даҕай диэнтэн холб. туһ. Кыры-кылбаҕар хатыҥнар лабаа-лабааларыттан даҕаһан кэккэлээн тураллара үүт-үкчү оһуохайдаан наскылдьыһан эрэр кыталык кыргыттарга маарынныыллар. Софр. Данилов
«Дьоллоох буолуҥ», Куоластыы хоҥкуһан Кулгаахтарыгар сипсистилэр, Сибэккилии өйөнсөн Сирэйдэрин даҕастылар. С. Васильев

мөлбөй 2 диэнтэн холб. туһ. Буспут бинэгирээт отонноро, лабаалара уйбакка хоҥкуһан, муусуканы иһиллээбиттии, холуонналары быыһынан субу мөлбөһөн, күп-күөҕүнэн көрөн тураллар. Г. Колесов
Кубалар оргууйдук мөлбөһөллөр, кинилэр кэннилэриттэн оҕолоро устан, түү мээчиктэрдии төкүнүһэллэр. ЭСС

даҕ. Үөһээ өттө токуруйан түспүт, бүк түспүт (курдук) төбөлөөх. ☉ Склонённый, согнувшийся верхней частью (о дереве)
Төгүрүк алаас хоту тыатыгар тахсан, үс салаалаах, хоҥкугур төбөлөөх, хоппоҕор хатырыктаах чаллах тииккэ кэрэх биэ тириитин ыйыыр туорай маһын оҥорон киирдилэр. Н. Якутскай
Хоҥкугур төбөлөөх Хорудал хара тиит мастар Хоҥкуһа үүнэн тураллар эбит. Күннүк Уурастыырап

сов. төҥкөй, бөкчөй (о человеке); иҥнэй, хоҥкуй; ветки наклонились лабаалар хоҥкуспуттар.

даҕ., кэпс. Сытыыта суох, сымнаһыар, мөлтөх (тымныы, ардах, тыал, ыарыы). ☉ Умеренный, не сильный, не жестокий, лёгкий (холод, стужа, дождь, ветер, болезнь). Сэл ардах
□ Дабды самыырбыт Татыа буолан, Силбик самыырбыт Сэл буолан Сиэмэбит тиллибэтэ, Дэлби хатан хаалла. Саха нар. ыр. II
Оттор сэл соҕус тыал үрдэҕинэ араастаан хоҥкус-иҥкис гыналлара, иһиллэр иһиллибэттик суугунаан ылаллара. «ХС»
ср. бур. һула ‘лёгкий, незначительный’, кирг. сээл ‘изредка, иногда’, ног. сел ‘тихо, спокойно’, казах. сэл ‘чуть, еле, немножко, слегка’

сыһ. Үчүгэмсийбиттии, үтүөмсүйбүттүү, үөннээхтик, дьээбэлээхтик (көр). ☉ Игриво, кокетливо, лукаво (взглянуть)
Дыгыйа …… ходьоччу тутунна, үтүөмсүйбүттүү хоҥкус-хаҥкыс гынна, хараҕын тылбыччы көрдө. Болот Боотур
Саһыл уһун кутуругун куймаҥната-куймаҥната, хараҕын сыыһын тылбыччы көрөн баран, быар куустан туран эрэ, хара тыа улуу кырдьаҕаһыгар бэйэтин санаатын, кыһыытын-абатын тоҕо-хоро кэпсээн барбыт. В. Ойуурускай
Ити кэмҥэ Алина, бэйэтэ этэринэн, кылаас биир кырасаабыссата, үөннээх баҕайытык тылбыччы көрөн Катяҕа сыста олорунан кэбистэ. «Чолбон»

