Якутские буквы:

Якутский → Якутский

устатынан

сыһ. Туох эмэ уһун өттүнэн буолар гына, уһаты. Вдоль
Лэһигирэс орто собону төгүрүччү тууһунан сотон баран төбөтүн аллараа гына устатынан үтэһэҕэ үөлүллэр уонна уокка, эргитэн биэрэ-биэрэ, саһарчы буһарыллар. Дьиэ к.

уста

аат.
1. Туох эмэ саҕаланар өттүттэн уһугар тиийэ уһунун кээмэйэ. Длина
Кыһаны оҥорорго арсыын үрдүктээх, икки миэтэрэ усталаах, туоралаах холумтаны туой буорунан симэн оҥороллоро. МАП ЧУу
Устатын иистэнньэҥ бэйэтэ холуур, холобур, этэрбэс уллуҥун эргииригэр сап биир эрэ түмүгэ баар буолуохтаах. Хомус Уйбаан
Былыргы сахалар күннээҕи үлэлэригэр «харыс», «сүөм», «муҥур сүөм», «тутум», «суор холото», «илии» курдук уста кээмэйдэрин киэҥник тутталлара. АЭ ӨӨКХ
2. Туох эмэ устатынан кээмэйэ, тайааһына. Протяжённость чего-л., расстояние, длина
Саас кэлэн хара тыа көҕөрбүт, киэҥ толоон устатын тухары иэнэ биллибэт күөх солко таҥаһы тиирэ тардан кэбиспит курдук буолбут. Н. Неустроев
Арыытын туораабакка, устатын батыһа баран иһэр курдук. Амма Аччыгыйа
Өлөксөөс бу иһэн ойууру-тыаны, устата биллибэт уйгул хонууну, тыалары үрдүлэринэн арыллан барар үрдүк күөх халлааны одуулаһар. А. Бэрияк
Уллуҥах да устата көр уллуҥах. Баран иһэр суолбутуттан уллуҥах да устата туоруохпут суоҕа. Уллуҥах усталааҕынан (устатынан) уларый, хаптаһын быыстааҕынан халбарый көр уллуҥах. [Ойуун:] «Уллуҥах усталааҕынан уларый, хаптаһын быыстааҕынан халбарый», — диэн эҥсэлийдэ. Саха фольк. Усталаах туоратыгар — хайа эрэ кэм былаһын тухары (саҕаланыаҕыттан бүтүөр диэри). На всём протяжении какого-л. времени, в течение
Ол усталаах туоратыгар эһигиттэн биир истиҥ тылы истэ, биирдэ итии күөһү аһыы иликпин. Болот Боотур
Кэлбиппит быйыл уон икки сыл буолла, ол усталаах туоратыгар биир да өстөөх киһибит суоҕа. Эрилик Эристиин
Сэрии бүппүтэ отут сылын туолан эрэр, ол усталаах туоратыгар биһиги барыта үстэ эрэ көрсүстүбүт. С. Никифоров
Устаты муруннаах, утары сирэйдээх урааҥхай саха көр утары. Оройунан оонньообут, Ортотунан курдаммыт, Уһугунан дугуммут, Устаты муруннаах, Утары сирэйдээх Урааҥхай саха. П. Ойуунускай

