тардыалаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Хардарыта илиилэрин уунуталыы-уунуталыы, сулбу тардыалаталаан сис туттар, кыҥнаҥныы-кыҥнаҥныы одуулаһар. Амма Аччыгыйа

сыһ. Лабаа-лабаа ыраах уунуталаан, уһаан көстөр гына. ☉ Наречие от тараадый
Оҕустара кутуругун субуччу быраҕан, иһэ сараччы үллэн, түөрт атаҕын тараадыччы тэбэн баран өлөөрү бөтүөхтүү сытар эбит. Амма Аччыгыйа
Күн маҥнайгы сардаҥаларын тараадыччы уунан Аан ийэ дойдуну айхаллыыр. Амма Аччыгыйа
Хабыс-хараҥа түүн самналлыбыт саха балаҕанын кыһыл сулус уота үөһэттэн тараадыччы тыган сырдатар. Н. Заболоцкай

туохт. Кэлин атахтаргар өрө тур уонна илин атахтаргын өрө уунуталаа (кыыллары этэргэ). ☉ Приподниматься, стоять на задних конечностях и тянуться вверх, вытягивая передние конечности (о животных)
Ат өрө хололонно, баһын булкуйбахтаата, барбакка буутайдаата. И. Никифоров
Эһэ көхсө кирдьигинии түһээт, хололонон бэһи эмти ытыран ылла. И. Гоголев
Эһэ үрдүгэр түһээри хололонноҕуна, бултаһар ордук диэн аҕата үөрэтэрэ. В. Санги (тылб.)

дьүһ. туохт. Үрдүк уҥуохтаах, иһэ суох уонна инниҥ диэки нүксүгүрдүҥү буол. ☉ Быть высоким, поджарым и сутуловатым. Нэһилиэк «ородобуой» дьиэтигэр өйөнөн бэкийэн туран, Мэхээлэ Дьөгүөрэп быраатын үгэргээн бөтүгүрэтэн кэбистэ: «Көр эрэ, мин иним, мэйии муҥутаан, илин-арҕаа диэни билэр эбит ээ!» Амма Аччыгыйа
Бастакыта, куттаммыт санаабар, бэчээтинэй холобурдаах уһун киһи бэкийэн киирдэ, кэнникитэ аргыһын хонноҕун аннынан кэриэтэ намыһах киһи. Н. Заболоцкай. Иһирдьэ үтэн киирбит тумул арыыга кубарыйа хаппыт муҥурдаах тиит бакырыспыт лабааларын өрүтэ уунуталаан уҥуор ыстанан кэбиһээри оҥостубут курдук бэкийэн турар. А. Федоров

дьүһ. туохт. Лабаалабаа ыраах уунуталаан көһүн, оннук сардаҥаларынан тык. ☉ Быть раскидистым, растопыренным, раскидывать что-л. веером
Үрдүк тумул ойуурун ортотуттан чаллах хатыҥ сараадыйан турар эбит. Амма Аччыгыйа
Хайа дойду ичигэс тыала бу бурдук ас кутан сараадыйбыт куолаһын тапталлаахтык имэрийэн ааспытай? П. Аввакумов
Хомпоруун күнүм анныгар көһүннэ, Атара кутуруга адаарыйан, Сарадах кынаттара сараадыйан Кини тус хоту диэки уһунна. Таллан Бүрэ
Бырааннар кэтэхтэригэр халлаан саһара кыыспыт. Онон-манан кыһыл тараанньыктар өрө сараадыйан тахсыбыттар. И. Сосин

дьүһ. туохт.
1. Араас өттүгэр хайысхаланар элбэх, хойуу салааланан көһүн. ☉ Иметь много разветвлений в разные стороны, ветвиться. «Бу таба үчүгэй да майгылаах эбит, салайарым хоту улгумнук махчахаччыйан иһэр», — Кустук [киһи аата] элбэх салаалаах тараадыйбыт муостаах …… таба ласпаҕар самыытын имэрийэн ылар. В. Протодьяконов
Николай сарсыарда аайы күн көмүс сардаҥалара халлаан илин кырыытынан тараадыйа ойон тахсыыларын кытта тэҥҥэ уһуктар. ИКДь
Саха сирин хаартатыгар Өлүөнэ өрүс уутун бассыайына тараадыйан, элбэх салааланан көстөр. Б. Лунин (тылб.)
2. Лабаа-лабаа ыраах уунуталаан көһүн. ☉ Разлапиться в разные стороны (напр., о вытянутых тенях чего-л.)
Таастартан күлүк тараадыйа таргыыр Тайалҕаннаах тайҕа таһаатын устун. М. Ефимов
Атыыр сылгы сиэлин курдук Былыт тараадыйар. Баал Хабырыыс
Бөртөлүөт бу тараадыйан, икки хайа көҥкөлөйүн икки ардынан намыһаҕынан иһэрин Молтой чуолкай көрбүтэ. И. Федосеев