Якутские буквы:

Якутский → Русский

ыгылыйыы

и. д. от ыгылый=; ыгылы-йыыттан бытаарыы тахсар от (излишней) •спешки— (лишние) задержки.

ыгылый=

1) спешить, торопиться; олус ыгылыйбыт он очень торопился; 2) перен. опешить, растеряться; ыгылыйбыт көрүҥнээх у него растерянный вид.

Якутский → Якутский

ыгылыйыы

ыгылый диэнтэн хай
аата. Оттон халаан уута буоллаҕына дьону ситэрэ субу курдук хаалбыта. Ыгылыйыы, ыксал, тыын былдьаһыыта диэн дьэ манна кэлбитэ. В. Яковлев
Киһи өй-санаа өттүнэн айманыытын, ыгылыйыытын дьүһүннээн, суруйааччы «уолуһуй» диэн тылы туттар. «ХС»
[Түүлгэ] кыһыл өҥ — ыгылыйыы, ыксааһын бэлиэтэ; санааоноо, кыһалҕа үүйэ тутара. БРИ ТТ

ыгылый

туохт.
1. Туохтан эмэ долгуйан кыыһыран эбэтэр куттанан холкугуттан таҕыс, ыксаа. ☉ Растеряться (напр., от волнения, гнева, испуга)
Манчаары ойуур диэки көрөөт, сүрэҕэ күүстээхтик тэбиэлээтэ уонна ол диэки тэбиннэ. Кэннигэр Дьөгүөр Оҕо ыгылыйбыт ыһыыта иһилиннэ. И. Гоголев
Куобах оҕото туппуттарыгар олус ыгылыйан оҕолуу ытаан сордоммута. ФВН КК
Дьахтар саҥата, оҕо часкыыра, эр киһи бардьыгынааһына биирдэ оргуйан барбытыгар, Миичик барыах-кэлиэх сирин билбэт буола ыгылыйда. Сайа
2. Тугу эмэ оҥоро охсоору тиэтэй, ыксаа. ☉ Стараться сделать что-л. быстрее, скорее, торопиться
— Бытааннык хаамп, ханна ыксыыгын! — диир инники иһэр бэкигир киһи, туораан биэрбэт. — Ыгылыйыаҥ, ордук сылайыаҥ. «ХС»
Боппуруостарга ыгылыйбакка эппиэттииригэр сүбэлээбитэ. Хоро Бүөтүр
Албастарын [тустууга] …… ситэ бэлэмнэммэккэ эрэ оҥороллор, ыгылыйаллар, ыксыыллар. ВВ ТТ
Киэһэ быһыкка кутаа оттубуттара, түүҥҥү симиэнэ оробуочайдара ыгылыйбакка холкутук үлэлииллэрэ. МАС ТК

Еще переводы:

торопливость

торопливость (Русский → Якутский)

ж. тиэтэйии, ыксааһын, ыгылыйыы.

оторопь

оторопь (Русский → Якутский)

ж. разг. уолуйуу, ыгылыйыы, соһуйуу.

ыксааһын

ыксааһын (Якутский → Якутский)

аат. Тиэтэйии, ыгылыйыы. ☉ Спешка, торопливость. Ыксааһына суох үлэлиэххэ. Ардах түһээри ходуһаҕа ыксааһын буолла
□ Туттуухаптыы, ыксааһын манна буолла
Буолумуна даҕаны, аны сүүрбэ мүнүүтэнэн минералларгын сууйан-сотон судьуйаларга туттарыахтааххын. «ББ»
[Түүлгэ] кыһыл өҥ — ыгылыйыы, ыксааһын бэлиэтэ. БРИ ТТ

