Якутские буквы:

Якутский → Русский

эбээн

Человек, относящийся по национальности к эвенам, эвен; Кырдьаҕас эбээн инньэ диэн саайда эбээт! Старый эвен внезапно такое сказал!

Якутский → Якутский

эбээн

  1. аат.
  2. Омугунан эбээннэргэ киирсэр киһи. ☉ Человек, относящийся по национальности к эвенам, эвен. Саха, эбээн Уот оттон Уруулуу курдук тоһуйбуттар. С. Зверев
    Булчут эбээн мааман чэгиэн муоһун булан, ол муоһунан Владимир Ильич бүүһүн чочуйан оҥорор. Софр. Данилов
    Кырдьаҕас эбээн инньэ диэн саайда эбээт! С. Дадаскинов
  3. даҕ. суолт. Эбээн омугар сыһыаннаах. ☉ Эвенский
    Мин дьолбор, Александра Фёдоровна саха, эбээн, дьүкээгир тылынан хайа баҕарар холкутук кэпсэтэр эбит. Н. Заболоцкай
    Нэһилиэккэ орто оскуола иһинэн эбээн тылын үөрэтии уонча сылтан ыла ыытыллар. «Чолбон»

Еще переводы:

тоҥустуу

тоҥустуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Эбээн, эбэҥки тылынан. ☉ По-эвенски, по-эвенкийски
Ыалдьыкка тоҥустуу эт. «ХС»

эбээннэр

эбээннэр (Якутский → Якутский)

аат., э. ахс. Сибиир хотугулуу-илиҥҥи оройуоннарыгар олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуот; ол норуот дьоно. ☉ Малочисленный народ, живущий в северо-восточных районах Сибири, эвены
Кэтириис булчут эбээннэри кытта бииргэ үөскээбитэ. Т. Сметанин
«Сааскы дьыбардарга» Саха сирин уһук хоту өттүгэр олорор кыра норуот — эбээннэр олохторо …… көстөр. «ХС»
Магадаан, Хамчааккы эбээннэрэ «ороченнар» дэнэллэр. КАВ ХНК
Эбээннэр да, эбэҥкилэр да уһатыыта суох тылы кылгастык саҥарааччылар. ФГЕ ӨӨСҮҮ

булууһут

булууһут (Якутский → Якутский)

көр булчут
Эбээннэр өбүгэ саҕанааҕы түөрт идэлэриттэн биирдэстэрэ — булууһут. АНТ ДьҮС
Бултаһар түөлбэлэригэр булууһуттары бөртөлүөтүнэн тириэрдибэт. ЯАМ ҮүСС

омуктаһыы

омуктаһыы (Якутский → Якутский)

омуктас диэнтэн хай
аата. Нуучча, саха, эбээн — бары Олоорторо булкуһан, «Эн», «Мин», — дэһии, омуктаһыы, Атааннаһыы диэн суоҕа. С. Данилов

эбээннии

эбээннии (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Эбээн тылынан. ☉ По-эвенски
    «Эн кэпсээ!» — кэнниттэн, эбээннии быһаарсан ылаллар. Софр. Данилов
    Дьөгүөрсэ олус таптыыр Төрөөбүт туундаратын. Эбээннии туойан ыллыыр Эгэлгэлээх таһаатын. М. Ефимов
    △ Эбээн курдук, эбээн киһитэ оҥорорунан. ☉ На эвенский манер, как эвен. Хаар маҥан оҕонньор …… эбээннэрдии маҥан буур тириитигэр чөкөллөн олорор. И. Гоголев
    Балааккалаах киһи эбээннэрдии атаҕын хатыйа үктээн олорон, уһун умнастаах удьурҕай хамсаттан табах тардан бусхата олорор. «ХС»
  2. даҕ. суолт. Эбээн тылынан бэриллэр, эбээннэргэ оҥоһуллар, туттуллар. ☉ Эвенский
    Матыыба эбээннии этэ, оҕо эрдэҕиттэн истэр ырыата. И. Гоголев
    Эбээннии тылы билбэт киһиэхэ кинилэр тылларын чуолкайдаан суруйуу бэрт кытаанах бириинчик дьыала эбит. Н. Заболоцкай
    Муоманы үрдүнэн үөмэр үрүҥ түүннэргэ Салгыбакка эбээннии сээдьэни этэллэр. Чэчир-80
ньэлэкэ

