прил.: курная изба ыыспа балаҕан, үөлэһэ суох оһохтоох балаҕан (турбата суох оһсхтоох дьиэ).

даҕ. Ньиксик сыттаах, аһыйбыт сиик сыттаах, куһаҕан сыттаах. ☉ Пахнущий плесенью, сыростью, затхлостью
Кырыска бөлүөхпүт Кыа хааҥҥа ымньанна. Ньиксиктээх, Кэҥсиктээх ыыспаны сыллаата. С. Васильев

сэллээ диэнтэн дьаһ
туһ. Син-биир силлиэни сэллэппэт буолуоххут Сэбиэскэй сиилэтэ ситэри. Эллэй
Тибилийэн түһэн, дьэллигим! Дьэргэлгэн хара ыыспатынан Сири, халлааны ыһаарталаан, Сэлиитин күүһүн сэллэппэтэ. Эллэй

ньахчарый диэнтэн холб. туһ. Оҕонньоттор ньахчарыһан киирдилэр
□ Дьадаҥы ыаллар күөл хомуһун маска тылбыйан тас өттүн буорунан сыбаан оҥостубут ыыспалара …… ыраах ньахчарыһан олороллор. Эрилик Эристиин
Алаас куулатыгар күрүөхаһаа, бурдук бааһынатын эҥинин быыһыттан ыаллар балаҕаннара ньахчарыһан көстөллөр. Бэс Дьарааһын

туохт. Үөһэттэн, халлаантан намтаан түһэн, сири саба бүрүүкээ; түс (хол., тымныы). ☉ Наступать, воцариться, ударить (напр., о холодах)
Сэтинньи ый кыыдаан дьыбара, оргуйа олорор улуу күдэнэ, кэриэспин кэллим диэххэ айылаах, ордук күүһүрэн, таҥнары дьабыдыйан, ыйдаҥаны көрдөрбөт ыыспа туман буолан өрө оргуйбут эбит. П. Ойуунускай
Чоруун мутук тосту барар Чысхаан дьыбар дьабыдыйар. П. Дмитриев
ср. монг. дьабу 'идти, ехать'

аат., түөлбэ. Хотоол; хаспах. ☉ Ложбина; пещера
Кинилэр билэр дьиэлэрэ Туз-Булакка буор ыыспа уонна бу куоракка хайа оҥхоло манна туохтарынан да маарыннаабат эбиттэр. Эрилик Эристиин
«Мир» трубка диэн ааттанар киэҥ оҥхол дьиэҕэ маарынныыр обогатительнай баабырыка Мирнэйи үрдүнэн өҥөйөн турар. Л. Попов
△ Кыра оҥхой. ☉ Небольшая яма
Өлбүт оҕо түһэрин кытары Өлөксөөс кырааската өрүһүлтэтэ суох барда, сыппыт сирэ халыйан оҥхол туолла. Н. Түгүнүүрэп

даҕ. Туох эмэ улаҕа өттүгэр баар. ☉ Находящийся на задней стороне
Мин тойон олбуорун түгэҕинээҕи кыра ыыспаҕа икки ыты аһатан-сиэтэн олорбутум. Эрилик Эристиин
♦ Оһоҕос түгэҕэ (түгэҕинээҕи) оҕо (уол, кыыс) көр оһоҕос
Оһоҕос түгэҕинээҕи атаах оҕо, «уҥуоҕум кытаатарын» кэтэһэн, дьиэбэр ийэбинээн иккиэйэҕин хааларбыт. «ХС»
Чочоолоптор оһоҕос түгэҕинээҕи оҕолоро Андрей Андреевич Саввин — Саха сиригэр биллибит краевед-этнограф уонна фольклорист. «ХС»

