Якутские буквы:

Якутский → Русский

хабырыныы

и. д. от хабырын= зубовный скрежет.

хабырын=

1) возвр. от хабырый= 1, 2; 2) скрежетать зубами; тииһин хабырынна-ҕына таас хайалар дэлбэритэ бараллар үһү загадка когда они скрежещут зубами, каменные утёсы раскалываются (чаҕылҕан-наах этиҥ былыта тучи, гром и молния).

Якутский → Якутский

хабырын

туохт.
1. Тиискин тиискэр күүскэ аалан улаханнык кыычыгырата-хаачыгырата тыаһат (утуйа сытан). Скрипеть, скрежетать зубами (во сне)
Сыллай баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Бараак иһигэр ким эрэ түһээн үлүгүнэйэр, ким эрэ хабырынан кыычырҕатар. Н. Якутскай
Мөрөһө утуйбутун курдук тэбэн көрбөккө, өссө улаханнык иҥсэлээхтик хабырына-хабырына, хаһыҥыраан кэбиһэкэбиһэ утуйа сытта. ИСА
Олус абатыйан сымыһаххын быһа ытыран, тиискин тыаһат. Скрипеть, скрежетать зубами от злости
Ону истэ-истэ Аргыылап абатыйан, иһиллэр-иһиллибэттик хабырынан ылла. Софр. Данилов
Кинээс сымыһаҕын быһа ытыран, мэктиэтигэр хабырынан ылла. В. Протодьяконов
Маппый эмискэ дьигиһис гынан, өһүөннээхтик көрбөхтөөн, тииһин хабырынан хачыгыратта. П. Аввакумов
2. Аалсан «кыычыр-хаачыр» диэн эрэр курдук ыраахха диэри эҥсиллэн тыаһаа, оннук дуораһый (хол., мууһу, тааһы этэргэ). Скрипеть, трещать, громыхать (напр., о льдинах, камнях)
Көмүөл мууһа ыардык хабырына тыаһыыр. Күндэ
Хаахыныыр мас истиэхтэн сүөргүтүк хабырынан, түүлүгэр баттаппыт киһи курдук иҥиэттэн, бабыгыраан киирэн барда. Н. Лугинов
Араас ыстаныактар тыаһаан-ууһаан киллигирии, хабырына, кычыгырата аҕай тураахтыыллар. С. Руфов
3. көсп. Олус сытыырхай, күүһүр (тымныыны этэргэ). Усиливаться, трещать (о морозе)
Кыһын обургу кыскыйар тыалынан уһуутаан, хатан дьыбарынан хабырынан кэллэр кэлэн истэ. М. Доҕордуурап
Сааһыары түүҥҥү түлүк Саталаах тымтар дьыбар Хатан, кыыһан хабырыммыт. А. Абаҕыыныскай
Кыһын обургу үрүҥ хаарынан үллүктэнэн, хабараан тымныынан хабырынан кэбистэ. Күрүлгэн
ср. бур. хабирха ‘скрежетать’


Еще переводы:

скрежет

скрежет (Русский → Якутский)

м. кычыгырааһын, кычыгыратыы; скрежет тормозов туормастар кычыгырааһын-нара; # зубовный скрежет тииһи хабырыныы.

хачыгыраччы

хачыгыраччы (Якутский → Русский)

нареч. с хрустом; с лёгким треском; со скрипом; хачыгыраччы хабырын = заскрежетать зубами.

хабырыммахтаа

хабырыммахтаа (Якутский → Якутский)

хабырын диэнтэн төхт
көрүҥ. Хаамыылаах дьулурҕа көлөчөөн Халыр-кылыр хабырыммахтаан Харса суох хамсыыра хаалбата, Хайдах даҕаны сынньаммата. Эллэй
Александр хабырыммахтаан ылла. М. Доҕордуурап

ханньаччы-мунньаччы

ханньаччы-мунньаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Наһаа, олус ханньайар-мунньайар гына. Корча рожи, кривляясь, гримасничая
Бурхалей сирэйин арааһынайдаан ханньаччы-мунньаччы тутта-тутта, хабырынан хачыгыратта. Эрилик Эристиин

