Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эмэҕирии

эмэҕир диэнтэн хай
аата. Кырдьык, сорсуйуу, эмэҕирии обургу улам ыган иһэр ээ. Н. Лугинов
Эмэҕирии, эстии туһунан Этиэхтээх этибит биһи. Баал Хабырыыс
Ис өттө бүгүн хаһыллан оҥоһуллубут курдук сабыс-саҥа сытар, ханан эмит эмэҕирии суох. ФГЕ ӨӨСҮҮ
Эрдэ кырдьыы, эмэҕирии эдэригэр түһэриэ дуо? К. Туйаарыскай

эмэҕир

туохт.
1. Өр сыл туран, сытыйан кэбирээ, бытарыйа сылдьар буол (мас үүнээйи, мас тутуу туһунан). Гнить, разлагаться, превращаться в труху (о древесине)
Өрдөөҕүтэ тутуллубут сорох бүтэй эмэҕирэр, эргэрэр, сылгы аалынаары да сиэрдийэ маһын тоһутуон сөп. С. Маисов
Куруҥ сиргэ эмэҕирбит мас харх гына сууллар. Я. Семёнов. Дьиэ акылаата эмэҕирэн, тэллэй буолан, туохха да бэриммэт буолбут. «Саха с.»
2. көсп. Сааһыран, кырдьан мөлтөөн бар (киһи туһунан). Слабеть, превращаться в развалину, дряхлеть (от старости)
Ээ, туох аанньа тахсыай ол биһигиттэн, эргэрбит, эмэҕирбит быстан эрэр былыргы көлүөнэ тобоҕуттан. Н. Лугинов
Кыыс оҕо эргэ барар сааһын мүччү түстэҕинэ, эрдэ эмэҕирэр. А. Бродников
Мин атаҕым араанньата ыалдьар. Туох эрэ туус мустар үһү. Бары да эмэҕирэн эрдэхпит. Охоноон эмиэ илиитэ көнтөс буолан эрэр этэ. «ХС»
3. көсп. Эргэр, эргэрэн умнуллан хаал, эргэрэн туттуллубат буол (хол., ханнык эмэ систиэмэ, түөрүйэ, өй-санаа туһунан). Устаревать, отживать свой век, становиться непригодным для чего-л. (напр., об общественно-политическом строе). Эмэҕирдэ, эргэрдэ, — дииллэр, Бу кэмҥэ марксизмы… Баал Хабырыыс
Ээй, эһиги холкуостар, киэр эһиҥ Эргэ олох эмэҕирбит силиһин, Түүнүгүрбүт үйэ хараҥа түгэҕин Түрбүөннэ түһэрэн түҥнэриҥ! П. Тулааһынап
Социалистическай тутууга үлэһиттэр пролетариат салалтатын эргэ, эмэҕирбит тутулу үрэйэр эрэ буолбатахтар, кинилэр …… саҥа уопсастыбаннай сыһыаннаһыылары үөскэтэллэр. ДИМ
Эмэҕирэ сытыйыы т.-х. — хортуоппуй иһигэр түүнүктээх көҥдөйү үөскэтэн, буорту гынан барар ыарыы. Гниль сухая
Бу ыарыы (эмэҕирэ сытыйыы) хортуоппуйу үүнэр да, харайыллар да кэмигэр сутуйар. ФНС ССХА
Эмэҕирэ сытыйыы хаҕа бааһырбыт хортуоппуйу буулуур. ЛПМ ХХ

Якутский → Русский

эмэҕир=

превращаться в труху (о древесине).


Еще переводы:

гниение

гниение (Русский → Якутский)

с. сытыйыы, эмэҕирии; кэхтии, төннүү.

загнивание

загнивание (Русский → Якутский)

с. 1. сытыйыы, ымырыы; эмэҕирии; 2. перен. сытыйыы, кэхтии.

сорсуйуу

сорсуйуу (Якутский → Якутский)

сорсуй диэнтэн хай
аата. Кырдьыы, сорсуйуу, эмэҕирии обургу улам ыган ылан иһэр ээ. Н. Лугинов
Куттаммаппын үүнэр күнүм Сорсуйууга тиэрдиэ диэммин, Куттанабын саҥа күнү Атыҥырыы көрсүөм диэммин. С. Данилов

обветшать

обветшать (Русский → Якутский)

сов. наһаа эргэр, эмэҕир.