дөрбөгөй

дөрбөгөй (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Тугу эмэ төһө кыалларынан түргэнник оҥоро охсорго тиэтэйии, ыксабыл, ыгылыйыы. ☉ Стремление сделать, исполнить что-л. как можно скорее, спешка, торопливость. Бөҕөстөр сибилигин аҕай хайалара эрэ дөрбөгөй буолара буолуо диэх курдук, араас албаһы туттан бардылар. Саха сэһ
1977
Кини бэйэлээх [репрессия] тыйыс тыына эрдэттэн хаарыйбытынан, дөрбөгөй түһэрбитинэн барбыта. Н. Заболоцкай

ыксал-тиэтэл

ыксал-тиэтэл (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эрэ түргэнник оҥорорго, бара-кэлэ охсорго ыгылыйыы, түҥ-таҥ түһүү. ☉ Чрезмерная торопливость, спешка в каком-л. деле
Аарт-татай оҕолор! Бу түүн үөһүн саҕана туох ыксал-тиэтэл буолан дуу, туох түрбүөн-түрүлүөн буолан дуу лаампаны уматтылар? П. Ойуунускай
Балыксыппыт биһиэнэ Баһан ылыан баҕарда, ыксал-тиэтэл үлүгэр, Ырбаахытын уһулла. С. Данилов
Кинини көрөөт да, киһи эрэ барыта айдаанкуйдаан диэн ханна баарын, ыксал-тиэтэл диэн орто дойдуга букатын да суоҕун курдук холкутуйа түһэрэ. В. Гаврильева

һуу

һуу (Якутский → Якутский)

саҥа алл.
1. Соһуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает удивление
«Һуу! Хайа, бу тугуй?» — дэстилэр утуйа сытан уһуктубут дьон. Күндэ
Харытыана соһуйбут курдук: «Һуу, ыйыппытыҥ буоллар тахсыам этэ», — диэтэ уонна саатта даҕаны, кыбыһынна даҕаны. П. Ойуунускай
[Нүһэр Дархан:] Һуу, бу тугуй? Иирдим дуу? Эмэгэт илэ саҥарда. Сэтим-сэлээним Туолара чугаһаабытын Биттэннэҕэ дуу? И. Гоголев
△ Улаханнык сөҕүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает восторг, изумление
[Лэкиэс:] Һуу, туох ааттаах куйааһа таҥнары сатыылаата! С. Ефремов
2. Уоскуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает успокоение, умиротворение
Һуу, хата баттаһа кэлбиппин. Н. Якутскай
«Һуу, түксү, түксү!» — артыыска, наһаа илистибит быһыынан, өрө уһуутаабытынан сүүрэн тиийэн дьиэлээх хотун аттыгар олоруна охсон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
«Һуу, дьэ бэрт!» — Ылдьаа олоппоһун өйөнөрүгэр чиэстэнэн, өрө мэтэрийэ-мэтэрийэ, астына тыыллаҥнаан ылла. Н. Лугинов
♦ Һуу гын (диэ) — туох эрэ улахан сүпсүгүрүү, ыгылыйыы биитэр илистии кэнниттэн уоскуй. ☉ Успокоиться, угомониться после больших хлопот, суеты, напряжённых обстоятельств или крайней усталости
Туллукчаана уонна Чаахаба ыксаабыттара, ыгылыйбыттара ааһан, сирэйдэрэ сырдаан «һуу» дэһэ түстүлэр. В. Протодьяконов
Хобороос суругу ньилбэгэр ууран баран һуу гынан өрө тыыммыта. П. Аввакумов
Дьөгүөр түһүөхтээх тохтобула кэлбитигэр кыбыллан-кыбыллан син таҕыста, дьэ арыый һуу гынна. «ХС»

