Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ылламнык

сыһ. Киһиэхэ элбэхтик этиппэккэ улгумнук, дөбөҥнүк (тугу эмэ оҥор). Быстро, охотно, с полным желанием (делать что-л.)
Чиэнэ ааҕарга, суоттуурга ылламнык үөрэнэр. И. Данилов
[Михаил Фомич] сорудахха ылламнык барара. Р. Кулаковскай

ыллам

даҕ.
1. Киһи тылын ылынымтыа, ылбаҕай. Чуткий, отзывчивый
Омолоев ыллам баҕайытык кэпсээбитинэн барбыта. Далан
Павел көмүскэл эбэтэр сүбэ көрдүү кэлээччигэ ыллам, сэргэх бэйэлээх киһи. «ХС»
Кырдьаҕас таҥас өрөөччүлэр кинилэр кыһалҕаларын бэркэ өйдүүр, ыллам хаһаайыннарын сүрдээхтик хайгыыллара. М. Горькай (тылб.)
2. Дьоҥҥо эйэҕэс-сайаҕас сыһыаннаах, үтүө майгылаах. Добродушный, благожелательный
Олус ыллам майгылаах, Омун-дохсун тойуктаах Олоохуна дьоннорун Оонньууларын таптыыбын. Л. Попов
Киһи дьоҥҥо-сэргэҕэ эйэҕэс, ыллам сыһыана хайҕанар. «ЭК»
Эн, Давыдов өйдөө, сэриигэ эрэ киҥнээх буолар үчүгэй, киҥ сэриигэ көмөлөһөр, оттон хорутууга эйэҕэс буолуохха наада, сир наҕыл, ыллам буолары таптыыр. М. Шолохов (тылб.)
3. Аллаах, соруйары истимтиэ, улгум (көлө туһунан). Быстроходный, ходкий (обычно о лошади в упряжке или под седлом)
Ыллам ат барахсан айаннаан дьигиһитэн истэ. И. Никифоров
Ыллам сырыылаах аттар тэлиэгэлэрэ бөҕө-таҕа, таҥнастыгаһа суох буолуохтаах. «ХС»
Ыллам хардыынан — туох да мэһэйэ суох иннин диэки дьулурҕатык (баран, сайдан ис — хол., туох эмэ олоххо киириитин толоруллуутун этэргэ). В быстром темпе, скорым шагом, без преград (идти, продвигаться в сторону осуществления чего-л., исполнения какого-л. дела)
[Биригэдьиирдэр] үлэ тэрээһинигэр итэҕэстэр, инники ыллам хардыынан барары мэһэйдиир харгыстар баалларын ыйбыттара. КПИ УТДь
«Якутмебель» холбоһук кэлэктиибин үлэтэ-хамнаһа итинник күннэтэ кэҥээн, ыллам хардыынан инники дьурулуйар. «Кыым»
ср. кирг., алт. ылдам ‘быстрый’, бур. илдам ‘милый, ласковый’

ыллам-дьэллэм

даҕ.
1. Тоҥкурууна суох, дьоҥҥо эйэҕэс-сайаҕас сыһыаннаах. Добрый, открытый (напр., о характере человека)
Кини дьүк киһи буолбатах. Аһаҕас дууһалаах, ылламдьэллэм, үтүө киһи. Н. Босиков
Туман суруксут нэһилиэк кинээстэрин курдук буолбатах, ыллам-дьэллэм, дэлэгэй киһи этэ. Ойуку
Соппуруон ыллам-дьэллэм майгылааҕынан аатырар. ПИП ОТ
2. Истиҥ, ис сүрэхтэн тахсар аһаҕас (хол., кэпсэтии). Искренний, задушевный (напр., о разговоре)
Дьоҕус дьиэ сып-сырдык, толору киһи. Ыллам-дьэллэм кэпсэтии. В. Протодьяконов
Ыллам-дьэллэм кэпсэтии, ырыа-тойук, үөрүү-көтүү өрөгөйө буолла! «ХС»

Якутский → Русский

ыллам

послушный, податливый; ыллам ат послушный конь; ыллам ырыам поэт. послушная моя песня.


Еще переводы:

ымаҥнаһыы

ымаҥнаһыы (Якутский → Якутский)

ымаҥнас диэнтэн холб. туһ. Ырыа бөҕө күнүстэри-түүннэри ылламмыт, ымаҥнаһыы, ырдьаҥнаһыы ырааппыт. П. Ойуунускай

отпетый

отпетый (Русский → Якутский)

прил. разг. ырыата ылламмыт, бүппүт; отпетый человек ырыата ылламмыт кнһи.

песенка

песенка (Русский → Якутский)

ж. ырыа; # его песенка спета ырыата ылламмыт.

ылбыххай

ылбыххай (Якутский → Якутский)

көр ылбаҕай
Саҥарара түргэнин, ылбыххайын. Болот Боотур
[Хоту дьон] итии майгылара, ылбыххай, үөрбүт-көппүт кэпсэтиилэрэ эн сылайбыккын умуннарар, тоҥмуккун ириэрэр. Н. Заболоцкай
Ол эрээри, санаабыт сатарар: Ыллам ыраас, ылбыххай тыынынан. Таллан Бүрэ

