Якутские буквы:

Якутский → Русский

хабытай

разг. суетливость, торопливость; горячка; хабытай үөһэ түһэн суетливо, торопливо (напр. собраться и уехать).

хабы

разг. недалёкий, довольно близкий; хабы сир эбит оказывается, это не очень далеко.

Якутский → Якутский

хабытай

аат., кэпс. Аһара түбүгүрүү, ыксал-тиэтэл, ыгылҕан, былдьаһык. Суета, суматоха, горячка. Бу дьон, дьэ, хабытай бөҕө буолбуттар
Хабытай үөһэ түһэн — олус ыксаан, тиэтэйэн, түргэнник (хол., хомунан бар). Суетливо, торопливо, лихорадочно (напр., собраться)
Бандьыыттар хабытай үөһэ түһэн Хомустаахха куоппуттара. «ХС»
ср. русск. хватай, тюрк. кап ‘хватать, ловить’

хабы

даҕ., түөлбэ.
1. Наһаа ырааҕа суох, балачча чугас. Недалёкий, довольно близкий
Хабы сир эбит, өр гымматылар, начаас ыстаннаран тиийдилэр. «Чолбон»
2. Наһаа ыарахана суох (сыананы этэргэ). Сравнительно дешёвый, недорогой (о цене). Балык сыаната хабы эбит
ср. калм. хавы ‘ближайшая сторона; окружение, среда’

хабы-дьүөрэ

  1. сыһ. Араа-бараатык, тэҥ соҕустук. Примерно, приблизительно, почти
    «Били эн суоттаабытыҥ, эппитиҥ хабы-дьүөрэ бэрсииһи», — диэн ымайан турара үчүгэйэ бэрдэ. А. Сыромятникова
    Литературнай үлэнэн дьарыктаныыта эмиэ ити кэми кытта хабы-дьүөрэ хапсар. «ХС»
  2. даҕ. суолт., түөлбэ. Тугунан эмэ маарыннаһар, балайда сөп түбэһэр (хол., кээмэйинэн). Схожий по каким-л. признакам (напр., по размеру), приблизительный, предположительный. Хабыдьүөрэ кээмэйдээхтэр эбит
    Тиэрминнэри хабы-дьүөрэ суолталаах тылынан солбуйар кыаҕым суох. Эрчимэн

Еще переводы:

чинэҥкэлээ

чинэҥкэлээ (Якутский → Якутский)

чинэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Хабытай Хабырыыска ынан тиийбитэ. Киһитэ кэннинэн чинэҥкэлээбитэ. В. Яковлев

быһатыт

быһатыт (Якутский → Якутский)

туохт. Быһа ыыт; судургутут. Идти прямо; упростить
Сэмэн Сарапыанабыс Тэрэнтээйэп диэммин. Ол эрээри, аҕабыыт олус төгүрүмтэ ааты биэрбитин сирэммин, Хабытай Сэмэн диэн ааты ордорон быһатыппытым. М. Доҕордуурап

халаар

халаар (Якутский → Якутский)

туохт. Олус улаханнык уонна элбэхтик мээнэ саҥар. Говорить громко и много
Уун-утары олорор дьиэлээх хотун эрин сэмэлиир саҥата халаарда. Болот Боотур
Туох да наадаҕа сылдьара биллибэт Хабытай Хабырыыс киирэн халааран тахсыбыта. В. Яковлев
Оо, оттон туһата суохха халаарар ахан буолара, дьэ ол бэйэтэ бу билигин уостан хаалла. Н. Заболоцкай
ср. с.-юг. х,ала ‘раздаваться, слышаться (о звуке)’

ньылбалаа

ньылбалаа (Якутский → Якутский)

I
туохт. Тириитин сүл, хастаа; кими эмэ сыгынньахтаа. Сдирать, снимать что-л. (напр., шкуру); раздевать кого-л. [Уолака:] Нохоо, тахсан аккын сыгынньахтаа эрэ
[Сатараал:] Ат барахсаны ньылбалыырым кэмнээх буолуо дуо. Суорун Омоллоон
Ыалым диэн ыты аһыныам суоҕа, тириитин ньылбалыаҕым. М. Доҕордуурап
Бөһүөлэк хоту эҥээринэн үрэххэ түһэр салаа үрүйэҕэ модун буулаҕа бульдозер уонна экскаватор сир үчүгэй араҥатын ыраастаан маһын-отун ньылбалаан …… кэбиспиттэр. «ХС»
II
туохт. Итэҕэс ньирэйи төрөт (ынах); кулуннаа (биэ). Преждевременно телиться, жеребиться; выкидывать плод (о корове, кобыле)
Анах сүөһү алтахтаата, Уулаах өттө Умса-төннө түстэ, Оҕотун ньылбалаата, Оһоллоро үксээтэ, Олохторо огдолуйда. П. Ойуунускай
Бөөлүүн эмиэ икки ынахпыт ньылбалаабыт. Төрүөхпүтүттэн быйыл илиибитин соттор дьон буоллубут. Болот Боотур
— Хайа били булумньу оҕотун хайаатыгыт? — Хабытай ньамаарар. — Ньылбалаан кэбиспит. «Чолбон»

