Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чөрбөй

туохт. Туохтан эмэ сэрэхэдийэн, дьиксинэн таалан тохтоо, чуумпуран иһиллээ. Насторожиться, внимательно прислушаться к чему-л.
Маайа, иһиллии сатаан, моонньун күөкэтиэҕинэн күөкэтэн, чөрбөйүөҕүнэн чөрбөйөн турбахтаабыта. Софр. Данилов
Мутукка кирийэн олорбут тииҥ кутуругун субурус гыннаран тахсан кэллэ, чөрбөйүөҕүнэн чөрбөйбүт ахан. С. Маисов
Эмискэ тохтуу түспүтэ, кэлбит сирин диэки хайыһан, тугу эрэ иһиллээн чөрбөйөн турбута. Күрүлгэн
Тугу эмэ олус интэриэһиргээн чуумпуран болҕомтолоохтук иһит. Сильно заинтересовавшись чем-л., превратиться в слух
Иван Иванович турбутугар бары чөрбөһө түспүттэрэ. Далан
Учууталбыт Евдокия Дмитриевна лоп-бааччы быһааран кэпсиирин болҕомтолоохтук истэн чөрбөйбүппүт. П. Аввакумов
Дьон бары ах баран чөрбөйөн иһиллээтилэр. А. Фёдоров

Якутский → Русский

чөрбөй=

настораживаться, прислушиваться; ыт кулгаахтара чөрбөйдүлэр собака навострила уши.


Еще переводы:

насторожиться

насторожиться (Русский → Якутский)

сов. дьиксин, кыбыырхаа; чөрбөй.

чөрбөйүү

чөрбөйүү (Якутский → Якутский)

чөрбөй диэнтэн хай
аата. Сэргэхтик чөрбөйүү быыһыгар, Сэрэнии ардыгар Эриэккэс санаалар өйдүүллэр, Эр күүһүн күүрдэллэр. А. Абаҕыыныскай

чөрбөҥнөө=

чөрбөҥнөө= (Якутский → Русский)

равн.-кратн. от чөрбөй =; атым чөрбөҥнуү түстэ мой конь вдруг насторожился.

чөрбөт=

чөрбөт= (Якутский → Русский)

побуд. от чөрбөй = настораживать (уши); ат кулгааҕын чөрбөттө лошадь насторожила уши.

чөрбөс

чөрбөс (Якутский → Русский)

чөрбөс гын = момент.-однокр. от чөрбөй = вдруг, внезапно насторожить (уши), насторожиться; ытым тугу эрэ билэн, чөрбөс гынна что-то услышав, моя собака моментально насторожила уши:

куолулуурдуу

куолулуурдуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Куолулуур курдук, куолулуурга маарынныырдык. Как бы рассуждая, наставляя
Дабыыт Сэмиэнэбис куолулуурдуу туттан, чөрбөйбүт, хараҕар дьээбэлээх уоттар кылахачыспыттар. П. Аввакумов
Иван, олоро биэрэн, үчүгэйдик куолулуурдуу оҥоһунна. Э. Соколов

чөрбөс

чөрбөс (Якутский → Якутский)

чөрбөй диэнтэн холб. туһ. Бары чөрбөһө, чуумпура түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Сэргэчээн уолунаан хайыахтарын булбакка, …… иһиллээн чөрбөһөн турбуттара. Болот Боотур
Иван Иванович турбутугар бары чөрбөһө түспүттэрэ. СҮК

чөрбөҥнөө

чөрбөҥнөө (Якутский → Якутский)

чөрбөй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Сэргэҕэ бааллыбыт маҕан ат, Иһиллээн кулгааҕа чөрбөҥнүүр. Эллэй
Тыас иһиллээн чөрбөҥнүүбүн. М. Хара
Кенграй [ыт аата] ойон турбута, кулгаахтарын чөрөппүт, тыаһы иһиллээн чөрбөҥнөөбүтэ. В. Санги (тылб.)

чөрбөт

чөрбөт (Якутский → Якутский)

чөрбөй диэнтэн дьаһ
туһ. Эмискэ ыт уһуктаах кулгааҕын чөрбөттө. Софр. Данилов
Ата оттоон сии-сии, аа-дьуо хааман иһэн, эмискэ икки кулгааҕын чөрбөтөн, …… өрө ходьоруйталаабыта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Арай эмискэ аттарбыт, төбөлөрүн өрө көтөҕөн, кулгаахтарын чөрбөттүлэр. В. Арсеньев (тылб.)

хоҥкуй

хоҥкуй (Якутский → Якутский)

туохт. Төбөҕүн санньыта тутун (киһини этэргэ). Наклонять, опускать, склонять голову (о человеке)
Маайа, иһиллии сатаан, моонньун күөкэтиэҕинэн күөкэтэн, чөрбөйүөҕүнэн чөрбөйөн турбахтаабыта уонна улам хоҥкуйан барбыта. Софр. Данилов
Кыыс Ньургун диэки хоргутууну этиэх иннинэ хоолдьуктаах бэйэтэ хоҥкуйан дорообо биэрдэ. Эрилик Эристиин
Санньыччы иэҕилин (от-мас төбөтүн, сибэккитин, куолаһын этэргэ). Гнуться, клониться, поникать, свешиваться верхушкой (о растениях)
Роза тэтэркэй бэйэтэ өлбөөдүйэн, дьондоҕор бэйэтэ хоҥкуйан тураахтыыр эбит! Софр. Данилов
Күөх от саһара куурбут, төбөтө аллара хоҥкуйбут. «ХС»
Хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан, сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн эрэбин көр сүһүөх I
Аал уотум иччитэ, Бырдьа бытык, Хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан, сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн эрэбин. С. Васильев
ср. бур. хунхыха ‘опустить (голову)’