуута суох арбааһынтан иһигэр улаханнык абарда быһыылаах. В. Сыромятников

аат. Сири табыйан таҥастыыр сэп, баһымньы. ☉ Мотыга
Ким мас суханан сир хоруппут эбэтэр ыар табыыканан буор табыйбыт, ол хас биирдии ыстыы лэппиэскэни ордук күндүргэтэ көрөр. С. Федотов
Сир табыйар табыыкаттан саҕалаан бастааҥҥы от оҕустарар массыынатыгар тиийэ туох баар туттар сэби-сэбиргэли бүтүннүүтүн кини көрөн өрөмүөннүүрэ. «ХС»
Эһэлэргит эһиэннэрэ Улуу мас сухаларын, Оһуордаах тимир табыыкаларын Кылбаччы-килэччи ааланнар, Кылана-сулана алҕааннар Оҕолоругар Уруйдаан-айхаллаан биэрбиттэрэ. С. Васильев
русск. тяпка

туохт.
1. Дьон, ыгылыйбыт, ыксаабыт саҥата-иҥэтэ, айдаан-куйдаан. ☉ Панический, испуганный крик множества голосов, громкий шум-гам
Дьуһуурунайдар көрө охсон, ыһыы-хаһыы, айдаан бөҕөнү тардыбыттар. И. Федосеев
Кыргыһыыга киһи бөҕө сылбах курдук охтор, тыас-уус, ыһыы-хаһыы бөҕө буолар. А. Бэрияк
Онон улахан мөккүөрдээх, ыһыылааххаһыылаах мунньах буоларын кэтэһэллэрэ. Н. Лугинов
2. Уруйдуур-айхаллыыр, үөрэр-көтөр саҥа-иҥэ, күүгээн. ☉ Бурное проявление радости, ликования. Параакка ураатааһын, ыһыы-хаһыы бөҕө буолар
□ Айхалуруй, ыһыы-хаһыы Аргыстанан ааһаллар Ахсым, дохсун аттаахтар. «ХС»

туохт.
1. Киэҥ-куоҥ дорҕоонноох ырыаны ыллаа, айдаар, бэлэһир. ☉ Громко кричать, петь, горланить, шуметь, реветь
Соноҕосчой атыырбыт Барылаччы кистээтин, Кунаныкчай оҕуспут Лоҥкуначчы айаардын. Күннүк Уурастыырап
Салгыҥҥа айаарар Сөмөлүөт ааллары Аллар уу көлөһүн Абынан айбыттар. Эллэй
Хаҥас биэрэк сүллэр этиҥнии өрө ньирилиитигинии түһэрин, сүр ынырыктык айаара-айаара холлоҕостоох уотунан күүдэпчилэнэрин кытта ити барыта [айылҕа ырыата-тойуга] ылы-чып барда. ДАЛ УуУоО
2. Дарбааннаахтык кими, тугу эмэ уруйдаа-айхаллаа, албан аатын арбаа. ☉ Шумно, громко хвалить, превозносить, прославлять кого-л.
Арааһынай куолаһынан Айхал бөҕөнү айаарбыт, Көҥүл куолаһынан Көрүдьүөс бөҕөҕө көҕүйбүт сир эбит. А. Софронов
Кини албан аата айаарбыта. Эллэй

туохт.
1. Түргэнник, тула эргичиҥнии сылдьар курдук хамсан, түргэн-тарҕан буол. ☉ Двигаться быстро, суетливо, вертеться
Эмээхсин ураһатыттан хабытайданан тахсан булчуту уруйдуур-айхаллыыр тыллары этэн субуруппута. Н. Апросимов
Остуолга сээкэйи аҕалара түргэникэтэ — хабытайданан олорор. «Кыым»
Өлөксөй өйдөөҕөр киһи киһитэ, хара үлэ ханныгар баҕарар хабытайданан түһэн сүрдээх. Күрүлгэн
2. Эмискэ хаһыытыы түс; этиһэргэ бэлэм буола оҕус. ☉ Громко и возбужденно произнести что-л., воскликнуть; быть скорым на перебранку
«Буолумуна доҕор!» — диэн онуоха ийэ өрө хабытайдана түстэ. Р. Баҕатаайыскай
«Оо дьэ, түөһээҥки оттон!» — диэн Лөкүөрүйэ эмээхсин оҕонньорун сэмэлээн хабытайданна. П. Аввакумов
Алааппыйа остуолун тардаары чаанньыгын туппутунан эрин аттынан ааһан иһэн хабытайдана түстэ. Тумарча