дэбдэҥ

дэбдэҥ (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһиргэс соҕус, бэйэтин хайҕанарын, чабыланарын сөбүлүүр. Легкомысленный, хвастливый
[Василий Петрович:] Эдэр да эрдэххинэ, сүр дэбдэҥ, киһиргэс сордоох этиҥ. Амма Аччыгыйа
Сорох-сорох дэбдэҥ дьон оннуктан эмиэ киэбирэн, бэйэлэрин туох эрэ улахан дьоннуу, барыта кинилэртэн эрэ тутуллардыы сананан буорайаллар. Н. Лугинов
Кини быһыытамайгыта эмиэ көнөргө барбыта, урукку дэбдэҥэ, хабархайа сүтэн, киһи ыллама буолта. «ХС»

төлкөһүт

төлкөһүт (Якутский → Якутский)

аат. Инникини өтө көрөн таайааччы, ким эмэ төлкөтүн, дьылҕатын эрдэттэн билээччи. Человек, способный предвидеть, предугадать, предсказать будущее, предсказатель
Кэҕэ. Ырыаҕа-тойукка ылламмыт аҕай көтөр. Илдьити аҕалааччы, төлкөһүт. Багдарыын Сүлбэ
[Ньукуус — Араллаан туһунан:] Иирээки диир. Кырдьык миигин, Баайдар иирээки дииллэр. Оттон бар дьонум Миигин билэр: Мин — төлкөһүппүн! Мин — таҥхаһыппын. «ХС»

кыраҕытый

кыраҕытый (Якутский → Якутский)

I
туохт. Ордук кыраҕы, сытыы буол (харах туһунан). Быть, становиться более зорким, острым и наблюдательным (о глазах)
Ыллам-ыччат дьоннорум, Ыһыы-битии оҕолорум, Кулгаахтаргыт чуордуйдун, Хараххыт кыраҕытыйдын, Эккит-хааҥҥыт чэрдийдин! ҮӨЫ
Кини тыаларынан уонна хонууларынан, хараҕа наһаа кыраҕытыйан, кулгааҕа олус чуордуйан мас-от элэҥнииригэр, күүгүҥҥэ, тыаскаууска угуйтаран баран испитэ. Г. Николаева (тылб.)
II
көр кыраҕый
Кини ыраахтааҕы тронун салҕалатар, өрөбөлүүссүйэ уотун күөдьүтэр көрдүгэн Тандаҕа да тахсыа диэн салларга, кыраҕытыйарга тиийбит. С. Васильев

чуордуй

чуордуй (Якутский → Якутский)

туохт. Тыаһы үчүгэйдик истэр, сытыы буол (кулгааҕы этэргэ). Становиться острым, чутким (о слухе)
Ыллам ыччат дьоннорум, Ыһыыбитии оҕолорум, Кулгаахтаргыт чуордуйдун, Хараххыт кыраҕытыйдын! С. Зверев
«Кулгааххыт чуордуйдун, хараххыт кыраҕытыйдын», — диэн алгыы хаалла. Ф. Постников
Улаханнык, дуораччы иһиллэр, хатан буол (куолаһы этэргэ). Становиться звонким, ясным (о голосе). Ыллыыр ырыам, эн чуордуй!
Киил буол, кииллий (маһы этэргэ). Становиться хрупким, ломким (о дереве)
Биһиги эргэрэн чуордуйа хараарбыт суон бэйэлээх тиит бэрэбинэлэртэн тутуллубут хараара дьиппиэрбит дьиэ күүлэтигэр олоробут. Софр. Данилов

ыллан

ыллан (Якутский → Якутский)

ыллаа диэнтэн атын туһ. Ахсаанын ситэрэ, Ырыалар ылламмыттара. Суорун Омоллоон
Эн чиэскэр бу ырыа ылланна. Эллэй
Бастаан манна ылламмыта Ойуунускай гимн ырыата. С. Данилов
Биһиги ааппыт ааттаннын, Поэттарынан ылланнын! Дьуон Дьаҥылы
Ырыата ылланна калька — тугу да гынар кыаҕа суох буолла, кэһэйэр буолла. соотв. его песенка спета
Ну всё! Айдар ырыата ылланна. Кэһэйдэҕинэ киэбирбэт буоллун. Н. Лугинов
Аны кэлэн мин киһи буолбаппын. Ырыам ылламмыт, тойугум туойуллубут киһибин. И. Никифоров
Ас-таҥас дэлэйдин, сыана чэпчээтин, оччоҕо эһиги баҕас ырыаҕыт ылланар. «ХС»

биһирэбил

биһирэбил (Якутский → Якутский)

  1. аат. Ким-туох эмэ сөбүлэнэн хайҕаныыта, үчүгэй холобур быһыытынан сыаналаныыта, биһирэниитэ. Признание, одобрение кого-чего-л.
    Григорий Семенович Тарскай сэрии иннинэ тылбаасчыт быһыытынан киэҥ биһирэбили ылбыта. «ХС»
    Маастар илиилэрин истэриттэн ыллам ырыа курдук бэртээхэй оҥоһуктар айыллан тахсаллара, дьон-сэргэ биһирэбилин ылаллара. «Кыым»
    Солдатов мэлдьи биһирэбили эрэ ылар үлэһит буолбутунан туһанан, бэйэтин аһара кыахтаахтык сананара. П. Аввакумов
  2. даҕ. суолт. Сөбүлүүр, биһириир сыанабыллаах, хайҕанар. Поощрительный, одобрительный
    [Чаҕылҕан] композитордар М. Жирковка уонна Г. Литинскэйгэ консультант быһыытынан көмөтүн иһин, Саха бырабыыталыстыбатыттан биһирэбил бириэмийэ ылан турар. «ХС». «Кэриэс туолуута» сэһэн 1938 сыллаахха бастыҥ уус-уран айымньы иһин литературнай куонкуруска биһирэбил бириэмийэни ылбыта. ТНН ЭЭ