1. даҕ. Киэҥ-куоҥ уонна киһи-сүөһү тоҕуоруйар, кэлэр-барар; тыастаах-уустаах, дьалхааннаах (хол., аартык, алаас эҥин). ☉ Обширный и обжитой (о широких трактах, аласах и др.); шумный, бурный
   Мин үйэм улуу хорук тымырдара буолан, Айгысталлар аараан аартыктар... С. Данилов
   Төгүрүк күөллээх айгыр силик аараан алаастарбыт Тупсаахтыыллар даҕаны сайыны уруйдуу. С. Данилов
   Дохсун тойотторго ким Аараан дыбарыастары тутарай, Оттон бэйэтэ ыыспаҕа олоророй. ААС. 2.аат суолт. Тыбыс-тымныы күүстээх ардахтаах тыал. ☉ Холодный, пронизывающий ветер, ненастная погода
   Үрдүккэ дьулуспатах суох …… Үрдүк сир чэлгиэн буолааччы. Үрүөхтэрэ өксүөннэр, аарааннар. С. Тарасов
   Муора курдук аҕыраабат аарааннардаах, Уҕарыыра биллибэт уорааннардаах... «ХС»
   Соноҕос оҕотун айанын аарааныгар Айыы сирэ атыйахтыы дьалкыйда. «ХС»

даҕ., кэпс.
1. Олус мара, дьадаҥы. ☉ Убогий, нищенский
Хамначчыт хара дьадах олоҕор хам ыллара сылдьар оҕобут буомура-буомура өрүһүнэн, син улаатан, ситэн-хотон испитэ. М. Доҕордуурап
Ол да дьиэбит диэхтээн, хотугу булчуттар былырбылыргыттан олохсуйбут ыыспаларын курдук олус кыараҕас, намыһах, дьадах. Багдарыын Сүлбэ
Миитэрэй дьадах малын-салын хомуммута. «ХС»
2. Мөлтөх, куһаҕан. ☉ Слабый, скудный, бедный
Дьадах оттоох-мастаах сир. Дьадах тыллаах-өстөөх киһи. Дьадаҥылыыр дьоннору Дьадах сиргэ олохтоон, Дьаамаларга дьаптайан, Дьаарбайаахтаан сонообут Дьаҕырҕаннаах кулаак. Эллэй
Суруйар дьоҕур сыстыбатах, Санаатынан быстар дьадах, Аар-маар, ааргы ырыалааҕы Ордук «хотор» быһыылааҕым. М. Тимофеев
3. Тугунан эмэ итэҕэстээх, татым. ☉ Имеющий недостаток в ком-чем-л.
Кэргэнинэн кэмчибин, Дьахтарынан дьадахпын, Тэллэхпэр сытар Тэҥнээх доҕоро суохпун... П. Ойуунускай

туохт., кэпс.
1. Тугу эмэ абырахтаан чөлүгэр түһэр. ☉ Привести в порядок, починить, придать приличный вид
1957 сыллаахха күһүн көһөн кэлэн эргэ ыскылааты сэлбийэн оҥорон кулууп гыммыттара. С. Руфов
Кинилэр сааскы балык булдугар туттуллар сэби-сэбиргэли сэлбийэ, абырахтыы сылдьаллар. Т. Сметанин
Бултуур сэбин бириэмэтигэр сэлбийэн оҥосторо, мэҥиэтин хаачыстыбатын тупсаран испитэ. ДАП ССЛОДь
2. Салҕаа, көмөлөс, өйөө. ☉ Поддержать, оказать помощь, поддержку
[Хапсаҕай Миитэрэй уолун] Эн ас-таҥас сэлбийэн сылдьарыҥ сымыйа дуо? М. Доҕордуурап
Собуоттары уонна баабырыкалары массыыналарынан сэлбийбитинэн барыахха наада этэ. БИД
Бары дьон сэлбийэн Оскуолаҕа дьэ киирбитим. Өтөх ыыспатыттан тэйэн, Үөрэх үтүөтүн билбитим. «ХС»
ср. кирг. сэлби ‘дооборудовать’, монг. сэлбэх ‘чинить, ремонтировать, исправлять; наполнять, прибавлять’