Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уустуктук

сыһ. Судургута, боростуойа суохтук; ураннык, мындырдык. Непросто, сложно; тонко, искусно
Киһи хараҕа олус да уустуктук, наһаа да чуолкайдык кэпсэтэр буолар эбит! Амма Аччыгыйа
[Чинарин] Едлин ыйытарынааҕар быдан уустуктук ыйытар буолан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Хуор кыттааччылара бары уустуктук салайар хормейстер кэлбитин туһунан дьонноругар кэпсээбиттэрэ. АҮ

уустук

  1. даҕ.
  2. Судургута, боростуойа суох; эрэйдээхтик оҥоһуллар. Сложный, трудный; осложнённый
    Киэһэнэн сылайан барыы саҕана, ааҕар кытаатар. Сорох уустук формулалар туох да омуна суох тоһоҕо курдук сааллан киирэллэр. Н. Лугинов
    Тымныы тыыннаах, тоҥ-болуо буордаах Саха сиригэр ботаническай саады тэрийии ичигэс эбэтэр сымнаһыар килиимэттээх дойдуга тэрийэрдээҕэр тыһыынча төгүл кытаанах уонна уустук суол. И. Данилов
    Сорох дьон кинигэнэн эргиниини уустуга суох дьыаланан ааҕаллар. Дьону үөр.
  3. Уран, мындыр буолары эрэйэр (үксүгэр ханнык эмэ сатабылы этэргэ). Требующий изысканного, утончённого подхода (обычно о каком-л. умении, мастерстве)
    Муҥу дьолго эргитэр — Дьэ ол уустук сатабыл. С. Данилов
    Оҕоҕо моральнай хаачыстыбаны иҥэрии — сүрдээх уустук, сыралаах дьыала. Дьиэ к.
  4. Дэбигис өйдөммөт, бутуурдаах (үксүгэр олоҕу, киһи майгытын, ис санаатын этэргэ). Запутанный, непонятный, непростой (обычно о жизни, о характере человека)
    Олох уустук оҥоһуутун, Утарсыыта солоҕойун Кырдьан иһэн киһи билэр, Хойутаан билэн кэмсинэр. С. Данилов
    Мин киммин эн олустук Билиэххин баҕараҕын, Бэйэбэр бэйэм уустук Мин таабырын буолабын. И. Гоголев
    Кини хараахтара уустук, бэйэтэ этэринии, «бутуур», олох элбэххэ үөрэппит киһитэ. ФЕВ УТУ
    Билии-көрүү уустук, диалектическай майгылаах. ДИМ
  5. Эриэхэбэй оҥоһуулаах (хол., тиэхиньикэни эбэтэр үүнээйини этэргэ). Сложно конструированный (напр., о технике); сложносоставной (о растении)
    От кыраабыла диэн эмиэ оччолоох уустук сэп буолаахтыа дуо?! Амма Аччыгыйа
    Биир чиэски нэһилиэк күөх биэрэгэр Уон араас уустук массыыналар Улуу борохуокка тиэллэн кэлэннэр Кырааскалаах хайалыы кыстаннылар. С. Данилов
    Биһиги төрүттэрбитигэр суукка иһинээҕи бириэмэни билэргэ чаһы диэн уустук мэхэньиисимнээх прибор суох этэ. АНВ СТУ
    Моркуоп, укуруоп, петрушка дьукаах сибэккилэрэ — хастыы да боростуой суончуктан оноһуллубут уустук суончуктар. МАА ССЭҮү
  6. аат суолт. Ханнык эмэ дьыала, үлэ күчүмэҕэйэ, судургута, боростуойа суоҕа; уран, мындыр буолары эрэйэрэ. Сложность, трудность какого-л. дела, работы; изысканность, утончённость подхода
    Айар тыл уустугун оһуордуур харахпар Айылҕам сиэдэрэй симэҕин арыйда. И. Эртюков
    Дьэ онно кинилэр албас көмөтүнэн хайдах да быччыҥнаах киһини начаас охторору илэ харахтарынан көрөн, тустуу уустугун биирбиэс тыла суох итэҕэйбиттэрэ. НЕ ТАО
    Дьыл бу кэмэ хаһан баҕарар сүөһүнү иитээччилэргэ үгүс уустуктары үөскэтээччи. «Кыым»
  7. сыһ. суолт. Ыарахан, күчүмэҕэй, судургута суох. Сложно, трудно, непросто
    Доҕоор, дьиҥнээх доҕордоһуу Оттуллубут оһох курдук: Умуруоруоҥ ол оһоҕу — Иккиһин отторуҥ уустук. С. Данилов
    Атын киһини толору өйдүүр уустук. Н. Лугинов
    Ньээҥкэни булар уустук. Н. Габышев
    Уустук бэссэстибэ хим. — араас көрүҥнээх аатамнартан турар мөлүөкүлэлэрдээх бэссэстибэ. Сложносоставное вещество
    Уустук бэссэстибэлэр …… бөлөхтөрүнэн эбэтэр кылаастарынан наарданаллар. КДМ Х. Уустук этии тыл үөр. — икки эбэтэр хас да судургу этииттэн турар этии. Сложное предложение
    Оҕолор учуутал салалтатынан бастаан судургу этии тутаах чилиэннэрин булаллар, онтон уустук этии тутаах чилиэннэрин этэллэр. ПНЕ СТ
    ср. др.-тюрк. узлуҕ ‘опытный, ловкий’, узлух ‘мастерство, ловкость’

