Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эмэхсий

туохт.
1. Наһаа өр кэм устата үүнэн эбэтэр сөптөөх усулуобуйата суох буолан кэбирээн бар, бытарыйа, тохто сылдьар буолан бар (мас үүнээйилэр тустарынан). От большого возраста или неблагоприятных условий начинать загнивать, трухляветь (о древесных растениях)
Сорох лабааларыҥ хатан, сылхонук обургу харысхала суох эмэн, киил бэйэҥ эмэхсийэн эрдэҕиҥ. Г. Угаров
Кинилэр уонча буолан «Дружба» эрбиинэн үөл эттээх мастары быһыта эрбэтэлээн, хатырыгы суллуу суоран, хотон эргэ эмэхсийбит эркиннэрин уларыталлар. «ХС»
Харыйа икки сүүс сааһыгар диэри үүнэр кыахтаах, ол гынан баран үксүгэр алта уон-сэттэ уон сааһыгар эмэхсийээччи. МАА ССКОЭҮү
2. көсп. Кырдьан, мөлтөө, аһааҕыр. Стареть, недомогать, дряхлеть
Буорайбыккын, кырдьаҕаас. Сааһыҥ таайбыт быһыылаах. Этиҥ-хааныҥ алыс эмэхсийбит. Суорун Омоллоон
Эт киһи элэйдим, сыа киһи сылайдым. Чэгиэн, чиргэл бэйэм эмэхсийдим. Н. Лугинов
Бу аламай маҥан күн анныгар аал уоту оттубакка, алаһа дьиэни тэриммэккэ, кырыллыбытынан кыыс оҕо сылдьан, кырдьан эмэхсийэн, иинэн-хатан, төннөн эрэр сордоох арай мин баарбын. Пьесалар-1987.
3. көсп. Эргэрэн, бары өттүнэн сытыйан, үрэллэн бар (уопсастыба, өй-санаа туһунан). Разлагаться, приходить в упадок, разваливаться (напр., об общественном устройстве)
Оттон кэнники — буржуазия култуурата эмэхсийэн, өлөн эрэр бириэмэтигэр — футуризм пуормата үөскээбитэ. П. Ойуунускай
Эрэнэбин, Азия атаҕар турдаҕына, эмэхсийбит хапытаал хоолдьуга үс бүк барыаҕа. Суорун Омоллоон

Якутский → Русский

эмэхсий=

1) начинать гнить, трухляветь; 2) перен. дряхлеть, стареть.


Еще переводы:

эмэхсит=

эмэхсит= (Якутский → Русский)

побуд. от эмэхсий=.

дряхлеть

дряхлеть (Русский → Якутский)

несов. бүдүгүр, буорай, эмэхсий.

дряхлость

дряхлость (Русский → Якутский)

ж. бүдүгүрбүтэ, буорайбыта, эмэхсийбитэ.

эмэхсийии

эмэхсийии (Якутский → Якутский)

эмэхсий диэнтэн хай. аата. Мас дьиэ акылаатын үрдүк сиргэ уонна сиэмэн кутан баран, ол үрдүгэр түһэрдэххэ, эмэхсийии диэни билбэт
Харах харатыныы, ытык, Хаарыан дьиэбит харысхаллаах
Эмэхсийиигэ ылларбаттык Эмтээх туспа кырааскалаах. Ф. Софронов

тумулаттар

тумулаттар (Якутский → Якутский)

аат. Үрдээн тахсыбыт сирдэр. Холмистая местность, возвышенность
Икки улахан тумулаттар икки ардыларынан ааһар кыбычыын аартыкка …… тайах суола хааннаммыт этэ. Далан
Ол алаастар, үрэхтэр тумулаттарыгар …… эмэхсийбит дьон уҥуохтара самнаһан сытаахтыыллар. «Чолбон»

тыыллыгас

тыыллыгас (Якутский → Якутский)

