Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эппэҥнэһии

эппэҥнэс I диэнтэн хай
аата. Эмиэ уохтаах уураһыы, имэҥирбит сүрэхтэр эппэҥнэһиилэрэ, таптал сэмэй сибигинэһиитэ. Куорсуннаах

эппэҥнэс

I
эппэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Долгуннар …… эппэҥнэһэллэригэр түөрэ эргийимээри эрдиилэринэн туора-маары тардыалаан тирэҕин булуна сатыыр. Е. Неймохов
Уолаттар, арааһа, балачча сырсыбыттар, өрө эппэҥнэһэн сүрдэммиттэр. Куорсуннаах
II
даҕ.
1. Дириҥник тыынар, аҕылас, бөтүөхтэс. Издающий тяжёлые вздохи, еле переводящий дыхание, задыхающийся
Тыына хаайтарбыт киһи эппэҥнэс буолар. ПЭК СЯЯ
Дарыбыанаба, тыынын кыайан ылыа суох тэҥэ, эппэҥнэс буолан хаалла. П. Аввакумов. Өлөөнө түүлүттэн уолуйан, эппэҥнэс буолбут. Н. Васильев
2. көсп. Өрө түллэр, бааллырар (хол., долгун). Колыхающийся, вздымающийся, дыбящийся (напр., о волнах)
Эппэҥнэс долгуҥҥа Элэҥнээ, мин эрдиим. И. Федосеев
Эппэҥнэс балкыырдар кэлэннэр: «Эккирэт, эккирэт», — дэһэллэр. М. Ефимов
Сүрэҕэ эппэҥнэс — туохтан эмэ олус куттанан сүрэҕэ күүскэ тэбэр. соотв. сердце не на месте
Мин уҥуох-уҥуоҕум халыр босхо, сүрэҕим эппэҥнэс, уолукпун тахсан бүөлээри хаайар. «ХС»

эппэҥнээ

дьүһ. туохт.
1. Дириҥник тыын, аҕылаа, көбүөхтээ; тыын быһаҕаһынан тыын. Едва переводить дыхание, запыхаться; судорожно хватать воздух ртом
[Эрдэлиир] Маайыс иннигэр киирэн кыайан саҥарбакка, өрө эппэҥнии турда. Амма Аччыгыйа
Үөһэ тахсан, ампаардаах киһи уҥуоҕун таһыгар тохтоон, биир кэм өрүтэ эппэҥнии турбута. Күннүк Уурастыырап
Кэлин бэл тутуура да суох үһүс этээскэ эппэҥнээн тахсарыттан дьиктиргээбитэ. Е. Неймохов
2. көсп. Өрүтэ көбүөхтээ, дьалкылын, эҥсилин (уу ньуурун, долгуну этэргэ). Вздыматься, колыхаться, дыбиться, волноваться (о поверхности воды, волнах)
[Оччугуй өрүс] тымныынан тыынна, үрүҥ сиэллээх долгуннарынан эппэҥнээтэ. Л. Попов
Улуу Өлүөнэ эбэ хотун Ортотунан өрүтэ үллэҥнээтэ, Кытыытынан эппэҥнии долгуҥнаата. С. Васильев. Байҕал биир кэм эппэҥниир, Биһиги эрдиибит элэҥниир. Эвен фольк.

Якутский → Русский

эппэҥнэс

тяжело запыхавшийся, задыхающийся; тыынара эппэҥнэс он задыхается, он тяжело дышит.

эппэҥнээ=

равн.-кратн. от эппэй=; кыайан саҥарбакка, эппэҥиии турбута он стоял тяжело дыша, не в силах говорить.


Еще переводы:

вздыматься

вздыматься (Русский → Якутский)

несов. өрүкүй бурҕай; эппэҥнээ; его грудь вздымалась от волнения долгуйан түөһэ эппэҥнэс буолбута.

запыхаться

запыхаться (Русский → Якутский)

сов. разг. аҕылаа, бөтүөхтээ, эппэҥнээ; запыхаться от бега сүүрэн аҕылаа.

дохсуннур

дохсуннур (Якутский → Якутский)

туохт. Олус күүһүр, эрчимир. Усиливаться, становиться сильным
Үрэх сылга биирдэ эрэ, сааскы халаан саҕана дохсуннурар. Агидель к. Ардах улам дохсуннуран тобураҕынан курулаччы кутар. «ХС»
Долгуннар дохсуннура эппэҥнэһэллэр. Б. Лунин (тылб.)

