Якутские буквы:

Якутский → Русский

ыгымнык

нареч. 1) поспешно, торопливо; боппуруоһу ыгымнык быһаарын = поспешно решить вопрос; 2) перен. нетерпеливо; горячо.

ыгым

1) поспешный, торопливый; ыгым аттаныы поспешный отъезд; 2) перен. нетерпеливый; горячий; ыгым киһи горячий человек.

Якутский → Якутский

ыгымнык

сыһ. Өрүһүспүт курдук наһаа тиэтэллээхтик, ыксалынан (тугу эмэ гын). Поспешно, торопливо
«Суоппуйаа-а, киһиҥ кэллэ!» — диэн ыгымнык төлө биэрээт, таҥаһын хомуйа тутан быыстан тахсан, уҥа оронугар ыстанна. Е. Неймохов
[Дора] Дьокуускайга кэллэҕинэ, бэрт ыгымнык сылдьарын, бэйэтин туһунан кэпсиириттэн, бэчээккэ сурулларыттан тардынарын туһунан истэрбит. ПНИ ЭД
50-наах уонна 100-тээх кумааҕылары атынынан солбуйбуттара. Эбиитин атастаһыы болдьоҕун олус ыгымнык быспыттара. Баара эрэ икки дуу, үс дуу күнү. КК

ыгым

даҕ.
1. Туох эмэ холкутук турарыгар эбэтэр ким эмэ кыбыллыбакка көҥүллүк сылдьарыгар сөбө суох, кыараҕас. Недостаточный по площади, объёму, тесный; узкий (о пространстве). Ыгым миэстэ. Элбэх киһиэхэ ыгым хос буолсу. Ыгым суол эбит: икки массыына утарыта аасыһыа суох
Ыга тутар, кээмэйинэн кыра (хол., кэтэр таҥас туһунан). Слишком плотно прилегающий, меньший, чем нужно, по размеру (напр., об одежде). Ыгым ырбаахы. Ыгым маайка. Ыгым бачыыҥка
2. Кыраттан да түргэнник кыыһырар, кыыһырымтаҕай, кыараҕас көҕүстээх; киҥнээх. Способный разгневаться из-за пустяков, раздражительный, вспыльчивый. Хабырыыс, бэйэтэ ыгым майгылаах киһи, ыга кыыһырбыт
Иккис итэҕэһим — ыгым соҕуспун
Кыраттан өһүргэнэбин. «ХС»
Дьахтар. Санаатыгар эрэмньитэ суох. Олус ыгым, киҥнээх. Этиһиик. «Чолбон»
3. кэпс. Бэрт ыксаллаах, суһаллык толоруллуохтаах, тиэтэллээх. Срочный, неотложный
Эчи бараллара да ыгыма, тиэтэлэ бэрт буолла. Болот Боотур
«Кэпсээниҥ, киирбит киһи? Ханнык ыгым наадаҕа Хараҥа түүн харахтанныҥ?» — Оһох кэннин хасыһа-хасыһа, Оҕонньор ээр-сэмээр ыйытта. «ХС»
Биир өттүнэн, ол ыксаллаах, ыгым, атын өттүнэн бириэмэни сиир, түмүгэ көстүбэт «көдьүүһэ суох» үлэ этэ. УДь


Еще переводы:

горячиться

горячиться (Русский → Якутский)

несов. ыгымсый, ыгымнык быһыылан, быырпаһын; уйуһуй, ахсымнаа (о лошади); напрасно горячишься таак ыгымнык быһыыланаҕын.

кэйилин

кэйилин (Якутский → Якутский)

кэй I диэнтэн атын
туһ. Бу айдааҥҥа сайылык ыалын сүөһүлэрэ бары сарылаһа-сарылаһа сырыстылар, кэйиллибит тыһаҕастар ыгымнык оруластылар. Эрилик Эристиин. Атаҕынан эрэ тэпсиллибэтэҕим, Быанан эрэ кэлгиллибэтэҕим, Иннэнэн эрэ кэйиллибэтэҕим… Н. Некрасов (тылб.)