уста-туора

аат. Туох эмэ киэҥэ, киэҥ сабардама. Площадь чего-л.
Устатын-туоратын харах дала ылбат. Амма Аччыгыйа
[Эбэ Хотун барахсан] устата-туората биллибэккэ, килбэйэкүндээрэ, нэлэйэ-хотойо, оргууй устара ууһун, намыынын эбитин! Суорун Омоллоон
Чаҕыл Иванович, хайдах эрэ, бу ходуһаны уруккуттан бэркэ билэр, устатын-туоратын уллуҥаҕынан элбэхтик мээрэйдээбит сирин курдук санаталаата. С. Никифоров
Устата-туората биллибэт (көстүбэт) — олус киэҥ, нэлэмэн сиринэн тайаан сытар, улаҕата көстүбэт. Безграничный, необъятный, бескрайний
Устата-уҥуоргута биллибэтэх, Устататуората көстүбэтэх, Унаар-мунаар урсуннаах, Уһун тунаар хонуулаах Улуу хочом. П. Ойуунускай
Устата-туората биллибэт сис тыаҕа үрүйэ тахсар. Амма Аччыгыйа
Кыыс Хотун өндөйөн көрбүтэ, устата-туората биллибэт байҕал ортотугар баар эбит, тыа ырыых-ыраах ии буолан көстөр. А. Сыромятникова

Якутский → Русский

уста

1) длина; сыһыы устата длина поля; суол устата протяжение, длина дороги; 2) долгота, продолжительность; сыл устата продолжительность года; үлэлээбитин устата куруутун хайҕанара на работе (т. е. всё время, пока он работал) его всегда хвалили.

Русский → Якутский

уста

только мн. уст. уос, айах; с улыбкой на устах мичээрдии-мичээрдии; # переходить из уст в уста киһиттэн киһиэхэ баран ис (иһилин); быть у всех на устах киһи барыта сэһэн оҥостор буол.


Еще переводы:

блочнай

блочнай (Якутский → Якутский)

даҕ. Блогунан тутуллубут, оҥоһуллубут. Блочный. Блочнай дьиэ. Блочнай тутуу
Блочнай тэпилииссэлэргэ кирээдэлэри туора эбэтэр устатынан гына оҥоруллар. КЮС ОАПТЭ

соһулуоннан

соһулуоннан (Якутский → Якутский)

соһулуоннаа диэнтэн атын
туһ. Кэннибитигэр сэлиэһинэй сонуога, соһулуоннаммыт түүтэхтэр көстөллөр. Н. Кондаков
Быһыллыбыт бурдугу барытын түүтэхтэнэр уонна бааһына устатынан көбүс-көнөтүк соһулуоннанар. САССР КТК

сөллөҥнөт

сөллөҥнөт (Якутский → Якутский)

сөллөҥнөө диэнтэн атын
туһ. [Аһыырыгар] Устатынан уган, …… Туоратынан симэн Сөрүө-сөрүө саҕаны Сөллөҥнөтөн барда. П. Ойуунускай
От кэмчи. Ынахтар кытарахтар. Собулҕаны баҕас сөллөҥнөтөр дьылбыт. Айталын

туоратынан

туоратынан (Якутский → Якутский)

сыһ. Устатынан буолбакка, туора өттүнэн. В ширину, вширь
[Харытыан] сүүһүн тириитэ туоратынан дириҥник курбуулана мырчыһынна. Л. Попов
Туоратынан барбыт суон киһи …… сүүрэн ыадаҥалаан кэлэр. А. Фёдоров

быычыкаан

быычыкаан (Якутский → Якутский)

даҕ. Ортоттон быдан аччыгый, кып-кыра. Маленькийпремаленький
Сөтүөлээн сөрүүкүүр быычыкаан көлүйэм, Ол ыраас уутунан дьэҥкэрэн көһүннэ. Л. Попов
Быычыкаан, хатыҥыр оҕонньор Варя уонна Давыдов икки ардыларыгар доруоска устатынан сытынан кэбистэ да, сотору утуйан буччугунаабытынан барда. М. Шолохов (тылб.)

