саҥа алл., нор. айымнь. Мэлдьи буолар кэмнээх туохтуурдары кытта дьиҥнээхтик итэҕэйии дэгэттэнэр. ☉ Употребляясь с глагольными формами постоянно совершающегося действия, выражает оттенок убеждённости
Киһи аймахха кэрэхсэппит, Икки атахха эйэлэспит Кыыһар чанчыктааҕы кытта кыттыспыт, Уол, кыыс аймаҕы кытта орооспут Мин аҕай этим, эминэ тугуй! С. Зверев
Мутугунан быраҕар муҥур үйэтин устатыгар хамначчыт бөҕөнү сыымайдаата, ыалдьыт-хоноһо бөҕөнү көрүстэ, дьон-сэргэ бөҕөнү эҥээрдэстэ эминэ тугуй! Күннүк Уурастыырап
Доҕойук кыыһа Сургунуохтаах Суоппуйа даҕаны, эн саҕа чэнчиһирдэ эминэ тугуй! «ХС»
ср. тел. эминэ ‘не так ли’

саҥа алл. Туохтан эрэ сөҕүүнү, соһуйууну, дьиктиргээһини, кыйаханыыны, манньыйыыны, күүстээх иэйиини көрдөрөр (киэҥник нор. айыннь., фольк. тут-лар). ☉ Междометие, выражающее волнение, удивление, восхищение, раздражение и другие эмоции и чувства (обычно встречается в фольк.)
Ар-дьаалы! Аарт-татай! Алаатыгар эминэ туомуй! Алдьархайдаах аллараа дойдуттан, Үлүгэрдээх үс күлэр ньүкэнтэн Үтүө ааккытыгар, Үрдүк сураххытыгар Үөлэскит үүтун өҥөйбүтүм Үһүс сыла туолла эбээт. П. Ойуунускай
Эминэ туомуй! Эчикийэ, көрөн-истэн, өргөстөнөн, бу киммит быйаҥа турарый? Болот Боотур. [Ойуун] көрүү көрөр: «Оо-оо-оо! Кыраҕыйа чаҕыйык эминэ туомуй! Туман дьоно тумаҥҥа туойтараарыҥҥытый, күдэн дьоно күдэҥҥэ этитээригитий…» Р. Кулаковскай
ср. кирг. эминэ ‘что’

тук буол — туохха эмэ сөп буол, сөп буола тиий (үксүгэр буолбат ф-ҕа тут-лар). ☉ Быть достаточным, удовлетворять потребность в чём-л. в полной мере, хватать надолго (обычно употр. в отриц. ф.)
Бас-баттах тутуннахха туох айылаах ото тук буолуой? Далан
Максим Николаевич оччолорго аахсар хамнаһа тук буолбат этэ. «ХС»
Хоту дойду тыйыс айылҕата …… үүннэрбит маһын ньимси кэрдэн, туттан бараан хаттаан үүннэрэргэ биир киһи үйэтэ кыайан тук буолбат. ГКН КК; тук диэ — кимиэхэ эмэ сорудахта биэр, тугу гынарын соруй, көрдөрөн биэр. ☉ Указывать, предписывать, поручать кому-л. что-л. Аныгы дьон уруккулар курдук тук диэтиҥ да барыахтара суоҕа, барыстарын-ночоотторун ааҕыныахтара. Далан
«Эн кырдьыгыҥ диэн өрүү салалта тугу тук диэбитин хоту», — диэн биирдэ Черкоев эрэйдээх кэлэйэн эппитэ. Н. Лугинов
Кини тугу да тук диэбитин толоро үөрэммит аул дьахталлара, буорунан тамныытамныы, хап-сабар кыргыттары эккирэтиһэн сарыкынастылар. БТТ; тук курдук — бэлэм сылдьыбыт курдук олус улгумнук, түргэнник (хол., туохха эмэ сөбүлэн). ☉ Очень быстро, с готовностью, с лёгкостью (напр., соглашаться на что-л.)
Кыыс …… сорудаҕы тук курдук истэр. Р. Баҕатаайыскай
Уол тук курдук атыгар хатааста түһээт, халдьаайыны арҕаа өттүнэн киирэн сүүрдэн барбыт. Сэмээр Баһылай
Мин бачча үлэлэтэллэригэр баһыыба дии сылдьар киһи, тук курдук, сөбүлэһэр аакка сылдьабын. «Сахаада»
ср. др.-тюрк. тох ‘сытый’

I подр. лёгкому стуку; тук гыннар= легонько стукнуть.
II : тук буол = обычно употр. в отриц. оборотах: тук буолума = не хватать, недоставать, быть незначительным; оказаться значительно меньшим, чем нужно; матырыйаалбыт тук буолбата материалу не хватило; бу оһоххо массыына мас тук буолбат для этой печи совершенно недостаточно одной машины дров.

налог на незаслуженный прирост стоимости

м. с. х. тук (минеральной уоҕурдуу).