ыыс быдаан густой туман (при сильном морозе).

n. fog; ыыс-быдаан n. dense darkness, heavy mist

n. smoke; ыыс-быдаан n. dense darkness, heavy mist

үллүй диэнтэн холб. туһ. Суорҕан буолан хос үллүйсүбүт Тохсунньу ыыс-быдаан тумана. «ХС»

ыыс (аан) быдаан — хойуу буруо, туман (хол., кыһыҥҥы улахан тымныыга). ☉ Густой дым, туман (при сильном морозе)
Тымныы ыыс — быдаанын ортотунан ыт мөлбөрүс гынан ойон киирэр. Амма Аччыгыйа
Хойуу буруо хабархай аһыы сыта дьон хараҕын аһытар, тыыннарын хаайар, тумнара сыһар. Кинилэр тула өттүлэрэ ыыс — быдаан, бүтүннүү буруо. В. Протодьяконов
△ Олус хойуу (туман, буруо тустарынан). ☉ Очень густой (о тумане, дыме)
Уоҕан уолбун — Ыыс быдаан тыыннаах, Болуо муус муруннаах, Кыаһаан муус кыламаннаах Дьыл оҕуһун Утаардаҕым буоллун! Өксөкүлээх Өлөксөй
Аан быдаан туманынан бүрүнэн, ахсынньы ый обургу хабыалас тымныынан хабылынна. М. Доҕордуурап
Ыыс быдаан туман. Туркутугар олорбута, оннооҕор бэриэтчит ыт кутуруга көстүбэт. Н. Якутскай

сыһ. Былыт курдук, былыкка маарынныырдык. ☉ Подобно туче, как туча, как облака
Ыыс-быдаан буруолар, төлөннөр Күммүтүн былыттыы сабаллар. Эрилик Эристиин. Табах хойуу буруота былыттыы устар. М. Доҕордуурап
Иҥсэлээх бэс кумаара былыттыы саба түһэриттэн да кыһаллыбат. И. Гоголев

туохт. Хойуу буруонан, чаанынан бүрүллэн боруоран көһүн. ☉ Быть застланным густым дымом, туманом, едва просматриваться сквозь дым, туман
Лыык курдук дьонунан туолбут ааҕар балаҕан иһэ ыыс-быдаан табах буруотунан тунаҕыран турара. С. Маисов

туохт. Наһаа элбээ, сабардаа (үксүгэр туох эмэ алдьатыылаах, куһаҕан туһунан). ☉ Господствовать, очень сильно распространяться, быть слишком многочисленным
Нуучча маҥнайгы өрөбөлүүссүйэтэ хотторбутун кэнниттэн дойдуга ынырык реакция бүрүүкээбитэ. Софр. Данилов
Буурҕалаахсиллиэлээх, хабыс-хараҥа күһүҥҥү түүн обургу, улуу тайҕаны үмүрүччү тарпыт курдук, күлүктүү бүрүүкээн кэллэ. Д. Таас
Сарсыардаттан ыыс-быдаан хоп-хойуу халыҥ туман тугу барытын саба бүрүүкээтэ. Н. Лугинов

аат. Ынах үүтүн аһытан көөнньөрөн оҥорбут утах, ынах үүтүн кымыһа. ☉ Кумыс из коровьего молока
Мас сүмэтэ, от сүмэтэ Уохтаах быырпах курдук көөнньөр, Улугурбут халлаан иитэ Ыыс-быдаан буолан көстөр. И. Гоголев
Унаар сыһыы туонатыгар Охсуллубут от сытар, — Кулун, торбуйах сыта, Куйаас күн көлөһүнүн сыта, Кымыс, быырпах дыргыйбыта. М. Тимофеев

аат. Айаҥҥа сылдьар киһи; айаннаан иһэр киһи. ☉ Путник, путешественник. Аатырар айанньыт. Муора айанньыттара
□ Айанньыттар уонча хонугу быһа айаннаан, тымныы ыыс-быдааныгар бүрүллэн турар куорат саҕатыгар ыкса киэһэ киирдилэр. Амма Аччыгыйа
Ол кытаанах күммэр миэхэ эмиэ оччолорго аатырар айанньыт Дьөгүөрүскэ диэн киһи ый-күн буолта. Н. Заболоцкай
Сатыы да, аттаах да айанньыт ол тиити быһа ааспат. Софр. Данилов
Сөмөлүөт, ыраах айанньыт сиэринэн, оргууй аҕай салаллан, сыыйа үрдээтэр үрдээн тус илин диэки хайыһан, бэрт хоннохтоох соҕустук куугунаан истэ. Н. Лугинов