өһүөнньүт

өһүөнньүт (Якутский → Якутский)

аат. Өһү ситиһээччи, өһү ситиһэр киһи. Мститель
Тугу эрэ өй өйдүөтэ Өһүөнньүт оҕонньор: «Ээй, силэллиҥ эрэ, – диэтэ, – Тула турар дьоннор». Таллан Бүрэ
Дьахтардыы ыгымнык, оччоҕо Үлүскэн омуннаах ойоҕо Өһүөнньүт кэргэнин ыксатта. А. Пушкин (тылб.)

тыырбахтаа

тыырбахтаа (Якутский → Якутский)

тыыр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ыксалга ыгымнык тыыммахтыы, Ыгыллан кытарыс гыммахтыы, Дьыбардаах салгыны тыырбахтыыр, Дьарыйар куолаһа сатарыыр. Р. Баҕатаайыскай
Хаары-мууһу, силлиэни даҕаны тыырбахтаабыт сылгы. А. Сыромятникова
Эмискэ харах саатарынан Чаҕылла түстэ кутаа. Үөмэх кыымы өрө уһууран, Хараҥа түөһүн тыырбахтаата. Н. Босиков

күүдэпчилэн

күүдэпчилэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күөдьүйэн, күлүбүрэччи умай. Быстро и сильно воспламеняться, загораться, вспыхивать пламенем
Хара өһөх буруо бургучуйарын кытта, кутаа уот сирилиисирилии өрө күүдэпчилэннэ. А. Федоров. Туркулаах биир чуумпу тоҕойун үрдүгэр, халыҥ харыйа ойуур иһигэр, кутаа умайан күүдэпчилэнэр. С. Никифоров
Отуу уота кураанах амынньыары күлүбүрэччи сиэн өрө күүдэпчилэннэ. Н. Заболоцкай
2. көсп. Ыгымнык быһыылан, быыппастан кыыһыр. Горячиться, бушевать
[Баһыахтыыр] дьиэ иһинээҕи дьону барытын мөҕөн-этэн, ыһыахтанан, күүдэпчилэнэн кэбистэҕинэ да көҥүлэ киһи. Амма Аччыгыйа
«Оо, ынаҕыҥ кутуругун быстардыҥ, сэрэн-сэрэн!» — Аана саҥата өрө күүдэпчилэннэ. М. Доҕордуурап
Ефрем Тимофеев, эмиэ ыгым муҥутаан, уокка арыыны куппут курдук, өрө күүдэпчилэнэ түһэр. В. Ойуурускай

вспыльчивый

вспыльчивый (Русский → Якутский)

прил. ыгым, кингнээх.

ыксал

ыксал (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тугу эмэ оҥоро охсоору эбэтэр ханна эмэ бараары тиэтэйии, түргэнник, ыгымнык туттуу. Стремление быстрее сделать что-л. или идти куда-л., спешка, торопливость
    Артамыан ыксал бөҕөнөн ойуоккалаан кэлэн …… дьиэ ортотугар баар буола түстэ. А. Бэрияк
    Барыта ыгым, ыксал, мүнүүтэҕэ тиийэ сыаналанар күндьыл үүммүт. И. Никифоров
    Ыгылыйыы, ыксал, тыын былдьаһыыта диэн дьэ манна [куота охсорго] кэлбитэ. В. Яковлев
  3. Кими эмэ соһуччу өмүтүннэрэр, уйулҕатын хамсатар мүччүргэннээх быһыы, иэдээн, алдьархай. Неожиданная угроза, опасность, беда, застигнувшая кого-л. врасплох
    Ыксал, кыһыы буолла, Ытамньыйда, кыранна. Күннүк Уурастыырап
    Ити икки ардыгар өстөөхтөрө өссө чугаһаабыттара. Ыксал бөҕө буолбута. Д. Таас
    Ыксал буоллаҕына, күрүө анныгар ньылбыс гынан биэриэх санаалаахпын. Н. Заболоцкай
  4. даҕ. суолт.
  5. Уһаппакка, түргэнник оҥоһуллар, толоруллар, тиэтэллээх. Требующий немедленного выполнения, спешный, срочный. Сарсын окко киирээри ыксал хомунуу буолла. Ыксал сорудаҕы биэрдилэр
    Ыксал ыҥырыы ыраатта, Тиэтэл бэбиэскэ кэллэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
  6. Ыарахан балаһыанньаҕа түбэһэр, кутталлаах, алдьархайдаах. Тяжёлый, опасный, гибельный
    [Манчаары:] Ыксал күн ыктаҕына, Ытыы олорума, ылбардыырыам. А. Софронов
    Ыксал [кыайтарар] күн кэллэҕинэ, илиитэ-атаҕа суох буолан хаалыллыа. Эрдэ-сылла Тураах аймаҕы уонна Хабахтары тутан ылан, имнэри эһиэххэ наада. Эрилик Эристиин
    Ыксал да, куттал да күҥҥэ Ытыыры билбэтэхпит. И. Эртюков
вспыльчивость

