тальниковое кольцо в ноздрях быка (к к-рому прикрепляется повод); ср. чурумчу.

дьүһ. туохт. Умса соҕус туттан баран, инниҥ диэки дьулуруй. ☉ Немного наклонившись, устремляться вперёд
Сиилин ырбаахыта суох, чурумчу сыалдьанан сылдьан, …… ньүккүрүй да ньүккүрүй. Күннүк Уурастыырап

туохт. Туохха эмэ чурумчута кэтэрт. ☉ Вдевать прутяное кольцо (напр., быку в нос) или продевать через петлю буксирный трос на носу большой лодки. Оҕуһу чурумчулаа

аат. Оҕус муннун үүттээн баран кэтэрдиллэр тиэрбэс; чурумчу. ☉ Носовое кольцо у быка. Оҕус дөрөтө түһэн хаалбыт
△ Ол чурумчу быата. ☉ Поводок, прикрепляемый к носовому кольцу быка
Уол муоһугар сөрөммүт дөрөтүн сүөрээт, бокуойа суох оҕус үрдүгэр түөһүнэн саба түстэ. П. Тобуруокап
«Кырдьык, кырдьык, тылбынан оонньообот оҕонньорбун», - Оготоев оҕуһун дөрөтүн илгиэлээтэ. Д. Очинскай
Таллайаан Сэмэн мас таһан-таһан баран оҕуһун дөрөтүн ыытан кэбиспит. Күндэ

разг. 1) чурбан, чурка (обрубок дерева); чурбааны хайыт= расколоть чурбан; 2) перен. чурбан (о глупом человеке). чурумчу 1) кольцо (прутяное, вдеваемое в нос быка); 2) петля (на носу несамоходного судна, через к-рую протягивают буксирный трос).

көтөх диэнтэн тиэт
көрүҥ. Оҕуһа чурумчутун тосту тардан баран ыал далын кэтэҕэр атаҕын өрүтэ көтөхпөхтүү турара. Амма Аччыгыйа
Ылдьаа ойон турда, сүүрэн тиийэн кыыһын кууһан ылла, өрө көтөхпөхтөөтө. Н. Заболоцкай
Ананий хап-сабар кууһан өрүтэ көтөхпөхтөөтө. М. Доҕордуурап

аат. Оҕус муннугар, үүтэ оспотун диэн, чурумчу оннугар быстахха угуллар быа, талах. ☉ Тальниковое кольцо, вдеваемое в ноздри быка, к которому прикрепляется повод
[Тыраахтар] Укулаат тимир ойоҕостоох, Ыстаал тимир кырыылаах, Сэдэлгитин иилиннэ, Бурҕалдьытын кэттэ, Санныгар эндэттэ. П. Ядрихинский. [Оҕус] Муннубун үүттээн Сэдэлги, чурумчу уган, Моойбор модьу буулаҕа кэтэрдэн [илдьэ сылдьаллар]. Саха нар. ыр. II
Оҕонньор мурун үүттүүр кытыан үтэһэни кытта сэдэлги буолар сиэл быаны ылан биэрэр. ФГЕ СТС

аат.
1. Оҕус муннугар, үүтэ оспотун диэн, чурумчу оннугар быстахха угуллар быа, талах. ☉ Тальниковое (или из верёвки) кольцо в ноздрях быка, к которому прикрепляется повод. Ыксаан төбөтүттэн тарпыта, оҕуһун сэтэлгэтэ быһа ыстанан, оҕонньор бадарааҥҥа тиэрэ таһылла түһэр. Саха сэһ
1977. 2. көсп., поэт. Холбуур, түмэр аналлаах туох эмэ. ☉ Что-л. объединяющее, соединяющее, скрепляющее
Ыраас буорум үрдүгэр Силлибэт сэтэлгэ Тэрилиннин диэтэхпит буоллун, Оҕолоор! Саха фольк. Үрүт-үөһэ ол Сэргэлээх Өрүү хоһуллар эгэлгэлээх. Улахан аҥара эргэлээх Уонунан хоһоон сэтэлгэлээх. С. Тимофеев
[Дьыл оҕуһа] Ыыс-туман тыыннаах, Чэҥ-муус сэтэлгэлээх Боруу муус муруннаах Хайыарбыт ойбон харахтаах. НСА ПШЯП. Тэҥн. чурумчу
ср. ДТС йет ‘вести, тянуть (за руку, за поводок)’

аат.
1. Туох эмэ элбэхтэн биирэ эрэ. ☉ Отдельный предмет из числа однородных, штука
Кытаатан, ылар, биэрэр табаардаргын артикулун кытта бэлиэтэнэр буолаар, фактураҕа аатын, устуукатын, сыанатын эрэ киллэрээччилэр. И. Находкин
Үс устуука дүҥүр холлоҕоһу оҥорон баран, икки ойоҕоһугар уонна аллараа өттүгэр чурумчуларга тутаахтарыттан тирбэҕэнэн баайыллар. ЧАИ СБМИ
Манна бастыҥ булчуттар кырынаас мэнээктээбит дьылыгар икки-үс сүүс устууканы өлөрөллөр. Булчуттарга к.
2
кэпс., суол 5 диэн курдук. Олохторо диэн, санаан көрдөххө, дьэбир устуука. В. Яковлев
«Да-а, таптал, кырдьык, уустук устуука...» — Сеня үөһэ тыынар. Н. Лугинов
Биһиги, байыаннайдар, элбэхпит, кыыска тииһинэр уустук устуука. В. Протодьяконов

сэтиилэзх массыына (биир эбэтэр хас да суксур§а сэтиини (прицеб, полуприцеб) анал оҥоһуулаах чурумчунан холбоно сылдьар, сэтиитин кытта биир уопсай туормастаах массыына.)