уустук-ураннык

сыһ. Ойуулаан-дьүһүннээн, уобарастаан (хол., суруйааччы уус-уран айымньыга тугу эмэ хоһуйан суруйарын туһунан этэргэ). Художественно, образно (напр., об описании чего-л. в литературных произведениях). Кустук [ыт аата] туһунан муҥура суох элбэҕи уустук-ураннык кэпсиэх баара. И. Федосеев
[Эрилик Эристиин «Маарыкчаан ыччаттара» романынан] гражданскай сэрии сылларыгар Саха сиригэр, чуолаан Чурапчы оройуонугар буолуталаабыт сабыытыйалары уустук-ураннык көрдөрбүтэ. «Чолбон»

Якутский → Русский

уустук

сложный, трудный; запутанный || сложно, трудно; запутанно; уустук сорук сложная задача; уустук дьыала запутанное дело.

Якутский → Английский

уустук

a. complicated; уустугур= v. to become complicated


Еще переводы:

манипуляция

манипуляция (Русский → Якутский)

ж. 1. (сложный приём) манипуляция (илиини уустуктук, имигэстик хам- сатыы); 2. перен. (проделка, махинация) албас, албыннааһын.

быыччыктык

быыччыктык (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус уустуктук, ымпыктаан-чымпыктаан. Весьма детально, дотошно, мастерски
Ойуу бэрт быыччыктык оҥоһуллар эбит. Холобур, ат олус сиэдэрэй көрүҥнээх. М. Чооруоһап

арааһынайдык

арааһынайдык (Якутский → Якутский)

көр араастык
Сорох дьадаҥылар дьадаҥы доҕотторун утары туран, тэҥнээх үтүө доҕотторун арааһынайдык муҥнаан-сордоон, өлөрөн-өһөрөн турбуттара. Эрилик Эристиин
Ынаҕы арааһынайдык атыылаһаллар. ДьСИи
Өй-санаа уонна чувство араас дьоҥҥо арааһынайдык уонна уустуктук холбоһоллор. ПБН ОПТ

оройдот

оройдот (Якутский → Якутский)

көр оройдоо
Көҥдөй төбө хаһан тобулан оройдотуор диэри, түргэн саҥалаах ойоҕо кини оннугар хап-сабар эппиэттии оҕуста. У. Ойуур
Миэхэ да бэрт үгүстэ быһаара сатаабытыҥ да ону оройдотуох төбөт буолуом дуо? «ХС»
Икки өй? Ха-ха! Олус уустуктук бөлүһүөктээн эрэҕин, төбөм дьэҥкэрдэҕинэ эрэ оройдотуом буолаахтыа. «ЭК»

ураннык

ураннык (Якутский → Якутский)

сыһ. Нарыннык, намчытык, уустуктук. Изящно, тонко, искусно
Поэт олус ураннык лирическэй герой биир түгэннээҕи настарыанньатын, туохтан эмэ сылтаан долгуйуутун ойуулуур. Н. Тобуруокап
[Эргэ саха балаҕанын] баҕаналара ураннык оҥоһуллубут кырыылаахтар, чочуонай мас көхөлөрдөөхтөр. КНЗ ОО
Былыр норуот ырыата …… төһө ураннык толорулларынан сыаналанара. ВГМ НСПТ

өрүлүн

өрүлүн (Якутский → Якутский)