амаан

амаан (Якутский → Якутский)

көр аман
Хоммут уоһун өһүлэ, Амаан өһүн амалыйа, кэс тылын кэпсии, Олорбута эбитэ үһү. Күннүк Уурастыырап
Тыймыыттаах тыл, Бэтэлээх бэлэс, Амаан айах, Кураанах куолай хабырынан кэбистэ. П. Ядрихинскай
Суол киһитэ Соругун кэпсээтэ, Айан киһитэ Амаан өһүн Амалыйан барда. П. Ойуунускай

күөлэһийбэхтээ

күөлэһийбэхтээ (Якутский → Якутский)

күөлэһий диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Манчаары] абатыйбытын ахсымыгар быччыҥнарын быыппаһыннаран күөлэһийбэхтээн ылла уонна ис-иһиттэн иҥиэттэн хабырынан кычыгыратта. Софр. Данилов
Сылаарҕаабыт ат барахсан өтөх тэлгэһэтигэр күөлэһийбэхтээн ылла. С. Никифоров
Мохсоҕол [ыт аата] ойон кэлбит омунугар иккитэ-үстэ күөлэһийбэхтээн ылбыта. Н. Заболоцкай

кычыгырат

кычыгырат (Якутский → Якутский)

туохт. Кычыгырас тыаһы таһаар. Издавать скрипучий звук
Бакланов кэлэн түннүк тааһын тарбаан кычыгыратар. Н. Якутскай
[Массыына] эмискэ туормастаан кычыгыратта. С. Федотов
Өрүс хабырынар курдук муустарын сыҕайан кычыгыратта. Т. Сметанин

туотаайы

туотаайы (Якутский → Якутский)

аат., зоол. Хонууга сатаан хаампат, кутуруга суох, үчүгэйдик умсар үөл кус. Поганка серощёкая
Куоҕастар, туотаайылар, ээбиллэлэр, ынчыктаан эрэр курдук, ис истэриттэн иҥиэттэн ыһыытаһа-ыһыытаһа муораҕа киирэллэр. Суорун Омоллоон
Кытыл үрдүнээҕи күөлгэ төрөөбүт туотаайы, хабырынан эрэр курдук, саҥарар. Эрилик Эристиин

кычыгыраччы

кычыгыраччы (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Кычыгырыыр тыастаахтык. Так, чтобы скрипело, со скрипом, скрипуче
Күнүс туустаах буору тииспинэн Кычыгыраччы кирэ-кирэ: «Атаахтаарыый даа!» — диэммин, Сир ийэттэн ааттаһарым да, Иккиэн таас дьүлэй курдуктара. И. Гоголев
Кыыс …… кычыгыраччы күлэн хаадьы гынна. С. Васильев
Тииһин кычыгыраччы хабырына-хабырына, оттонмастан тардыһан турда. Н. Павлов
2
Кэчигирэччи, кэккэлэччи (тур, буол). Рядами, шеренгой (стоять, выстраиваться). Көмүстээх көҕүөр иһит Кычыгыраччы кыстаммыт. П. Ядрихинскай
Оскуола оҕолоро бары кычыгыраччы кэккэлэһэн иһэллэрэ. Г. Николаева (тылб.)

аалылын

аалылын (Якутский → Якутский)

аал диэнтэн атын. туһ. Аалыллыбыт сүгэ. Быа быһа аалыллыбыт. Аалыллыбыт алтанныы кылбайар
Кини [Хачыгыр] талкытын айгыраабыт кулугута аалыллан, элэйбит сыппах тиистэрэ хабырынан уонна онно эбии арҕахтаах күрдүргэс күөмэйинэн аҕылаан, ынчыктаан биэрэн — бу бары холбоһоннор ыар муусука буоллулар. Эрилик Эристиин
Никита элбэх киһи аалыллан элэйбит түннүк сэҥийэтин ытыһынан имэрийэн ылла, иэдэһинэн сыһынна. Н. Лугинов