сопящий; шипящий; сыыгынас тыыныы шумное дыхание, сопение; сыыгынас тыас шипящий звук.

побуд. от хооһурҕаа = издавать шипящие звуки чем-л.

I
сообурҕаа диэнтэн холб. туһ. Дөрүн-дөрүн ырааҕынан суордар хатаннык хооҕурҕаһан, сообурҕаһа дайбаан ааһаллар. «ХС»
II
даҕ. Сообурҕаан иһиллэр. ☉ Шипящий, пришепётывающий, присвистывающий
Кырдьаҕас эмээхсин тииһэ-уоһа суох сообурҕас саҥата: «Тохтооҥ!» — диэбитин иһиттим. Н. Абыйчанин

сыһ. «Сыы» гынан иһиллэр тыастаахтык. ☉ Издавая шипящий звук, сопя
Маннык чуумпуга кыһыҥҥы үрэх сир сыыгыначчы тыына, наҕыллык тыаһыы-ууһуу турар. Амма Аччыгыйа
Ынахтар сытан эрэ ыараханнык сыыгыначчы тыына-тыына кэбинэллэрэ иһиллэр. Далан
Дьуона сыыгыначчы тыынара. Н. Габышев

I
сырылаа I диэнтэн холб. туһ. Элбэх ат туйаҕын тыаһа кучугуруур, сыарҕалар сырылаһаллар. Амма Аччыгыйа
Эйигинэ суох Сыыдам наарталар Сыыйылла сырыласпаттар. П. Тобуруокап
Үрэх сүүрдэр, сотору буолаат, кынаттар тыастара сырыластылар, суугунастылар, быһа охсон аастылар. «ХС»
II
даҕ. Быстыбакка биир кэм «сырр» гынар тыастаах. ☉ Шипящий; трескучий; знойный
Санаабар, аамдаам ахсынньы Сырылас тыына сыһыйбыта. Р. Баҕатаайыскай
Сырылас куйаас да сатыылаатын, Сылдьыам атах сыгынньаҕын! С. Тарасов
Кынат тыаһа сырылас. «ХС»

I
сыыгынаа диэнтэн холб. туһ. Уолаттар ытаан сыыгынастылар. Амма Аччыгыйа
Уулуссанан күнүстэри-түүннэри уоттаах сылдьар массыыналар бытааннык сыыгынаһан ааһаллар. Н. Лугинов
Наарталар сыҥаахтара хаарга сыыгынаһаллар. «ХС»
II
даҕ. Уһуннук «сыы» гынан иһиллэр, иһиирэр тыастаах. ☉ Сопящий или шипящий (о звуке)
Хоһуун ол турдаҕына эмискэ тулатааҕы иһийэн турар сарсыардааҥҥы чуумпуга дапсылар тыастара лабырҕаспыттара, тула өттүттэн ох сыыгынас буола түспүтэ. Далан
Уһук хоско киирэн истэҕинэ, үлэлии турар массыыналар сыыгынас тыастара иһилиннэ. Н. Лугинов
[Тайах] көхсө көбүөхтэс, таныыта сыыгынас. С. Федотов

1) издавать шипящие звуки; уус күөрдэ хооһурҕаата кузнечный мех зашипел; 2) урчать; иһэ хооһурҕаата у него в животе урчит.

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, сы-, сыы- диэн саҕаланар олохторго сыстар. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на сы-, сыы-: сып-сымнаҕас ‘очень мягкий’, сып-сылаас ‘очень тёплый’, сып-сыыгынас ‘сильно шипящий’
Икки илиибэр …… сып-сымнаҕас, нары-намылхай …… кыһыл көмүс баттахтар эриллэн хаалбыттар. П. Ойуунускай
Кууһума …… көхсүгэр күн уота сып-сылааһынан тыкпытыгар этэ-хаана ирэн, уута кэлэн, аат эрэ харата …… салбыҥнаан иһэр. А. Софронов
Киһи-сүөһү тыына бииргэм …… сып-сыыгынас. Суорун Омоллоон
ср. кирг. сып (усиление к словам, начинающимся на -сы), ДТС йуп йумшах ‘очень мягкий’