сэлибирээ

сэлибирээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Түргэнтүргэнник мөҕүс, хамсаа (үксүн киһи сүрэҕэ, сэбирдэх, чараас таҥас хамсыырын туһунан). Дрожать, трепетать (напр., о листьях, тонкой ткани, сердце человека)
Онтон былыргы тыллаах дьахтар ытарҕатын илбиргэһин курдук сэлибирии мөхсөр сэбирдэхтээх тэтиҥ мастар халыҥ балаһаларын уҥуордаата. Амма Аччыгыйа
Хайдах эрэ куттанан, баттатыах курдук буолан, уһуктан кэлбитим, сүрэҕим дэлби сэлибирээбит. Болот Боотур
Ийэ-хара көлөһүнэ саба түстэ, аҕылаата, сүрэҕэ сэлибирээтэ, хараҕа аһыйда. ГНА ТС
2. Түргэн-түргэнник иҥнигэһэ суохтук, чэпчэкитик саҥар. Говорить быстро, скороговоркой, болтать, молоть языком
«Хабытай, эмиэ сымыйанан сэлибирээтиҥ», — диэтэ Лана уонна төттөрү хайыста. М. Доҕордуурап. — Дьоҥҥо үчүгэйдик өйдөтөн этитилээбитиҥ дуо? — Этэн, этэн. Бүгүнү, бэҕэһээни быһа, — Хорохоот сэлибирии түстэ, «ХС»
Миша тохтоло суох саҥаран сэлибирии, илин тиистэрэ суох буоланнар, айаҕа оҥооруҥнуу сырытта. «ХС»
ср. ДТС йелвир ‘качаться, колыхаться’, каракалп. желбиреу ‘плескаться (о парусах, флагах)’

терпимый

терпимый (Русский → Якутский)

  1. прич. от терпеть; 2. прил. (такой, который можно терпеть; сносный) хабы, наһаата суох, син аҕай; терпимый мороз наһаата суох тымныы; терпимые цены хабы сыана; 3. прил. (снисходительный) ту-луйугас, эйэлэһэр; терпимое отношение ту-луйугас сыһыан, эйэлэһии.
умеренностью.

умеренностью. (Русский → Якутский)

!. (напр. расходов) намыта, хабыта, сөбүгэрэ; 2. (напр. взглядов) сымната.

муҥум-сорум эбит

муҥум-сорум эбит (Якутский → Якутский)

көр муҥ да буолар эбит
Муҥум-сорум эбит! Баар-суох тайахсыт ыппын сиэтэхтэрэ. Н. Якутскай. «Муҥум-сорум эбит. Б у к эриэтин!» — диэбит куобах. Буу та быстарынан, Муҥ кыраайынан Чүөм пэҕэ түһэн өлөөрү сүүрбүт. Баал Хабы рыыс

моҕох

моҕох (Якутский → Якутский)

аат. Киһи сэҥийэтин анныгар үөскүүр эт, хос сэҥийэ (уойуу бэлиэтэ). Двойной подбородок
Моҕо ҕо моһуоктаан Молотон кэбиспит, Алыс сыаланан Алтахтаан хаампыт. Ө к с өкүлээх Өлөксөй. Халытар Хабы рыыс аҕылаан-мэҥилээн хос үүнэн эрэр моҕоҕо боллорооттонон, Ньукуу оҕонньордуун киирэн кэллилэр. И. Никифоров
ср. др.-тюрк. боҕух ‘опухоль, нарыв в горле; зоб’, каракалп. буҕак ‘зоб; подбородок’, кирг. богок ‘зоб, зобатый; второй подбородок’

хабырыт

хабырыт (Якутский → Якутский)

хаһыытаан хабы- рыт — сүр улаханнык хатаннык хаһыытаан тоҕо бар. Внезапно издать, произвести громкий, резкий звук
Түргэн борохуот Хатан үлүгэрдик Хаһыытаан хабырытта. Саха нар. ыр. III
Боҕурҕана саҥатын истэн Туруйа омуннаахтык уордайбыт, Хаһыытаан хабырыппыт. С. Васильев
Хагдаҥ сырҕан эһэ Хатан куолаһынан Хаһыытаан хабырыппыт. «Чолбон»