обургу

обургу (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Олох кыра буолбатах, син улахан. Довольно большой, значительный (по величине)
Икки обургу уол тыаттан мас сүгэн киллэрэн, мастаан чакыйдылар. А. Софронов
Саҥардыы бачча этэ, обургу киһи буолан тоотойон эрэр дии. Амма Аччыгыйа
Уол талах иһиккэ соторутааҕыта аҕай бултаммыт үс обургу балыгы көтөҕөн мадьалытан киллэрдэ. Н. Лугинов
ср. монг. абургу ‘огромный, большой’
II
күүһ. эб.
1. Кими, тугу эмэ сөҕө-махтайа киэн туттууну бэлиэтиир. Выражает восторженно-почтительное отношение к кому-чему-л.. Ньургун Боотур обургу, оччону истэн баран туруох киһи буолуо дуо. П. Ойуунускай
Ол икки ардыгар борохуот обургу тулутуо дуо, уһуга биллибэт кумах хайалаах сиргэ тиийэн кэлбитэ. И. Никифоров
Тыраахтар обургу, тыаһаанууһаан лаһыгырайан, Лоҥкууда хоту сиһин уһугуннарбыта. М. Доҕордуурап
Толло сүгүрүйэр сыһыаны көрдөрөр. Выражает робко-почтительное отношение к кому-чему-л.
Кырдьыы, сорсуйуу, эмэҕирии обургу улам ыга ылан иһэр ээ. Н. Лугинов
Аан быдаан туманын бүрүнэн, ахсынньы ый обургу хабыалас тымныынан хабылынна. М. Доҕордуурап
Ол да буоллар куттал обургу дьону тыаҕа кыйдаабыта. Н. Заболоцкай
2. Сөбүлээбэт, ахсарбат сыһыаны көрдөрөр. Выражает неприязненно-пренебрежительное отношение говорящего к кому-л.
Эчи, кинилэр обургулар харахтара туолбатын эриэхсит! Н. Якутскай
Ол иһин, кини обургу, үөнэ-күрдьэҕэтэ баппакка, ити былыр үйэҕэ ааһан хаалбыты түбэһиэх ахтар бэйэлээх буолсу дуо? Н. Лугинов
Ол эһиги обургуларга туох үргүөрэ үргүйдэ? И. Семёнов
3. Хайгыы, астына санааһыны көрдөрөр (бэйэни эбэтэр атын киһини). Выражает одобрительное отношение говорящего к кому-л. «Ол обургулар билбиттэрэ буолуо эбээт», — Үрэкиин сэргии олордо. Болот Боотур
Дьэ, кинилэр обургулар олоҥхо сырыытын курдук сырыылаах буоллахтара дии, тиийэн кэллилэр. Н. Тарабукин
Мин, биһиги диэн солбуйар ааты кытта бэйэни дэбдэтиниини, киһиргээһини көрдөрөр. С личными местоимениями я, мы выражает бахвальство, хвастовство
Бэйи, биһиги даҕаны быыһын-ардын булан сылдьар обургулар буолуохпут. М. Попов
Биһиги обургулар хайыы-үйэҕэ бүтэрбиппит. «ХС»
ср. монг. абургу ‘чудовище, изверг’

гнить

гнить (Русский → Якутский)

несов. 1. (разлагаться) сытый, ымыр, эмэҕир; 2. перен. сытый, кэҕин.

эргэрээхтээ

эргэрээхтээ (Якутский → Якутский)

эргэр диэнтэн атаах.-аччат. Эргэрээхтээтэҕэ, маһа эмэҕирдэҕэ. Болот Боотур

загнивать

загнивать (Русский → Якутский)

несов., загнить сов. 1. сытый, ымый; эмэҕир; 2. перен. сытый, кэҕин.

трухлявый

трухлявый (Русский → Якутский)

прил. кээбиллэммит, эмэҕирбит; трухлявый пень эмэҕирбит төҥүргэс.

подгнивать

подгнивать (Русский → Якутский)

несов., подгнить сов. 1. (снизу) алларанан сытый, төрдүгүнэн эмэҕир; дерево подгнило мас төрдүнэн эмэҕирбит; 2. (слегка загнить) кыратык сытый, луугур, лыыбар; ягоды подгнили отон кыратык сытыйбыт.