туохт. Улаханнык хомойон (ардыгар үөрэн), куттанан, уолуйан, ыалдьан хараҕыҥ уутун тох (үксүгэр сыҥсыйа-сыҥсыйа биитэр улаханнык саҥа таһааран). ☉ Проливать слёзы (напр., от боли), плакать, рыдать
Туох да олус үөрбүттэр, Күтэр оҕонньор үөрүүтүн омунугар ытаабыт үһү. Н. Неустроев
Кини кутталыттан ытаан, хараҕын уута тугу да сатаан көрдөрбөт этэ. Суорун Омоллоон
Маша икки санна ибигирии-ибигирии, ытыы сытта. М. Доҕордуурап
♦ Муннукка ытаабыт <киһи, дьон> көр муннук
Саа, булт, кус-куобах диэн баран муннукка ытаабыт киһи этэ. Күннүк Уурастыырап
Сэргэй собо диэн баран муннукка ытыыр. Н. Босиков
Саха оҕолоро үөрэх диэн баран муннукка ытаабыт дьон буоллахпыт. ВВ ТТ. Муҥун ытыыр — наһаа кэмсинэр, суланар. ☉ Испытывать сожаление о комчём-л., печалиться
Көннөҕө диэбиппит, төннүбүт эбит, эдьиийэ биһиги муҥмутун ытыыбыт. Н. Босиков
Куорат тойотторо кэлин кэмсинэн, муҥнарын ытыыллара. П. Филиппов
Сүрэҕэ хаанынан ытыыр көр сүрэх I. Чоочо баай хабалатыгар түбэһэн, Мин сүрэҕим хаанынан ытаабатаҕа. С. Данилов
Сык-сык ытаа көр сык-сык. Кыыс оронугар сык-сык ытыы сытара. Уйа-хайа суох ытаата көр уй-хай. Кууһан ыллым да, иккиэн саҥа таһаарбакка эрэ, уйахайа суох ытаан бардыбыт. Күрүлгэн
Оҕолор сороҕор сэриигэ барбыт аҕаларын ахтан, уйа-хайа суох ытаан бараллара. Күрүлгэн
Үөрэ ытаан ааһар көр үөр III. Былыр үөрэ ытаан ааспыт үһү дииллэрин истэр этим. <Хара> хаанынан ытыыр көр хаан I. Хараҥаҕа хаайтаран, хара хаанынан ытаабыт харахпыт аһыллан, үөрэхпит үрдээтин! П. Ойуунускай
Дойду иччитэ Аан Алахчын Хотун …… төһө эрэ хаанынан ытаан эрэр. Суорун Омоллоон. Ытаа да ыллаа — хайдах да гын, хайаа даҕаны, син биир туһа тахсыбат диэн этии. ☉ соотв. хоть пой, хоть волком вой (букв. хоть плачь, хоть пой)
Ытаа да ыллаа, аны аһынар кыах суох. Суорун Омоллоон
Ытаа да ыллаа, ону хайыаҥ баарай?! Н. Лугинов
Бу иччитэх сиргэ ытаа да ыллаа — ким кэтээн туран абырыы кэлиэ баарай?! У. Нуолур. Ытыаххар диэри киэргэн (маанымсый) кэпс. — сиэри таһынан киэргэн, аһара маанымсый. ☉ соотв. разодеться в пух и прах
Кыыһы кэтэспит киһи диэх курдук, бу куйааска ытыаххар диэри киэргэммиккин дии. Л. Попов
Атасдоҕор дьонноруттан уларсан, ытыар диэри маанымсыйан, кэргэн кэпсэтэ бардаҕа үһү. «ХС»
◊ Ытаан күккүрээ көр күккүрээ
Кыра оҕо ытаан күккүрээтэ. Ытаан маккыраа көр маккыраа. Оҕонньор, оҕо курдук, ытаан маккыраата. Кэпсээннэр. Ытаан оҥтор көр оҥтор. Хайа, бу тоҕо ытаан оҥторо олордун? Ытаан сыккыраа көр сыккыраа. Оҕо муннукка туран оргууй аҕай ытаан сыккырыыр
ср. др.-тюрк. сыҕта, алт. сыкта ‘плакать’

туохт.
1. Харах уутун наһаа тоҕон айман, саныы-саныы ытыы сырыт. ☉ Часто плакать, рыдать
[Долгунуоп:] Ол дьон билиҥҥэ диэри кэмсинэн, ытыы-соҥуу сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Бачча таптаһан баран, айан киһитэ ааһа туруоҥ, …… мин ытыысоҥуу хаалыах бэйэкэм дуу? Болот Боотур
Мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр ама ким өрүү хомойо-санааргыы, ытыысоҥуу сылдьыан баҕарыай?! «ХС»
2. кэпс. Улаханнык, уһуннук, омуннура-омуннура ытаа (оҕону этэргэ). ☉ Заливаться слезами, плакать взахлёб (о ребёнке)
[Балааҕыйа:] Мааҕын Тигээйилэр оҕолоро кырбаатылар диэн ытаан-соҥоон бараҥҥын, аны мээчик оонньоон эрэҕин дуу? Амма Аччыгыйа
Арыт бэрт кыраттан Ытаан-соҥоон барар, Атаахтыыра киирэн, Ыскайданан турар. Күннүк Уурастыырап
Үтүөрэн испит Маайыкка ырыата-хоһооно букатын иһиллибэт буолла, кыраадыһа тахсан ытыыр-соҥуур. Айысхаана

заливаться горькими слезами, горько плакать.

плакать, рыдать; хомойон ытаа = плакать от обиды.

v. to cry