Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чарай

аат., түөлбэ. Кэҕэй. Плодный пузырь (у животных)
Бу [биэ] төрөппүт чарайа хаалан күөгэлдьийэ сытта. ПЭК ОНЛЯ I
[Хабырыыс] сүөһү чарайыттан халты тэбинэн сиргэ таһылла түспүтэ. Р. Кулаковскай
Эмээхсин долборуктан ходуул мээккэтин көтөҕөн аҕалан чарай үрдүгэр тарҕата кутта. «ХС»
ср. тув. шара ‘слизь’

ап-чарай

ап-чарай быа (ситим) эргэр., миф. — 1) олоҥхоҕо абааһы аймаҕа айыы бухатыырдарын утары туттар илбис (ап) иҥэриллибит быата. Волшебная веревка, которой пользуется род абаасы против богатырей айыы в героическом эпосе олонхо
Ап-чарай быатын быһа түстэрбин диэн түһүөҕүм — ону сэрэн, бэйэҕин былдьатаайаҥый уот оҕур батаска. Саха фольк. Үс күөс быстыҥа буолан баран, Өйдөнөн-төйдөнөн, Өйдөөн-дьүүллээн көрбүтэ — Ап-чарай быанан Хам эриллэн сытар эбит. П. Ойуунускай
Аҕаһым биэрбит Айыы Куо далбар кымньыыта, Чэй эрэ, Оҕуруктаах уот субуйа батас буолаҥҥын Бу ап-чарай быатын быһа охсон көр эрэ! Ньургун Боотур; 2) оҕунан ытан күрэхтэһиигэ сыал гынар оҕус бэрбээкэйин ыйыыр, халлаан илин өттүгэр турар, аптаах быа. Волшебная веревка, на которой висит на восточном небе бычья бабка, служащая мишенью в состязании в стрельбе из лука
Туйаарыма-Куо кутун-сүрүн Илбискэ этиллибит Ап-Чарай ситимэр иилэннэр, Аҕыс хаттыгастаах халлаан Арҕаһын аллараа өттүгэр Ыйатан кээспиттэр. П. Ойуунускай


Еще переводы:

аалаахтаа

аалаахтаа (Якутский → Якутский)

аал диэнтэн атаах. [Ап-Чарай — Куһаҕан Хочугурга:] Кутукаам, үйэҥ-сааһыҥ тухары мин эн хараххын аалаахтыырым буолуо. И. Гоголев

оҕуурдат

оҕуурдат (Якутский → Якутский)

оҕуурдаа диэнтэн дьаһ
туһ. Ап-чарай быатынан Умса оҕуурдатан ылан …… Таҥхалата ыыппыт. П. Ойуунускай
Хоһоонноргун ымыы гынным Оҕо, туҥуй сүрэхпин Оҕуурдаттым, быһыыта. Эҕэрдэ СС

сөрөнүлүн

сөрөнүлүн (Якутский → Якутский)

сөрөн 4 диэнтэн атын
туһ. Айыы Дьураҕастай бухатыыр ап-чарай ситимигэр хам сыстан, сөрөнүллэн баран, сыккырыыр тыына эрэ ордон көбүөхтүү сытар. Суорун Омоллоон

сыччыай

сыччыай (Якутский → Якутский)

көр сыччыый
Микиитэ быраатын сүүһүттэн сыллаан ылар. — Чэ, мэ, сыччыай, кыра киһи эн эм. Амма Аччыгыйа
[Ап-чарай:] Сыччыай, бу дүлүҥү сыҕарытан, миигин босхолуу түс эрэ. И. Гоголев

дьыбарытын

дьыбарытын (Якутский → Якутский)

туохт. Өссө сытайан күүһүрэн биэр (тымныы туһунан). Усиливаться, стать сильнее (о морозе)
[Ап-Чарай:] Ээй-ээ, били инибиилэр иһээхтииллэр эбит. Олоруохтааҕар кинилэри муодалыам буоллаҕа, сата тааһым сатаны түһэрээ ини - Дьыбарыкам, дьыбарытын! Үрүҥ хаарым, үрэлис! И. Гоголев

куудьулун

куудьулун (Якутский → Якутский)

куудьуй 2 диэнтэн бэй., атын
туһ. [Ап-Чарай:] Бу сыакаары [Хочугуру] күлгэри оҥорон кэбиспэккэ (Үстэ сиргэ силлиир). Ап-хомуһун, алкылын, кубулун-дьибилин, куудьулун! Көстүбэт уола, күлгэри буол! И. Гоголев

лыысабай

лыысабай (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Түүтэ суох халтаҥ, саппыйааннаммыт, саппыйаан. Сделанный из гладкой, очищенной от шерсти кожи, сафьяновый (напр., о ремне). Лыысабай өргөн.  Үрүҥ Уолан барахсан Үс күөс быстыҥа буолан баран Өйдөнөн-төйдөнөн Өйдүөн дьүүллээн көрбүтэ — Ап-чарай тимир лыысабай быанан …… Хамса быатын курдук, Хам эриллэн сытар эбит… П. О й у у н у с к а й

ойбонноо

ойбонноо (Якутский → Якутский)

туохт., фольк. Харса суох дьөлүтэ оҕус, саайталаа. Ударять, бить нещадно кого-л.. Куралай Кустук Улуу Күтүр [аартык иччитин] көхсүн хараҕын охсон ойбоннообутунан барда
Саха фольк. Алып-Чарай тоҕус сүүс тоҕус толуу боотур кулуттарын ыҥыртаран ылан, орулуу-орулуу охсон ойбонноото. Д. Апросимов

сарадахтаах

сарадахтаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Салаалардаах, сарадахтыы быһыылаах. Имеющий ответвления, разветвлённый
Үс сарадахтаах быа кымньыы Салгыҥҥа кыһыгырыыр. Эллэй
[Күн] Сарсыарда аайы Саха киһи Санаан-өйдөөн тахсар Сарпалаах сарадахтаах Сатыы чарай маҥан халлаанын Акылаатын алын кырыытыгар …… Алаарыччы ойон тахсыбыт. Күннүк Уурастыырап
[Муора сулуһа] киин диискэлээх уонна онтон салааланан тахсар биэс сарадахтаах. ББЕ З

чугучу

чугучу (Якутский → Якутский)

аат., үөхс. Дьиикэй, дьиккэр. Подлец, негодяй
Туох маннык иирэр бэдик кэлбит бэйэтэй?!! Туох маннык тосту-туора чугучу түспүт бэйэтэй?!! П. Ойуунускай
[Үөксүкү:] Тохтоо, чугучу! Тылгын быстарыам! Суорун Омоллоон
[Алып-Чарай — Курулай Кустукка:] Чугучуну бу сырыыга тумсун тууһун чулбутуллуо, туос араҥаҕын хастатыллыа! Д. Апросимов