несов. разг. 1. минньитэн саҥар (хол. нуучча "ж, ш" дорҕоотторун "з, с" курдук); 2. (обращаться как с маленьким) ымманый, атаахтат; 3. перен. (подделываться под ребёнка) ымманый, уйаннык сыһыаннас.

ымманый диэнтэн хай
аата. Бэйиэт, дойдутун муҥура суох таптыыр киһи быһыытынан, ымманыйыыта суох тыйыстык, ол эрэн күүстээхтик, бэйэтин иэйиитин сатаан этэр. Н. Тобуруокап
Синньигэс киһи сирэйигэр-хараҕар сүгүрүйүү, ымманыйыы, сүөргүтүк ытыктааһын сүрдээхтик өтөрү көһүннэ. А. Чехов (тылб.)

көр ымманый
Муора муннуктарыттан Улуу бурут тыаһа Куҥкунуу куугунуура. Сир кырыыларыттан Иэйэхсит иэйиитэ Иммэнийэн иһиллэрэ. С. Зверев

көр ымманый
Кинилэри саалаах дьон үүртэлээн таһааран бардылар. Маайа тахсан иһэн уолун диэки биирдэ кылап гына көрөн ылла уонна ыйманыйан ытаан барда. Эрилик Эристиин

ымманый диэнтэн холб. туһ. Дьахталлар бары оҕо тула үмүөрүстүлэр, араастаан ымманыстылар. И. Гоголев
Оҕонньордоох эмээхсин аһынан ымманыһа турдулар. Эрилик Эристиин
Атын дьон, субу түгэҥҥэ дьиэтээҕи түбүктэрин-садьыктарын умнубут курдук буолан, күлэн-салан ымманыстылар. «ХС»

ымманый диэнтэн дьаһ
туһ. [Манчаары:] Ытаан даҕаны ымманытар, Ааттаһан даҕаны аһыннарар Аны ааста быһыылаах. А. Софронов
Поэзия — кындыа кыыскын, ымманытыахпын билбэтим: Ыл, этиий эрэ кырдьыккын — Бүрэчээммин буолбаат мин? Н. Рыкунов

с. разг. I. минньитэн саҥарыы (хол. нуучча "ж, ш" дорҕоотторун "з, с" курдук); 2. перен. ымманыйыы, атаахтатыы; 3. перен. ымманыйыы, уйанныксыһыаннаһыы.

саҥа алл., фольк. Күүстээх иэйиилээхтик ытаан-соҥоон айманыыны бэлиэтиир (үксүгэр олоҥхоҕо тут-лар, араастык уларыйыан сөп, уустук саҥа алл. этиилэргэ киирсэр). ☉ Выражает неутешное горе, смятение чувств (обычно употр. в олонхо, имеет неустойчивую ф., входит в состав межд. предл.)
Кимнээх буоламмын Киэҥэр-куоҥар кистээн Киһи оҥоруо баарай? Аай-аайбыан! Ыый-ыыйбыан! Аанай-туонай абам эбит! П. Ойуунускай
Ыый-ыыйбыан, Аай-аайбыан, Абытайбыан, халахайбыан! Халыҥ айыы эбит, Сүдү буруй эбит! Ыый-ыый, ыыйыкпыан! Аай-аай, аайыкпыан! Тутум солко быалаах Тойон-дьолуо сүрэҕим умайдаҕыан! Өксөкүлээх Өлөксөй
Ыйа-хайа ыраатта, Ымманыйа ытаата: «Ыый-ыыйбыан, аай-аайбыан! Ыччакайбыан... абытайбыан!.. Ымсыы буолан ыттыйдахпыан, Ыар дьаакырдыы умустахпыан!». Эллэй

туохт.
1. Эбии күүһүрэн тыалыр, тымный (халлаан туһунан). ☉ Становиться более ветреным, холодным (о погоде)
Кырдьаҕастар тыллара-өстөрө быйыл хобдох. Кураан сайын иһэр, сааһын эрдэ аҕалан баран, халлаан түүннэри-күннэри кыйыдыйан сииги мэлиттэ дэһэллэр. У. Нуолур
Кыһын тыалынан-кууһунан кыйыдыйан кэлэр. А. Кривошапкин (тылб.)
Тымныы оҕус буолан орулуур, Тыына оргуйар, бурҕачыҥныыр. Тыал кыыһыран кыланар, кыйыдыйар, Тула хаары ыһар. Ытыйар. Н. Тарабукин (тылб.)
2. көсп. Кыйаханан, улам улаханнык кыыһыран тур. ☉ Сердиться, злиться сильнее, распаляться; возмущаться
«Сатана баара…» — диэн Аянитов тииһин быыһынан сыыйан, ис-иһиттэн кыйыдыйан сибигинэйдэ. Софр. Данилов
«Сарсыҥҥы диэн суох!» — Баһыкка ити тыллары Кирилэ хайдах эрэ ис-иһиттэн кыйыдыйан эппитин санаата. «ХС»
Магдьали бастаан ымманыйан, онтон кыйыдыйан этиитин дьоно чуумпуран истэннэр таалан турдулар. «ХС»

аат эб.
1. Атаахтатар, таптыыр, манньыйар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Уменьшительно-ласкательная форма обращения говорящего к кому-л.
Оҕоккойум, биэбэккэйим! Мин этэр тылбын Өйдүөн истэн тур эрэ! Ньургун Боотур
Оҕоккойум, утуй! Туох да уйгуурпатын Эн уугун. Эллэй
«Аата, көмүспүн, оҕоккобун, көрүөм баар эбит ээ», — диэн Мугучай албын куолаһынан ымманыйда. Эрилик Эристиин
2. Сөҕөр-махтайар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает восхищение, восторг говорящего в отношении кого-чего-л.
Оо, сундулуйан сылгы да оҕоккото этэ буоллаҕа, мин көҕөччөрүм. Амма Аччыгыйа. Киил оҕонньор күтүөтүн батыһа көрөн хаалла: «Эчи чэпчэкитин, кыанарын оҕоккотун!» Н. Лугинов