щипцы (обычно самоварные); чоҕу ытыттарар сыпсы самоварные щипцы.

аат. Тугу эмэ ытыртаран тутарга аналлаах тимир тэрил, сыпсы. ☉ Металлические щипцы, инструмент для захвата, зажима чего-л., малые клещи. Тоойуом, чыскыны ылан кулу

сыһ. Олус күүскэ, ыга, кытаҕас курдук. ☉ Очень крепко, цепко, как железные щипцы, клещи
Чогдоон күүстээх илиитинэн кытаҕастыы ыга харбаабыта. Далан
Сүр соһумардык уолчааны ким эрэ кытаанах илиитэ бэгэччэгиттэн кытаҕастыы ыга ылла. И. Никифоров
Алексей …… күүстээх тарбахтар аҥар атаҕын кытаҕастыы бобо туппуттарын билбэккэ тиэрэ мэтэрийэн быраҕан эрэрэ. Е. Неймохов

аат. Тугу эмэ ытыттаран ыларга аналлаах иэччэҕинэн холбоммут, атахтардаах тимир туттар сэп. ☉ Щипцы. Оһох сыпсыыта. Саахар сыпсыыта
□ Кинилэргэ сыпсыы, күлүүкэ, хомуос, таас наада, ону барытын мин эһиэхэ булан биэриэхтээхпин дуо? С. Ефремов
Кини, сыпсыыны эһэ тардан ылан, имик-самык умайа турбут хардаҕастары салҕалаабыт илиитинэн сыыһа-халты тыастаахтык кэйиэлээтэ. И. Никифоров

I
аат. Балык ууһууругар ыыр сымыыттара. ☉ Икра (рыбы)
Ийэ ууларга Иһитэн кэбиспит Искэхтээх балыга …… Искэҕин ыан, Ирбэнньик ыччаты элбэттэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕонньортон сүрдээх искэхтээх обургу балыгы ыллыбыт. Баһылайбыт ол балыгы астыы-үөллүү, искэҕин туустуу, лууктуу оҕуста. Амма Аччыгыйа
Кыһын кини эйигин таба этинэн, чоҥкутунан, туустаах искэҕинэн, балык өрөҕөтүнэн, курупааскы миининэн, моруоска отонунан күндүлүөн сөп. Н. Габышев
ср. тюрк. ички, ичек, ишэк 'внутренность, кишки'
II
аат., эргэр. Кыра тугу эмэ (үксүгэр көннөрү тарбаҕынан таба тутуллубаты) ытыртаран ылар сэп. ☉ Щипчики для извлечения занозы, пинцет
Аҕыйах бытык онон-манан үүммүтүн искэҕинэн үргүү турда. Болот Боотур
Оок-сиэ, искэҕинэн тардан ылар... Н. Заболоцкай
ср. тюрк. искек 'маленькие щипцы'

1. аат. Уһанарга итии тимири туттарар улахан ытарча. ☉ Большие кузнечные клещи
   Эн билигин кинини тимир кытаҕаһынан даҕаны тардан, кыыстан араарыа суох курдуккун. Н. Заболоцкай
   Мэхээлэ оҕонньор кытаҕаһынан тимири кытара кыыһар чоххо угар. В. Миронов
   Уус тутан турар кытаҕаһын илиитин таһынан эһэн кэбиспитэ. И. Никифоров
2. даҕ. суолт. Туппутун ыһыктыбат, күүстээх. ☉ Цепкий, сильный
   Үлэҕэ хаппыт кытаҕас илиилэр киэҥ-киэҥник далайан киирэн бардылар. П. Аввакумов
   Кымырдаҕаһа аҕыйаатаҕына [эһэ] кыһыытыгар кытаҕас баппаҕайынан …… төҥүргэһи тоҕута тыытан, түөрүтэ тардан кэбиһэр. ПАК АаТХ
   Тоҥ иҥиирдээхтэр, кытаҕас тарбахтаахтар мас тардыһыытыгар күүстэрин холостулар. «Кыым»
   △ Бэйэтигэр барыстааҕы, туһалааҕы таах аһарбат. ☉ Тот, кто своего не упустит, хваткий, сноровистый
   [Харыалап Тарбыыкыҥҥа] — Эмээхсин да кытаҕас киһи буолуо ээ, билбит эрэ буоллар, «сап» гыныах киһи. А. Сыромятникова
   ♦ Кытаҕас илии — ороскуотурарын сөбүлээбэт, иҥсэлээх. ☉ Скупой, прижимистый
   Ол иһин даа, эн киһи, кытаҕас илии, ама тугу эмэ ыһыктыах бэйэлээх буолуоҥ дуо?! Л. Попов
   ср. др.-тюрк. хышхач, хак. хысхыс, каракалп. кышкаш ‘клещи, щипцы’