сыһ.
1. Олус элбэҕи тобус-толору уган (буһар — үксүгэр куһуогунан — эмис эти этэргэ). ☉ В большом количестве, заполнив до краёв какую-л. ёмкость (варить — обычно о жирном мясе)
Лев дьонноро ыыппыт хас да кырбас эттэрин сыалаах баҕайылары талан ыргыччы буһаран кэбистэ. Р. Баҕатаайыскай
Чэйиҥ, эппитин сыалааҕыттан Ыргыччы күөстүөҕүҥ! В. Гольдеров
Тыраахтар сыарҕатыгар сыҥначчы тиэллэн кэлбит дулҕа илдьи кырбанан баран мутукчалыын, уотурбалыын булкааһан, ыргыччы көөнньөрүллэ турар. С. Федотов
2. Олус элбэх, хойуутук. ☉ В большом количестве, густо
Арай бастаан ыргыччы үүнэн үөрдүбүт …… ньургуһуннар …… умса хоҥкуһан тураллар. Болот Боотур
Өссө сарсын эн получкаҥ дии. Онтон ыргыччы кэһиилэнэн тиийиэхпит. Р. Баҕатаайыскай
Урукку уута от ыргыччы анньан олох көстүбэт буолбут. П. Чуукаар
3. көсп., кэпс. Олус күүскэ, ыбылы. ☉ Очень сильно
Дьиэбэр ыргыччы кыыһыран тиийдим. И. Семёнов

1. аат.
2. Көнөтүк субуспут биир тэҥ туох эмэ эрээтэ. ☉ Ряд, линия ровно расположенных однородных предметов
   Микиитэ дьон быыһынан сылыкыччыйан киирэн саамай инники кэккэҕэ олоруна охсон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Хонууга сөмөлүөттэр кэккэлэрэ элэгэлдьиһэн хааллылар. Л. Попов
   Күөлбүтүгэр уонна томторго кыһарыйтаран дьиэлэрбит биир кэккэнэн турар буоланнар, дэриэбинэбит ыһыллаҕас, уһун. Г. Угаров
3. көсп. Биир уустаах ханнык эмэ бөлөх, араҥа. ☉ Группа людей, объединенных какой-л. общностью, слой (напр., общества), среда
   Биһи — эдэр гвардия, Кыайтарбат кэккэбит. П. Ойуунускай
   Баай былааһын утары …… дьаныардаахтык охсуһуохтаахпыт, бэйэбит кэккэбитин хаҥатыах тустаахпыт. М. Доҕордуурап
   Хаста даҕаны хаһыакка үчүгэй учууталлар кэккэлэригэр ахтыллыбыт этим. Н. Габышев
4. байыан. Биир кэрискэнэн турар дьон эрээтэ. ☉ Строй
   Элбэх мөлүйүөннээх Этэрээт кэккэтэ Кинилэр суолларын Кэҥэтэн барыаҕа. П. Ойуунускай
   Ол ыраах эниэни таҥнары Кэккэлэр субуһан киирэллэр. Эрилик Эристиин
   Хайдахтаах да кырыктаах кыргыһыыга кэккэ ыһыллыа суохтаах. Н. Лугинов
5. калька., публ. Элбэхтэн сорҕото, төһө эрэ ахсаана. ☉ Часть, ряд чего-л. (напр., недостатков)
   Кинини отчуоттатан баран, кэккэ итэҕэстэртэн ураты, уопсай үлэтин «үчүгэйинэн» сыаналаабыттара. Н. Лугинов
   Поэт сэрии бүтүүтүгэр …… кэккэ кылгас публицистическай ыстатыйалары суруйталаабыта. КНЗ ТС
   Управление кэккэ сылларга ночооттоохтук үлэлээн кэлбитэ. «Кыым»
   2
   сыһ. суолт. кэккэлэһэ диэн курдук. Кэккэ бииргэ хаамсан, Кэлэр-барар эбиттэр. Саха нар. ыр. III
   Кини биһикки куойкаларбыт кэккэ түбэстилэр. Н. Заболоцкай
   Кинини кытта кэккэ олорбут эдэр дьахтар …… Петровка мичээрдии-мичээрдии, дорооболоһон төбөтүн хоҥкус гыннарар. Амма Аччыгыйа
   ср. кирг. хырха ‘ряд’