I
өр I диэнтэн атын
туһ. Көмүлүөк барахсан, куолутунан, эмиэ күллэ-салла, үөрдэ-көттө, Күөс эмиэ өрүлүннэ. Суорун Омоллоон
Өр да күүттэ кэлэргин Өрүллүбүт сылабаар. П. Тулааһынап
II
өр II диэнтэн атын
туһ. Сабыс-саҥа өрүллүбүт кэтит эриэн ситиинэн туомтуу баайыллыбыт. Л. Попов
Коля бэрт уустуктук талаҕынан өрүллэн оҥоһуллубут кыараҕас олбуор иһинээҕи буор сыбахтаах балаҕаҥҥа тиийэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Көлөппүнэ бөҕөтүн өрүллүбүт утаҕы быһа тардан көрөн быһаарыллар. ХКА

очуос

очуос (Якутский → Якутский)

  1. аат. Ойдом турар туруору таас хайа, туруук таас. Утёс (отдельно стоящий)
    Үөскэ үтэн киирбит таас очуостар уу ортотугар ууллумахтыы олорор курдуктар. Амма Аччыгыйа
    Мин ааппын суруйан хааллардым Эн үрдүк, үйэлээх очуоскар. Күннүк Уурастыырап
    Көрүҥ эрэ улуу Өлүөнэ Чочумаас очуостарын. М. Ефимов
  2. даҕ. суолт. Ойдом, туруору турар (таас хайа, туруук таас туһунан). Отдельно стоящий (об утёсе). Очуос тааска хатаастан тахсан, сири үөһэттэн көрөр бэрт да эбит
    Очуос таас булгунньахтаах Кыладыкы эбэ хотун. П. Ойуунускай
    Сис ортотуттан уһулу үүнэн тахсыбыт соҕотох очуос хайа баар эбит. «ХС»
    Араас очуос таастардаах сирдэри кытта сүүрүк уустуктук устара хараабыллары салайыыны уустугурдар. ДьДьДь
мындырдык

мындырдык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Туох эмэ уустук, бириинчик өттүн таба көрөр, таба өйдүүр гына. Тонко, проницательно
Михаил Андреевич хас биирдии оҕо туох күүстээх өрүттээҕин, туох итэҕэстээҕин мындырдык билэрэ. И. Гоголев
К и ни т ө һө да э д э р б уо л л а р с а ла а у п р а вляющайын уустук, эриирдээх үлэтин мындырдык билэр. П. Егоров
Тугу эмэ дириҥник иһигэр киирэн, ымпыктаан-чымпыктаан (оҥор, толор). Тонко вникая, вдумчиво (делать, выполнять что-л.)
Батурин бэрэбиэркэ мындырдык, үп дьыалатын үчүгэйдик билэр дьонунан ыытыллыбытын, онон үлэҕэхамнаска халбаҥа суох туһалаах буолуоҕун бэлиэтээтэ. В. Яковлев
Тордох булчут эбээннэр муударай өйдөрүн мындырдык кэрэһэлиир. В. Лебедев (тылб.)
2. Киһи дэбигис сатаабатын курдук уустуктук, олус бириинчиктээн, уус-ураннык. Искусно, умело, ювелирно
Серго көмүлүөк оһох үчүгэйин, турбата олус мындырдык өйдөнөн оҥоһуллубутун сөҕөрө. «ХС»
Бу чахчы киһини бэйэтигэр тардар, к ы р а д а у л а р ы й ы ы л а р ы мындырдык, уустаан-ураннаан дьүһүннүүр хартыына. ФЕВ УТУ

сложный

сложный (Русский → Якутский)