ыксал

ыксал (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тугу эмэ оҥоро охсоору эбэтэр ханна эмэ бараары тиэтэйии, түргэнник, ыгымнык туттуу. ☉ Стремление быстрее сделать что-л. или идти куда-л., спешка, торопливость
    Артамыан ыксал бөҕөнөн ойуоккалаан кэлэн …… дьиэ ортотугар баар буола түстэ. А. Бэрияк
    Барыта ыгым, ыксал, мүнүүтэҕэ тиийэ сыаналанар күндьыл үүммүт. И. Никифоров
    Ыгылыйыы, ыксал, тыын былдьаһыыта диэн дьэ манна [куота охсорго] кэлбитэ. В. Яковлев
  3. Кими эмэ соһуччу өмүтүннэрэр, уйулҕатын хамсатар мүччүргэннээх быһыы, иэдээн, алдьархай. ☉ Неожиданная угроза, опасность, беда, застигнувшая кого-л. врасплох
    Ыксал, кыһыы буолла, Ытамньыйда, кыранна. Күннүк Уурастыырап
    Ити икки ардыгар өстөөхтөрө өссө чугаһаабыттара. Ыксал бөҕө буолбута. Д. Таас
    Ыксал буоллаҕына, күрүө анныгар ньылбыс гынан биэриэх санаалаахпын. Н. Заболоцкай
  4. даҕ. суолт.
  5. Уһаппакка, түргэнник оҥоһуллар, толоруллар, тиэтэллээх. ☉ Требующий немедленного выполнения, спешный, срочный. Сарсын окко киирээри ыксал хомунуу буолла. Ыксал сорудаҕы биэрдилэр
    □ Ыксал ыҥырыы ыраатта, Тиэтэл бэбиэскэ кэллэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
  6. Ыарахан балаһыанньаҕа түбэһэр, кутталлаах, алдьархайдаах. ☉ Тяжёлый, опасный, гибельный
    [Манчаары:] Ыксал күн ыктаҕына, Ытыы олорума, ылбардыырыам. А. Софронов
    Ыксал [кыайтарар] күн кэллэҕинэ, илиитэ-атаҕа суох буолан хаалыллыа. Эрдэ-сылла Тураах аймаҕы уонна Хабахтары тутан ылан, имнэри эһиэххэ наада. Эрилик Эристиин
    Ыксал да, куттал да күҥҥэ Ытыыры билбэтэхпит. И. Эртюков
поторопиться

поторопиться (Русский → Якутский)

сов. тиэтэй, ыксаа, ыгылый.

һуу-һаа

һуу-һаа (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Олус сиэкэнийиини, ыгылыйыыны көрдөрөр. ☉ Выражает растерянность, расстройство
Итирик саҥа, айдаан иһиллэр: «Уот турда, дьиэ умайан эрэр, һуу-һаа». Күндэ
Эһээ Дьөгүөр от кэбиһэн, оҕону-дьахтары кытта булааһан, һуу-һаа бөҕөнү түһэрэн барда. М. Доҕордуурап
Мэхээс оҕонньор, атын муоһатыттан тардан чохчоруһа-чохчоруһа, һуу-һаа бөҕөнү түһэрдэ, …… дьон ол диэки сырыста. Дьүөгэ Ааныстыырап
♦ Һуу-һаа буол — туохха эмэ сүпсүгүр, туохтан эрэ ньамалас, аймалас. ☉ Суетиться по какому-л. поводу, хлопотать, галдеть
Хаҥас хоско эһээ Дьөгүөр …… уһуутаан уһугунна, һуу-һаа буолаат, эмиэ утуйан баччыгынаан барда. М. Доҕордуурап
Омурҕан кэнниттэн, эмиэ һуу-һаа буолан, Мэхээс оҕонньор дьону көмөлөһүннэрэн аты көлүйээри сорунан көрдүлэр да, туһа тахсыбата. Дьүөгэ Ааныстыырап
Кыргыттар биригэдьиирдэрин тула көтө сылдьан: «Мотя, көр, бу үчүгэйин!» — диэн һуу-һаа буолаллар. «ХС»
Кинилэр бастаан утаа һуу-һаа буолан бараннар, туох эмэ мэһэйгэ-хааччахха туорайданнахтарына, улам уостан, интэриэстэрин сүтэрэн кэбиһэллэр. ВУА БС

оторопеть

оторопеть (Русский → Якутский)

сов. разг. уолуй, ыгылый; оторопеть от неожиданности соһуччутуттан уолуй.