кыыһыр-абар

кыыһыр-абар (Якутский → Якутский)

туохт. Кырыгыран туран кыыһыр, киҥнэн. Разгневаться, прийти в ярость
Хобороос күн аайы майгыта-сигилитэ уларыйан, эригэр кыыһырара-абарара эбиллэн испитэ. А. Софронов
«Маайа, тоҕо тыаҕа тахса сырыттыҥ диибин ээ?» — диэтэ Сэмэнчик эппэҥнии-эппэҥнии, сирэйэ кытаран хаалбыт, хараҕа уоттаммыт, илиитэ-атаҕа босхо барбыт, бэрт улаханнык кыыһырбыт-абарбыт. Н. Неустроев
Манчаары Баһылай эмискэ ойон турар. Кыыһырбыт-абарбыт көрүҥнээҕэ. Н. Якутскай

куйааһырҕаа

куйааһырҕаа (Якутский → Якутский)

(«й» мурун дорҕ. ‘«й» — носовой звук’) туохт. Күн суоһуттан, сыралҕаныттан, итии салгынтан итииргээ (тирит, сэниэтэ суох буол, эппэҥнэс буол). Ощущать, испытывать жару, томиться от жары, быть опаленным зноем
Абытай, аны куйааһырҕаан бардым. Суорун Омоллоон
[Ыт] күүлэ күлүгэр куйааһырҕаан тыыллан сыппыт. Н. Габышев
Куйааһырҕаан кытара буспут оҕуруотчут оҕолор отууланар сирдэригэр таҕыстылар. Сэмээр Баһылай

тартаҥнат

тартаҥнат (Якутский → Якутский)

тартаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Аргыһа эмискэ чонос гынна, таныытын тартаҥната-тартаҥната ол-бу диэки олоотоото. И. Гоголев
Сур биэ Маайыс хас хамныырын кэтэһэр, кулгааҕын чөрөҥнөтөр, муннун тартаҥнатар, хайдах эрэ атыҥырыыр, Маайыһы тэбиэх курдук туттар. В. Протодьяконов
Табалар ураһа тула тоҕуоруһаннар, таныыларын тартаҥната-тартаҥната, аҕылаан эппэҥнэһэ тураллар. А. Кривошапкин (тылб.)

араҥсый

араҥсый (Якутский → Якутский)

туохт. Кылгас кэмҥэ уонна кыратык ыарытый. Прихворнуть
[Уордаах хардааччы мохсоҕол көтөн] Аан ийэ дойдуттан Арахсан киирэн барбытыгар, Ийэбиттэн ылбыт Эт мэйиим эппэҥнээн барда, Аҕабыттан ылбыт Айыы санаам араҥсыйан барда. С. Зверев

көбүөхэйдэн

көбүөхэйдэн (Якутский → Якутский)

туохт. Тыын былдьаһар курдук, эппэҥнии тыынан саҥар. Говорить, рассказывать взахлеб, едва переводя дыхание
Кэлэ-бара сылдьан көрдөххө көлүкэлэрин үрдэ көстүбэт кус буолбут этэ, — диэн кэпсээн көбүөхэйдэнэр, биир собо курдук, морумолтоҕор киһи. Р. Кулаковскай

күүрбэхтээ

күүрбэхтээ (Якутский → Якутский)

күүр диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Түмэппий] икки хараҕа уоттанан баран, иэдэстэрин быччыҥнара күүрбэхтии турда. Амма Аччыгыйа
[Өлүөнэ өрүс] Эппэҥнээн, эргиччи күүрбэхтээн, Эбэккэм эдэрбин тириэртэ, Элэҥнэс туос тыыбын үүрбэхтээн, Эрдиигэ илиибин ириэрдэ. Р. Баҕатаайыскай

түллүмэхтээ

түллүмэхтээ (Якутский → Якутский)

түлүн диэнтэн тиэт
көрүҥ. Оҕонньор ох тыллара Дьөгүөссэ үөйбэтэх-ахтыбатах өттүнэн киирдилэр, сүрэҕэ тохтуу-тохтуу түллүмэхтээн ылла. М. Попов
Хомо киэҥ иэнэ төһө да эппэҥнии түллүмэхтээн ыллар, олус кэрэтийэн, тупсан, толбоннуран көстүбүтэ. «Чолбон»