прил
уустук

прил.
уустук

тардыс

тардыс (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1.
тарт диэнтэн холб. туһ. [Кыыстаах уол] сыһыары тардыһан, бэйэ-бэйэлэригэр умсугуйсан уһуннук уурастылар. Саха фольк. Дьоно үөрэ-көтө кыһыллыбыт балыгы тардыспытынан, айахтарыгар симмитинэн бараллар. «ХС»
Уйбаан аҕатын кытары …… оҥочо ханаппаакылыыра, муҥха тардыһара. «ХС»
2. Илиигинэн туохтан эмэ тутуһан баран бүтүн бэйэҕин тардан туруор. Ухватившись за что-л., подтянуться, чтобы сесть или встать
Сайсары баттыктарыттан тардыһан турарга мөккүһэр. Суорун Омоллоон
Аянитов кириэһилэтин өйөнөрүттэн тардыһан турда. Софр. Данилов
[Эмээхсин] кийиитин көмөтүнэн быаттан тардыһан олордо. М. Доҕордуурап
Быаҕа бааллан иһэн төттөрүлэс, атын сир диэки дьүккүс. Тянуть в другую сторону, упираться (будучи запряжённым, на поводке и т. п.)
Сиэттим. Бөрөм өсөһөн тардыһан көрөөрү гынна, төбөтүн булкуйбахтаата. Т. Сметанин
Ойоҕос ат, бостуруоҥката босхо баран, тардыспакка гынан көрө-көрө, сүүрүүтүн эбэн истэ. Эрилик Эристиин
3. Кимиэхэ-туохха эмэ дьулус, талас. Тянуться, испытывать тягу, стремиться к кому-чему-л.
Киһи баайга тардыһар. Амма Аччыгыйа
Маннык [сааскы] күн аҥаардастыы үчүгэйи эрэ баҕараҕын, үтүөҕэ эрэ тардыһаҕын. Н. Лугинов
[Маҕаачый] соҕотох ынах буолан тэһийбэтэ, үөргэ тардыһара эбитэ дуу, пиэрмэ сүөһүлэригэр бара турара. Далан
Биһиги бэйэ-бэйэбитигэр муҥура суох тардыһар этибит эрээри, дьиҥ өйдөһүүгэ кэлин хаһан да тиийбэтэхпит. «ХС»
4. Биир-биир кэлэн биир сиргэ түмүлүн, мунньуһун; туохха эмэ холбос, кыттыс. Стягиваться, собираться в одном месте; присоединиться к кому-чему-л.
Оонньуу өрөгөйө — бэс ыйын ортото — ыһыах. Ыҥырсан, тардыһан ыһыахха барыы, мааны таҥаһы таҥныы. Далан
Таммахтар мунньустан, тардыста сүүрүгүрэн, улуу өрүстэр буоланнар, таас хайалары тоҕута солоон түһэллэр. Амма Аччыгыйа
[Баайдар] билигин албыннаан, түөкэйдээн бэйэлэрин кэккэлэригэр дьон тардыһаллар. С. Ефремов
5. эргэр. Туох эмэ үөһэттэн бэриллэргэ тиксээри дьулус, ону көрдөс. Добиваться чего-л., просить что-л. у всевышнего, искать что-л. (напр., счастье)
Икки ини-бии Аҥыы-аҥыы айхал тардыһа Арахсан хааллылар. А. Софронов
Сарсын эн дойдулуоҥ, сарсын мин өрөгөй тардыһа, аат-сурах былдьаһа барыам. П. Ойуунускай
Нэһиилэ, кыл тыына кырдырҕаан, Сур тыына сурдурҕаан, Өрөгөй көрдөһө, Талаан тардыһа сытта. С. Васильев
Атах тардыс көр атах
Ити эдэркээн киһиэхэ атах тардыһарыгар ат наада буолаарай. А. Сыромятникова
Ханыы тардыс көр ханыы. Биир суоссоҕотох хатыҥыр уоллаахтара, эр киһи быһыытынан, эр киһини, Дьулустааны ханыы тардыспыттыы одуулаһар. Э. Соколов
Мас тардыс спорт. — мас тардыһыытыгар күрэхтэс. Соревноваться в перетягивании палки
Мас тардыһан, көтөхсөн, хары баттаһан быйыл ким аҕамсыйан, күүһэ мөлтөөбүтэ, ким үүнэн, күүс киллэриммитэ быһаарылынна. Амма Аччыгыйа
Кеша дьарамай, сула эрээри миэхэ күүһүмсүйэр, мас тардыһаары тииһэр. Н. Габышев
II
даҕ., кэпс. Кыра дэҥи көрбөт, тулуйбат; кыраттан кыыһырар, өһүргэнэр. Легко приходящий в раздражение, вспыльчивый
Тардыс киһи син биир кыыһырсыан, көҥөһүөн, холдьохсуон наада. Далан
Уола киһитинэн мөлтөҕүн, майгытынан тардыһын Никифоров кинээс билэрэ. М. Доҕордуурап
Макаар [«Бэйэтэ эмтиэкэ»] өйөсанаата муҥутаҕын, майгыта-сигилитэ татымын, тардыһын ааптар уустуктук иҥэн-тоҥон көрдөрөр. «ХС»