сов., однокр. что и без доп., прост. хаах диэ, даах диэ.

хааҕы буол — туһата суохха, халтайга эрэйдэн. ☉ Зря мучиться, страдать понапрасну
Эпэрээссийэ кэнниттэн тута туора киһини көрүһүннэрбэттэрэ биллэр, оччоҕо тиийэн мээнэ хааҕы буолар. В. Яковлев
Онон, кэлээччилэр-барааччылар күнү быһа сөмөлүөт күүтэн хааҕы буолаллар. «Кыым»
Итии таҥас булунаары, кууруспут бүппүтүн кэннэ Москваҕа бэрт өр хааҕы буолбуппут. «ХС»

даҕ. Туохха эмэ угарга холкутук батар, холкутук оннун булар. ☉ Легко, свободно вмещающийся, умещающийся. Хааҕа батымтыа. Батымтыа мал

сущ
хаа, сохрани в папке хааҕа ук

аат. Элбэх киһи саҥата кэлии-барыы, киирии-тахсыы бииргэ холбоспута. ☉ Гомон, гул множества голосов, смешанный с шумом оживленного движения
Күүгүн-хааҕын ортотугар Микиитэ утуйан хаалла. Амма Аччыгыйа
Күүгүн-хааҕын ортотугар, Дьэкиим, чуор кулгааҕа билэр саҥатын истэн, сэгэс гына түстэ. Болот Боотур

аат. Табаары тиэйэргэ, уурарга анаан иһиккэ, хааҕа угуу, хаалааһын. ☉ Упаковка чего-л. в специальную тару, затаривание
Бары да кэриэтэ хаһаайыстыбаларга уоҕурдууну уонна сиэмэни тааралааһын, тиэйии, сүөкээһин үлэлэрэ илии күүһүнэн ыытыллаллар. ЛИК СОТҮҮүТ

тыаһы үт. туохт.
1. «Хаах-хаах» диэн эрэр курдук саҥата таһаар (үксүгэр турааҕы этэргэ). ☉ Издавать хриплые гортанные звуки, каркать (обычно о вороне)
Эмиэ тула тураах хааҕыргыырыттан атын саҥа иһиллибэт, уу чуумпу буолбута. Н. Якутскай
Күөл хаба ортотугар хара тумустаах, кыһыл атахтаах, үрүҥ көмүс түүлээх, хааҕырҕаан саҥарар хопто кыылым устан кылбайа сылдьар. Н. Неустроев
Күһүнүн саас курдук көтөр айдаана суох, хам-түм кус маатыргыыр, аҥыр хааҕыргыыр. Далан
2. сөбүлээб. Кэһиэҕирбит куоласкынан саҥар. ☉ Говорить хриплым, сиплым голосом, «каркать»
«Хааҕырҕаама эрэ, доҕор!» — Сүөдэр отуу иһиттэн хаһыытаата. Амма Аччыгыйа
Аны биирдэ хааҕырҕаан көр эрэ, хайдах гынар эбиппин! Айталын
«Тугу мээнэ хааҕыргыы тураҕын?» — диэн Серпилин бардьыгынаан тоҕо барда. К. Симонов (тылб.)
ср. туркм. гаагырмак ‘каркать’

легко, свободно вмещающийся, умещающийся, укладывающийся; хааҕа батымтыа (вещь) легко умещающаяся в сумке.

аат. Кус түүтүн уһун таҥас хааҕа симэн оҥоһуллубут сымнаҕас тэллэх көрүҥэ. ☉ Перина
Сүөдэргэ тэлгээбит сымнаҕас, сылаас бэриинэлэрэ, кини урут утуйар кулун тириитэ тэллэҕинээҕэр кытаанах, чарааска, өттүгүн ыарытыннарарга дылы. Н. Якутскай
Ампаар истиэнэтин кыйа тиһэ оҥоһуллубут адарай ороҥҥо саҥатык таптаах кус түүтэ бэриинэ, сыттык, баата суорҕан суулуу тутан хомуллубут. М. Доҕордуурап
Хатыҥ мастан чочуллубут атахтардаах, бастыҥалаах кырабаатыгар көп бэриинэҕэ оҕонньор умса түһэн сытара. Л. Попов

аат. Тус-туспа чуолкайдык араарыллыбат эрээри күүстээх, үксүгэр тэйиччи соҕус буолар элбэх араас тыас-уус биир күрүстүк иһиллиитэ. ☉ Сильный гул, представляющий собой совокупность множества разнообразных плохо различимых звуков, слышимых на некотором расстоянии
Хайа үрдэ үллэҥнэс. Тиит охтор тыаһа, эрбии, сүгэ тыаһа, киһи саҥата холбоһон куугун-хааҕын буолан иһиллэр. М. Доҕордуурап