сущ
ыстаҥалас

ыстаҥалас I диэнтэн хай
аата. Биһиэхэ, оҕолорго, көр-күлүү, дьиэттэн дьиэҕэ сырсыакалаһыы, ыстаҥалаһыы эрэ буолла. Күрүлгэн

ходьоҥолоо диэнтэн холб. туһ. Уйбара биһикки …… адьас ходьоҥолоһо олоробут. И. Федосеев
Дьиэҕэ баар дьон соһуйан өрө ходьоҥолоһо түстүлэр, ыстаҥалаһан турдулар. Күрүлгэн

хараа диэнтэн дьаһ
туһ. Уон түүннээх-күнү мэлдьи, Орулууорулуу, мөҕөн бардырҕатан баран, Уоҕун харатан, Тыынын таһааран, Тыбыыран тырылата турбута эбитэ үһү. Күннүк Уурастыырап
Эрчимнэрдээх эдэр ыччаттар Ыстаҥалаһа, куобахтаһа, сырса Оонньотолоон уохтарын хараталлар эбиттэр. А-ИМН ОЫЭБЫ

туохт. Мөлтөөн, устунан уостан, намтаан симэлий (туох эрэ дьайар күүһүн туһунан). ☉ Затухать, постепенно ослабевая (о действии, силе чего-л.). Этиҥнээх ардах аҕырыйда
□ Түүн биир чааска дьэ тыал аҕырыйан, умайа сытар мастары быыһынан ыстаҥаластыбыт. П. Егоров
«Оҕуруос» үрэх ыалларыгар тахсыбыт аймалҕан уламулам аҕырыйан нам-нум буолан баарта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Хаххалыыр хараҥа халбарыйда, Хабараан да тымныы аҕырыйда. Болот Боотур

кылый диэнтэн холб. туһ. Кыайтарбакка-хотторбокко Кылыйса оонньуур Кылыс-дөгөс киһилээххит дуо?!! П. Ойуунускай
Умнубуту санаһан, эмиэ күөх хонууга күөлэһийбиппит, көнө кырдалга кылыйса оонньообуппут. Саһарҕа
Ийэтэ ыалга күүлэйдии бардаҕына, эмиэ хаалсыбата: бэйэтин курдук оҕолордуун сааһыт буола, туста, ыстаҥалаһа, кылыйса оонньуохтара турдаҕа. КНЗ ТС

мускуллаҥнаа ди энтэн холб. туһ. Аныгы ыччат диэн
Саһыгырас да соһугурас үлүгэр, муусуканан мускуллаҥнаһан, ыстаҥалаһан т а х с а л л а р. ХКК
Түннүк холуодатыгар өйөнө былаан, үс эдэркээн баҕайы кыргыттар, тугу эрэ сибигинэһэ-сибигинэһэ, күлсэ-салса, мускуллаҥнаһа тураллар. «ББ»

1. аат. Табаны иитээччи, көрөөччү. ☉ Оленевод
   Тоҕус былас суһуохтаах Туллукчаан диэн эбээн кыыһын Былыр күүскэ таптаабыт Быһый саха табаһыт. И. Гоголев
   Мин төрөппүттэрим — төрүт-уус табаһыттар. А. Кондратьев
   Манна тыаҕа олохтоох эр санаалаах булчуттар, табаһыттар уонна сүөһүнү иитээччилэр ахсааннара улам элбээн, тэнийэн барбыта. И. Данилов
2. даҕ. суолт., фольк. Сүүрүк, быһый, ыстаҥалас. ☉ Резвый, скачущий, прыгающий
   [Кулун Куллустуур] Хоһоонноох хоспохтоох, Үгэлээх үгэхтээх, Ырыаһыт ыскаамыйалаах, Таабырынньыт лааппылаах, кылыыһыт кытыйалаах, Табаһыт чааскылаах. ТТИГ КХКК
   ◊ Табаһыт күнэ — табаһыттар бырааһынньыктара. ☉ День оленевода (праздник оленеводов)
   Күүтүүлээх-көһүтүүлээх, үрдүк үөрүүлээх бырааһынньык — «Табаһыт күнэ» саҕаланаары турар. «ХС»

