даҕ. Хуорунан, хуор. ☉ Хоровой
Хоробуой ускуустубаны кэнчээри ыччат кэрэхсээтэ. АҮ
[Кэнчээри] драматическай, хоробуой куруһуоктары тэрийдэ, киэһэ аайы эрэпэтииссийэ. И. Гоголев

ыллаа диэнтэн х-ччы аата
Атахтаах быһыйа, Харахтаах сытыыта, Быччыҥнаах модьута — Ыллааччы, Тустааччы, Сырсааччы ыччаттар. П. Тобуруокап
Хуорга ыллааччылар субуһан тахсан, турунан кэбистилэр. «ХС»

ыллас диэнтэн х-ччы аата
Ыллаһааччы, сыллаһааччы-уураһааччы, үөхсээччи, охсуһааччы бэркэ элбээбит сирэ. Эрилик Эристиин
Киһи эрэ хуорга ыллаһааччы буолуон сөп, соҕотоҕун ыллыыр дэбигис кыайтарбат. «ХС»

дьиэрэй диэнтэн дьаһ
туһ. Саха дьиэрэтэн ыллыыр ырыата хуорга табыллыбатын иннигэр саха киһи өйүгэр түһэр уус тылларынан бэйэтин бар дьоҥҥо хайҕатар. Эрилик Эристиин
Окко киириэх иннинэ, От-мас күөҕэ ситиитэ Улуу ыһыах тэрийэн, эппэлдьитэ дьиэрэтэ Эһиэхэйдиэх баар этэ! М. Тимофеев

аат., кэпс. Кыра малааһын эбэтэр аҕыйах киһилээх, көрдөөхнардаах күүлэйдээһин. ☉ Гулянка
Сотору күлээҥки аһыллар: Сорохтор, салгыны сатардан, Хуорунан ырыаны тартылар; Сорохтор үҥкүүгэ кыттыһан, Үрэллэбуралла көттүлэр. Күннүк Уурастыырап
Бөһүөлэк хомсомуоллара пааркаҕа күлээҥки тэрийбиттэрэ. А. Гайдар (тылб.)

толор диэнтэн х-ччы аата
Халандаардарын тус толорооччу Микиитэ. Амма Аччыгыйа
Наукаҕа айааччылар уонна толорооччулар диэннэр бааллар. Г. Угаров. Хуор салайааччыта эйэҥэлэс куоластаах толорооччулар тыл сорох сүһүөхтэрин уһуннук тардалларын модьуйар. АҮө

сыһ. Судургута, боростуойа суохтук; ураннык, мындырдык. ☉ Непросто, сложно; тонко, искусно
Киһи хараҕа олус да уустуктук, наһаа да чуолкайдык кэпсэтэр буолар эбит! Амма Аччыгыйа
[Чинарин] Едлин ыйытарынааҕар быдан уустуктук ыйытар буолан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Хуор кыттааччылара бары уустуктук салайар хормейстер кэлбитин туһунан дьонноругар кэпсээбиттэрэ. АҮ

туохт. Бытарыйан, ононманан тарҕанан, арҕам-тарҕам бар. ☉ Расходиться по одному или мелкими группами
Хуор дьонун ырыалара тарҕана бытанан, кини [Байбал Тарааһап] эрчимнээх, дьоһун куолаһын тула сэлэлээн аргыстаһан бараллар. Амма Аччыгыйа
Олорор сирбит быыкаа сэлиэнньэ туома этэ, дьон онно уонна ол тулатынан онон-манан быталанан олорор этилэр. Н. Заболоцкай
Университет сүүстэн тахса саһаан усталаах сүүнэ улахан дьиэтигэр бытанан, ол аҕыйах киһи баара-суоҕа биллибэт. Н. Лугинов

туохт. Ыраахха диэри күүскэ дуорааннаахтык иһилин. ☉ Отдаваться сильным звонким звуком
Киэһэлик ыраахтан ырыа диэрийэр. Иһиттэн кыайыылаах ырыалар Хуорунан диэриһэн тахсаллар. Эрилик Эристиин
◊ Диэрийэр <бүтэй> дорҕоон тыл үөр. - куолас уонна тыас холбоһуутуттан үөскүүр бүтэй дорҕоон. ☉ Сонорный согласный
Саха төрүт тылларыгар диэрийэр бүтэй дорҕооннор (м, н, нь, ҥ, л) араастаан сэргэстэһэллэр. ПНЕ СТ
Атын түүр тылларыгар «л» уонна «д» диэрийэр дорҕооннор «сигилилэрэ» эгэлгэттээх уонна биир сүнньэ суох. ВМС СДО. Тэҥн. дьиэрэй

саҥа алл. Сахалыы ырыаҕа, тойукка, олоҥхоҕо саҕалыыр тыл. ☉ Запев, используемый в якутском песенном фольклоре
Дьиэ-буо... Дьиэ-буо!.. Дьиэ-буо!.. Мин тылбын соргулаах соноҕоһум, аналлаах атым! [Иһит эрэ!] Ыраах да буолларгын чугас буол, суох да буолларгын баар буол. Саха фольк. Аҕыс иилээх-саҕалаах, Атааннаах-мөҥүөннээх …… Айгыр силик бэйэкэлээх Орто туруу дойдуну Үөһэ дойду Үлүскэннээх үтүөлэрэ Үрдүк мындаатын Үлтү тэпсибиттэр. П. Ойуунускай
Саҥа кэмҥэ хуорунан ылланар маассабай ырыа формата үөдүйбүтэ. Оннук ырыанан урукку, дьиэ-буо диэн дьиэрэтэн ыллыыр ырыаттан арааран, норуот «дэгэрэҥ ырыа» диэн ааттаабыта. ССЛИО