ньэлэкэ (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Эбээннэр сон таһынан түөстэригэр кэтэр оһуордаах тирии таҥастара. ☉ Эвенский расшитый меховой нагрудник, надеваемый поверх пальто
Дьэрэкээннээн, чуорааннаан Ньэлэкэни тигэллэр, Дьарҕааламмыт таһаалаан Тэтилэрин симииллэр. С. Данилов

һээдьэ

һээдьэ (Якутский → Якутский)

  1. аат. Эбээннэр үгэс буолбут үҥкүүлэрэ (тылы таһаарааччыны үтүктэ-үтүктэ ыстаҥалаан тула эргийэллэр). ☉ Традиционный хороводный танец эвенов, сопровождаемый песней (участники, повторяя слова запевалы, двигаются по кругу, постепенно ускоряя темп)
    Сахалыы оһуохай дуорайар, Эбээн һээдьэтэ эйээрэр. Эллэй
    Эбээннэргэ һээдьэ үс суол араастаах. «ХС»
    Дьоллоох дьон сахалыы оһуохайдара, эбээннии һээдьэлэрэ хойукка диэри дуораһыйда. «Кыым»
  2. саҥа алл. суолт. Эбээннэр үгэс буолбут (традиционнай) үҥкүүлэрин ырыатын саҕалыыр, хатыланар дэгэт тыл. ☉ Слово-зачин песни, сопровождающей традиционный хороводный танец эвенов
    Күн тахсыыта киэҥ хонууга Сибэккибит дьэрэкээнэ Мустубутун ол саната Һээдьэ ойор, һээдьэ, һээдьэ. КАВ ХНК
һээдьэлээ

һээдьэлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Һээдьэни үҥкүүлээ биитэр ыллаа. ☉ Танцевать «һээдьэ» или произносить слова песни «һээдьэ»
Эбээннэр муста түстэллэр эрэ, бэл, кыһын таһырдьа һээдьэлииллэр. Н. Абыйчанин
Туундара олохтоохторо биэрэккэ түүн хойукка диэри һээдьэлээн эҥээриппиттэрэ. И. Егоров
Онтон аны эбээннэр туспа һээдьэлээн сиксиллэн барбыттара. И. Бочкарёв

тоҥус

тоҥус (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Эбэҥки; эбэҥки, эбээн хомуур аата. ☉ Эвенк, эвенки; собирательное название эвенков, эвенов, тунгусов
Аара биир түһүү сиргэ тоҥустарга хонон, иккиспитигэр Учукаас диэн оҕонньорго тиийэн хоннубут. А. Софронов
Ыраахтааҕы былааһын саҕана эбээннэри, эбэҥкилэри тоҥустар диэн ааттыыллара. ССС
Миитэрэй: «Бу тииҥньит тоҥус быһыылаах, кини суолун батыһыахха», — диэбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
◊ Тоҥус араҥаһа — Араҥас Сулус диэн курдук (көр араҥас II). Тоҥусманьчжур тыла тыл үөр. — эбээн, эбэҥки, маньчжур омук тыллара. ☉ Тунгусо-маньчжурские языки
Амыр тоҥусманьчжур тыллаах омуктар олорор сирдэринэн сүүрдэр. Багдарыын Сүлбэ. Тоҥус угунньата — түүбүктэ диэн курдук (көр түүбүктэ)
ср. др.-тюрк., уйг., диал. тоҥуз ‘дикая свинья, кабан; свинья’, тат. дуҥгыз ‘свинья’

куччат

куччат (Якутский → Якутский)

куччаа диэнтэн дьаһ
туһ. «Кылаан түҥэтик» кэмигэр «дьокутааттар» нэһилиэк төбөлөөхтөрүн уонна бэйэлэрин ходуһаларын үүнүүтүн куччатан, оттон дьадаҥылар киэннэрин үлүннэрэн көрдөрөллөрө. И. Аргунов
Кэтириис булчут эбээннэри кытта үөскээбитэ. Ол иһин буолуо кини барыныбары куччатан саҥарара. Т. Сметанин