аат.
1. Саха балаҕаныгар таҥаһы, малы ыйыыр анал оҥоһуулаах бөҕө мас тоһоҕо. ☉ Прочный деревянный гвоздь, на который вешается одежда и другие предметы домашнего обихода, вешалка
Мас көхө. Бастыҥ көхө. Таҥас ыйыыр көхө. — Көхөҕө ыйаабаккын, суолтан булбаккын (тааб.: сымыыт). Эмээхсин, сонун устаат, саал былаатын көхөҕө ыйаат, аны чэй кутар айдааныгар түһэр. Н. Якутскай
Бу өйдөөн көрдөхпүнэ, дьиэ иһэ былыргылыы оҥоһуулаах эбит; истиэнэни кэрийэ үргүлдьү орон, ол үөһээ өттүнэн сэбэргэнэлэр, баҕаналар ахсын мас көхөлөр. И. Никифоров
Өһүөҕэ үс саа, көхөҕө икки саа ыйаммыт. Н. Павлов
2. Тордуох, дэгиэ, ачаахтаах, атырдьахтаах мас, күрүчүөк. ☉ Крючок, крюк
Максим ыстаҥалас ууга чэппиэр чэй чиэппэрин кэриҥин тоҕута тутан бырахта уонна солуурун көхөттөн устан, кутаа кытыытыгар уурда. Софр. Данилов
Көтөҕөр Кыраан саннынан көхөҕө иилэннэр, Туоннанан курууһу таһаллар. Күннүк Уурастыырап
Баайка Гришалыын муҥхаҕа көхө тоһуйаллар, арыт нырыы нырыылыыллар. Уустаах Избеков
Маны [хааһахтаах бурдугу] ат ойоҕоһугар ууран хаҥха көхөтүгэр туймуу быатыттан иҥиннэрэн кэбиһиэхтээххин. Н. Заболоцкай
3. көсп., кэпс. Тыл тылга киирсибэт буолуу, тылтан тутуһуу. ☉ Придирка к чьим-л. словам; зацепка в чьих-л. словах (для придирок)
[Кыргыттар] сороҕор тылларын көхөтүттэн хапсан, этиһиэх курдук, хохучуоллаһан ылаллар. М. Доҕордуурап
ср. п.-монг. гөки, гохо ‘крюк, шест с железным крючком на конце’

1. даҕ.
2. Дьалбаа соҕус, мэник-тэник (оҕо). ☉ Озорной, шаловливый (обычно о ребёнке). Кырдьык да, уонча саастаах Улдьаа уолчаан оонньуоҕар Эриэккэс мал быһыылаах. И. Гоголев
   Арай аллара төбүлэх иһигэр хас даҕаны улдьаа уол болуоттан болуокка ыстаҥалаһа сылдьалларын көрдө. Болот Боотур
   [Славка:] Дорообо, улдьаа уолчаан. Ханна сүтэ сырыттыҥ? Пьесалар-1956.
3. Барыгас-кэлигэс, толоругаһа суох, дьоһуна суох. ☉ Ветреный, беспутный, непутёвый (о ком-чём-л.)
   Бу ааспыт сылларга бэйэтэ даҕаны урукку улдьаа олоҕун ситиһиннэрэ сатаан олус быстан хаалла. Н. Лугинов
   Билигин да уу балыгын курдук улдьаа киһи. Болот Боотур
   Оччоҕо ол улдьаа дьону Олус наһаатык хотумаҥ. И. Эртюков
4. аат суолт. Дьалбаа соҕус, мэниктэник оҕо. ☉ Озорник, проказник, шалун
   Кылаас иһин кэрийэ Чуумпу хаамсар учууталлыын, Көрсүөрбүттэр улдьаалыын. И. Гоголев
   Чобоорхойдо суумката: «Туох даҕаны манньаҕа Хаалбаппын бу улдьааҕа». Ф. Софронов
   ◊ Орой (улдьаа) мэник көр мэник
   Улааттаҕын аайы улар мэйии буолбут уоннаах улдьаа мэник (өс хоһ.). Уончалаах улдьаа мэник сылдьаммын Бу тиэргэнтэн тэлэһийбитим. Баал Хабырыыс
   Кыра киһи Тойук — букатын улдьаа мэник оҕо. «Чолбон». Улдьаа мэник уолаттар Онно хаардаах хайаларга Хайыһарынан сырсарбыт. «ХС»
   Ул- дьаа сырыт — улдьаар диэн курдук. Дьэ эн даҕаны оҕоҕун үөрэппитиҥ холоон. Сайын саамай улдьаа сылдьар кэмигэр тыаҕар баран хаалаҕын. Тумарча
   Оччолорго үлэҕэ хойутаабыт эбэтэр үлэттэн эрдэ барбыт, улдьаа сылдьыбыт киһи борогуулсугунан көрүллэн дьүүллэнэрэ. В. Протодьяконов