аат. Туох эмэ уһуна. ☉ Длина, продолжительность чего-л.
Уһулута үүнэн Утуу-субуу тахсыбыт Уһуна-кылгаһа суох Уустук мутуктардаах. А. Софронов
Күн уһуна-кылгаһа биллибэт буолбута. Дьүөгэ Ааныстыырап

адьырый диэнтэн б
тэҥ көстүү. [Ыт] арҕаһын түүтэ адьырыҥнаан ылар. «ХС»
[Хачыкаат бөҕөһө] төрөллөөх атыыр оҕуһу туруору туппут курдук өрө сүгүллүбүт, хамсаатаҕын аайы онон-манан уһулута ойон тахса-тахса тимиҥниир, адьырыҥныыр ньыгыл хара быччыҥнардаах. Р. Кулаковскай

куондалай маҥан — очур-очур, уһулута ойбут курдук. ☉ Торчащие отдельными выступами
Тоҕус мэҥэһиктээх Улуу куондалай маҥан тумулаттара Уһулу үүнэн тураллар. Күннүк Уурастыырап
Хоту халлаан куптуйун түгэҕиттэн хоҥнон тахсан иһэр кураан былытын курдук хосхос төбөлөөх куондалай маҥан тумуллар. Эрилик Эристиин

даҕ. Уһулута ойбут төбөлөрдөөх (хол., сис хайаны этэргэ). ☉ С островерхими вершинами (о горном хребте)
Биирдэ мин Иирэлээх төрдүгэр Очумаас таас хайа тэллэҕэр Уот оттон хонорго тэринним. С. Данилов
Арыый да эдэрим эбитэ буоллар — Тымныы уулаах тыымпыга умсуом да этэ. Уордаах этиҥ оройугар сааллар Очумаас очуостарга ыттыам да этэ. Л. Попов
Охсуһууга сылдьан, одуулуу турдахпына: Олоҕум суола уһуннук унньулуйбут, Уһулута ойбут очумаас таастарынан, Умайар-чаҕыллар кустугунан улуутуйбут. Эллэй
Ол суорба очумаас тааһыгар Былыргы киһи суруйбут, Мындыр илии соһо тааһынан Ийэ сир тапталын туойбут. «ХС»

сыһ. Эҥин-эҥинник, араастаан, тус-туспатык. ☉ По-разному, различно, неодинаково
Уус-уран айымньы киһи өйүгэр араастык иҥэн хаалар. Софр. Данилов
Ити өрөбөлүүссүйэни Саха сирин араас кылаастара араастык көрсүбүттэрэ. «ХС»
Имнээх халлаан сырдык урсунугар, онон-манан уһулута ойон тахсыбыт сэлиэһинэй куоластара араастык куоҕаҥнаһаллара, көстөллөрө. Г. Угаров. Тэҥн. араастаан

туохт., кэпс. Харса суох киирсэн ис (хол., сүүйсүүлээх оонньууга). ☉ Биться, драться до последнего (напр., в азартных играх)
Маппыр уонна Чомпоойоп …… ыар сыттаах киэҥ хаспахтарыгар наара ороҥҥо илии-илии куруускалаан ньисиһэ олороллор. Л. Попов
[Бухатыырдар] Бу охсуһан ньисиһэн эрдэхтэринэ, тус соҕуруу диэкиттэн …… дуолан хара былыттар уһулута ойон таҕыстылар. ПЭК ОНЛЯ I

1. үөрбэлээ диэнтэн холб. туһ. Үлүгэрдээх өстөөхтүүн Үөрбэлэһэн баран Үрүҥ күнтэн сүтэр Үөрүүлээх этэ. А. Бродников
2. Үөһэ диэки уһулута ойон таҕыс (хол., таас хайа чыпчааллара). ☉ Тянуться ввысь торчком, громоздясь друг на друга (напр., о вершинах каменных гор)
   Ис-искититтэн иҥиэттибиттии, Иччилээхтик иһийэҥҥит, Үрдүк таас чыпчааллар, Үөрбэлэһэ дьиппиниспиккит. К. Туйаарыскай

туохт. Үтүөлэс-анньыалас, хардарыта хабырыс. ☉ Толкаться, сталкиваться друг с другом, наскакивать друг на друга, затирать друг друга
Сахсыйбыт уһааччыктар, дьэбиннээх биэдэрэлэр, лаахтара тоороммут таастар үтүргэхтэһэ турардыы үмүөрүспүттэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ононманан Уһулута ойон тахсан, Хайыр курдук кыстанан, Үтүргэхтэһэн, Күүгэн-бааҕын бүрүнэн, Көһөн ааһар көмүөл мууһун Көрөн турабын. Айталын
Уолаттар миэхэ биир тылы саҥарпакка, тигээйи уйатын хайа тардыбыттыы биир кэм күүгүнэһэллэрэ, үтүргэхтэһэллэрэ. «ББ»

1. ой I диэнтэн төхт. көрүҥ. Саһыл көнөтүк барбакка туорамаары ойуолаабыт уонна арыт ыраах, арыт чугас ыстаныталаабыт. Болот Боотур
   Маайыс, кымньыынан оҕустарбыт курдук, ходьос гынар, өрүтэ ойуолаан дьиэрэҥкэйдээбитинэн барар. Амма Аччыгыйа
   Хап-хара тииҥ мастан маска ойуолаан субуруҥнатар. В. Иванов
2. көсп. Түргэнник ааһан, баран ис (хол., кэм-кэрдии). ☉ Идти, проходить быстротечно, мчаться (обычно о времени)
   Оҕо саас ыллыы-ыллыы Ойуолаабыт суолунан Иһэбин сырдыы-сырдыы. И. Эртюков
3. кэпс. Сорох сыһыаттары кытта холбоһон «улаатан таҕыс» диэн суолтаҕа туттуллар. ☉ В сочетании с некоторыми наречиями употребляется в значении «увеличиваться, выпячиваться»
   Хотой ньыгыл этин-сиинин хамсатан тыыллаҥнаабытыгар, сыыйыы тимир былчыҥнара уһулута ойуолаан ылбыттара. Д. Апросимов
   Сахалар эппит-хааммыт төһө да эрчиллибитин иһин, уһулута ойуолаан тахсар оҥоһуута суох ыйаахтаах быһыылаах. ВВ ТТ
   ср. хак. ойла ‘бегать, бежать’

I особенный, исключительный; превосходный || особенно, исключительно; превосходно; туох да уһулута суох нет ничего особенного; оҕолортон эрэ уһулу оҕо особенный ребёнок; уһулу бэрт айымньы превосходное произведение; уһулу киһи превосходный человек; уһулу үчүгэй особо хороший; истэргэ уһулу кэрэ = исключительно приятно слушать.
II нареч. от уһул =; уһулу бар= соскочить, сойти (с места); отлететь в сторону; сүгэ угуттан уһулу барда топор соскочил с топорища; уһулу тарт = вырвать, выдернуть, выдрать; тоһоҕону уһулу тарт = вырвать гвоздь.