чин; гражданскай чыын гражданский чин; байыаннай чыын военный чин.

зонд (.мед. киһи ис органнарын чин-чийэргэ иһирдьэ киллэриллэр инструмент; 2. тех. сири тобулан чинчийэр прибор; 3. метеор, метеорология дааннайдарын суруйар прибордаах салгын шара).

текстолит (кириэстии (ортогональное) өрүллүбүт бөҕө танас сабыттан уонна полимер сымалатыттан оноһуллубут олус бөҕө уонна чин матырыйаал. Т. элэйиини, сылааһы тулуйумтуо, подшипник оноһуутугар кытта туһаныллар.)

аат. Кэргэн кэпсэтии. ☉ Сватовство, хлопоты о чьем-л. браке
Оннооҕор дуруусканан кэргэннэнэр куолута. Н. Босиков
русск. диал. дру 'жка 'свадебный чин (распорядитель) со стороны жениха'

детектор (араас радио эбэтэр кэмниир (измерительный) оҥоһуктарга туһаныллар прибор. Д. электрическэй эйэннээһин эбэтэр сыгынаал ханнык эмэ кэмнэбилин (параметр), холобура, далааһынын (амплитуда) эбэтэр , тыбылын (частота) уларытар аналлаах. Араас гамма-сарданалары, нейтроннары, протоннары чин-чийэргэ эмиэ туһаныллар.)

с. 1. (действие) оҥоруу, ыытыы; производство опытов опыт оҥоруу; 2. (изготовление) оҥорон таһаарыы; производство бумаги кумааҕыны оҥорон таһаарыы; 3. эк. производство, үлэ; способ производства производство ньымата; работать на производстве производствоҕа үлэлээ; 4. (возведение в чин) таһаарыы; производство в офицеры офицерга таһаарыы.

I досуг, свободное время; өлөр да соло суох совершенно недосуг (букв. и умереть некогда).
II уст. звание, должность; чин, сан; кинээс солото звание, должность князца; солото сууйуллуо суоҕа ирон. его положение не пострадает (если он сделает что-л.).
III муз. соло ; солонан ыллаа = петь соло .

сравн. ст. от старший 1. (по возрасту) аҕа; я старше его мин киниттэн аҕабын; 2. (по чину) улахан, үрдүкү.

даҕ., эргэр. Үрдүк дуоһунаска сылдьар, улахан чыыннаах. ☉ Имеющий высокую должность, высокий чин
«Дорообо, сибэтиэй сололоох», — диэн күө-дьаа көрүстэ Олесь Дудар магистры. Л. Попов
[Хоодуотап:] Мин эн курдук бэйэбиттэн үрдүк сололоох дьон сирэйин салыы сылдьыбаппын. С. Ефремов
«Үрүҥ күн солото сололоох үрдүк хоруонатын ким илиитэ тиийэн уһулла?» — Кыйаахылап ыраахтааҕы мэтириэтин хантайан көрөн турда. М. Доҕордуурап

аат., эргэр. Үрдүк соло, тойон (улуу, ытык диэн өйдөбүллээх). ☉ Высокий чин, господин, правитель, предводитель (со значением «великий, почтенный»)
Былыр «тыгын» диэн тыл «тойон» диэн суолталааҕа үһү. И. Гоголев
Саха тылыгар баай, дархан, хаан, тыгын диэн салалта сололоро бааллар. ВУА БС
др.-тюрк. тэгин, тегин