сабардам

сабардам (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ улаханынан (устатынан, туоратынан уонна үрдүгүнэн бүтүннүү) сабардыыр кээмэйэ, тилэри киэбэ. Объём. Геометрическай кууп сабардама. Уу сабардама. Бэрэбинэ сабардама
Балык ууга тимириитигэр хабаҕын сабардама аччыыр, оччоҕо балык өлүү ыйааһына улаатар
Ол балык түргэнник тимирэригэр көмөлөһөр. ББЕ З
Доруобай бараан түөһүн сабардама улахан, иһэ кыра, көҥдөй көхсө уһун, кэтит. ДьСИи

тайааһын

тайааһын (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ сабардыыр иэнэ; устатынан туоратынан төһөнү сабардыыра. Площадь, занимаемая чем-л.; протяжённость чего-л.. Материк арҕааттан илин тайааһына. Туоратын тайааһына
Колумб материктар уонна акыйааннар төһө тайааһыннаахтарын туһунан сөптөөх өйдөбүлэ суоҕа, онон Индия илиҥҥи биэрэктэрэ Европа биэрэктэриттэн бэрт ырааҕа суох буолуохтара дии саныыра. КВА МГ

усталыы

усталыы (Якутский → Якутский)

устатынан диэн курдук
Киһи суон дүлүҥү ылан, усталыы хайытан барар. Г. Угаров
Бу үрэҕи усталыы кэриэтэ систэргэ, ээйдэргэ иирэ уонна харыйа хойуутук үүммүт. А. Пахомов. Туос сытыы быһах төбөтүнэн үөһэ-аллара иилии эргитэн баран усталыы соттуҥ да, түрдэс гынаат, мэктиэтигэр сиргэ кэлэн түһэр кэмэ. С. Маисов

хоруур

хоруур (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ хоруйарга, кыһыйарга аналлаах сүгэлии быһыылаах, ук устатынан туруору олордуллар тимир тэрил. Железный скребок в виде лопаты
Улам-улам сыл аайы бурдугу ыһар буолбуттар да, барыта өргө дылы хоруурунан хоруйан ыһаллара үһү. Саха фольк. Дулҕаны мас хоруудаларга сытыы биилээх хоруурунан туран эрэн кырбаан курдурҕаталлар, сүгэнэн кырбыырдааҕар ордук эбит. «ХС»
ср. п.-монг. харуҕур ‘рубанок’

уһаты

уһаты (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Устатынан буолар гына, усталыы. Вдоль, по длине чего-л.
    Моҕотой эриэнин курдук буолан баран, үрүҥ уонна күөх дьураалар уһаты субуспуттар. С. Окоёмов
    Сибэккини остуол ортотугар эбэтэр остуолу уһаты үс-түөрт сиргэ туруоруллар. Дьиэ к. Тииҥи үчүгэйдик бөһүйбүтүн кэннэ, кутуругун сиһигэр уһаты тутан баран, суумкаҕа угуллар. Булчуттарга к.
  2. даҕ. суолт. Устатынан, усталыы барар. Протяжённый, расположенный в длину
    Өлүөхүмэ куората биир уһаты уһуун-уһун уулуссалаах. Н. Якутскай
    Илин уһаты күөл тамаҕынан Кураҕаайытта алаас кырдьаҕас булгунньаҕа былыт ойуутунуу күрэҥсийэн көстөр. М. Доҕордуурап
    Бу дьиэлэр уһаты субурҕаларыттан туора түһэн барбыт кылгас уулуссаҕа Тиит Арыытааҕы ойуур хаһаайыстыбатын хонтуората баар. «ХС»
    Уһаты уой көр уой I
    Аҕаҥ бар дьон хара көлөһүнүн супту уулаан муспут баайыгар уһаты уойдуҥ, туора тоттуҥ ини. Амма Аччыгыйа
    Кыра сааһыттан кини [Шевченко] сүрэҕэр дьадаҥылар хара көлөһүннэринэн уһаты уойар баайдарга, ыраахтааҕы былааһыгар кырыктаах өс-санаа уота күөдьүйбүтэ. Софр. Данилов
    Уһаты уойбут, туора топпут Улуу абаҕам — үрдүк Чоочо Киэҥ ыырын киэптээтим, Кэтит баайын үрэйдим. Күннүк Уурастыырап
    ср. кирг. узата, алт. узада ‘вдоль’