тыыллаҥнас II диэн курдук
Аһылык белогунан дьадайдаҕына тирии тыыллыгаһа мөлтүүр, мастыйар, дьүдьээкитийэр, эмэхсийбит, кырдьыбыт көрүҥнэнэр, эрдэ мырчыстар. ДьБ
Түөс хармаанын ис өттүгэр тыыллыгас синньигэс лиэнтэни тигиэххэ сөп. ДьХ
Түү таҥаһы тыыллыгаһынан быһаараллар: илиинэн кумхам тутан баран ыыттахха биир да мырчыстаҕаһа суох көнөн хаалар. ХОДь

эмэхсит

эмэхсит (Якутский → Якутский)

эмэхсий диэнтэн дьаһ
туһ. [Кыыс дьахтары] Имин хаанын эмэхситэр, Илин аһы элэмэститэр, кылыһын уҥуоҕун кыйадыстар …… Улуу кыһын обургу Уһаарахтаан тиийэн кэллэ! Саха нар. ыр. I
Эмээхсин эдэр сааһын урукку олох эрдэттэн эмэхсиппитэ. С. Федотов
Дьыл-хонук ааһыа — Эдэр бэйэбитин эмэхситэ. «Чолбон»

эмэхтий

эмэхтий (Якутский → Якутский)

көр эмэхсий
Кинилэртэн, арай, сарайдаах саҥа биир дьоҕус дьиэ эрэ сэнэхтик көстөр, уоннааҕылара бары эмэхтийбиттэр, самнаспыттар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Олору [туостары] ылаттаабыттарыгар эмэхтийбит хоруоп тахсыбыт. БИГ ӨҮөС
Суола суох сиринэн быһа түһэн иһэн, аллара уу оҕуһун сототун уҥуоҕун буллубут, уҥуоҕар муох үүнэн, эмэхтийэн хаалбыт. «ХС»

көтөр-сүүрэр

көтөр-сүүрэр (Якутский → Якутский)

  1. аат. Көтө сылдьар көтөрдөр уонна дьиикэй кыыллар барылара. Птицы и звери (вольные, дикие — в совокупности)
    Аппаҕа кэнчээри от хагдарыйбакка хаалар. Ол иһин көтөр-сүүрэр үксэ аппаларга хорҕойор. Амма Аччыгыйа
    Көтөр-сүүрэр бука барыта тус-туспа саҥалаахтар, куоластаахтар. А. Сыромятникова
    Үчүгэй булчуту тыа кыыла, көтөрө-сүүрэрэ бэйэтэ батыһар үгэстээх. Н. Заболоцкай
  2. даҕ. суолт. Атаҕынан чэпчэки, кыанар, быһый. Быстроногий, быстрый, легкий на ногу
    Кырдьаҕас дьаалы, улуу убайым! Кырдьан-бохтон, этиҥ эмэхсийэн, көрөр хараҕыҥ көрөрө мөлтөөбүт, көтөр-сүүрэр күдэҕиҥ быстыбыт. П. Ойуунускай
сохсолос

сохсолос (Якутский → Якутский)

  1. сохсолоо диэнтэн холб. туһ. Били Максим оҕобут Көҥүһүгэр күөнэхтээбит, Көҕөнүгэр дурдаламмыт, Ойууругар сохсолоспут. ҮӨЫ
  2. көсп., кэпс. Үрүт-үрдүгэр буол, үрүт-үрдүгэр хоһулас (кими, тугу эмэ этэргэ). Быть нагромождённым друг на друга (о чём-л.), наваливаться друг на друга (о ком-л.)
    Бука бары бэйэ-бэйэлэрин үрдүлэригэр сохсолоһо сылдьаллар. ПЭК СЯЯ
    Олбуор соппулуота, олбуор аана — эмэхсийэ барбыт элбэх мас өрөһөтө буолан, бэйэ-бэйэлэрин үрдүгэр сохсолоһон тураллара. М. Горькай (тылб.)