вспыльчивость (Русский → Якутский)

ж. ыгым быһыы, киҥ.

быыппаһын

быыппаһын (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ оҥорорго туох баар күүскүн түмэн ыл, бааргын-суоххун барытын түмүнэн түс, быччыҥҥын барытын күүрдэ-күүрдэ түс (хол., сүүрэргэ, кылыйарга, туох эмэ ыараханы көтөҕөргө, анньарга о. д. а.). Сильно напрягаться (физически и духовно)
Эрдэлиир Миитэрэй, тоһоҕо маһы туппутунан, сүүрэн быыппастан кэлэн умайан кытыастан эрэр оту аҥаар эркинин тиэрэ хаһыйарын кытта, отуу иһигэр саа эстэн бытарыйда. Амма Аччыгыйа
Быыппаста-быыппаста, уон икки туоска уурбут-туппут курдук хаһыытыы-хаһыытыы хабырҕаччы ойон истэ. П. Ойуунускай
Көстөкүүн, кыыл айаҕар саатын батары биэрээт, быыппаста-быыппаста, кыылы бэйэтиттэн тэйиччи анньа сырытта. Л. Попов
2. көсп. Тэбиэстик, ыгымнык быһыылан, кыыһырымтаҕай майгылан (үксүгэр туохтан эрэ табыллыбакка, хараастан). Вспылить, раздражаться
Эписиэр кыыһыран быыппаста түстэ, сирэйэ чоххо баттаабыт курдук үллэ кытарда, сири тиҥилэхтээмэхтээтэ, саллааттар диэки илиитин уунаат, хаһыытаан бытарытта. В. Протодьяконов
Байанай уллуҥаҕын хараҕыттан төбөтүн оройугар тиийэ дьигиһис гынна, хаана быыппаһынна, хаһыытаан бытарытта. П. Филиппов
Киниэхэ үчүгэй сүбэлэр бэриллибит, өйдөтөр үлэни ыытылла турбут буолуохтаах этэ, тура-тура, содуомсук диэтэхпитинэ, киһи эбии быыппастыбат дуо? У. Нуолур
3. көсп. Олус күүһүр, сэтэрэн тур (айылҕа көстүүлэрин туһунан). Бушевать, буйствовать (о стихийных явлениях природы)
Уонна сиҥнэр силлиэлээх Уордаах этиҥ кэмигэр Быһыттаҕас сындыыс уот Быыппастара буолуохтаах. Күннүк Уурастыырап
Ханна да харахтаа: Хахсаат тыал, Хаардаах тыал. Хаһыытыыр буурҕаттан Хараастан, быыппастан Хабырынар хара тыал. М. Ефимов
Тууччах, чыыр өрөҕөтүнүү Туртаҥнаһар долгуннар, Быыппастаннар, ыйдаҥа түүн Манна дайан ылаллар. Р. Баҕатаайыскай

запальчивость

запальчивость (Русский → Якутский)

ж. ыгым уордаах быһыы, ыгым быпыы; в запальчивости ыгымыгар, ыгымнаан; ответить с запальчивостью ыгым уордаахтык хардар.