Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эриэннээ

туохт.
1. Тугу эмэ эриэн гын, эриэн буоларын курдук оҥор. Делать что-л. пёстрым, полосатым, цветным
Остуолбалары үрүҥ-хара кыраасканан эриэннээн баран, сыыр хааһыгар туруораллара. Н. Абыйчанин
2. Мас (хол., сиэрдийэ) субатын алдьаппат курдук хатырыгын суор, кыс. Тесать, обтёсывать (напр., жердь), не повреждая внутренний слой дерева
Дүлүҥ оҥорон эриэннии-эриэннии, …… биирдии сыарҕа буолар гына чөмөхтөөн иһэллэр. М. Доҕордуурап
Оҕонньор сиэрдийэтин кэрдэн, эриэннээн симнэ. КН ПБ
Тутуу, оттук мас төбөтүн эриэннээн чөмөхтөөһүн, маһы саһааннаан тиэйии …… көдьүүһэ үгүс этэ. «Кыым»
3. кэпс. Онон-манан эриэннэн, эриэн буолан бар (хол. хаар ууллан барыыта). Быть пёстрым, пестреть (напр., во время таяния снега)
Халдьаайы быардарын хаара улам хаптайан, сир эриэннээн, хараара сатаан эрэр. Н. Заболоцкай
Кус ордук үгэннээн кэлэр кэмэ, оттон манна сорох сир хаара эриэннии да илик. «Чолбон»

Якутский → Русский

эриэннээ=

делать(ся), совершать(ся) неравномерно, по-разному; бэрэбинэни эриэннээ = обтесать бревно (местами, со всех сторон, чтоб оно скорей высохло); эриэннээн ардаата кое-где выпал дождь; эриэннээн сыһыаннаһар он относится по-разному (к людям).


Еще переводы:

эриэннэт=

эриэннэт= (Якутский → Русский)

побуд. от эриэннээ =.

эриэннии

эриэннии (Якутский → Якутский)

сыһ. Эриэн гына, эриэн буоларын курдук. Пятнами, полосками
Аҕата ол талаҕы сытыы быһаҕынан эриэннии кыспыта. И. Гоголев
Куонаан ыас хара баттаҕын үрүҥ тунаархай хаһыҥ эриэннии дуйдаабыт. Н. Заболоцкай
Ытык сылгы сулара үрүҥ уонна хара сиэлтэн эриэннии хатыллыбыт буолар. ФГЕ СТС

эриэннэт

эриэннэт (Якутский → Якутский)

эриэннээ диэнтэн дьаһ
туһ. Бу бэрэбинэлэри киминэн эмэ эриэннэтиэххэ баар этэ. Күрүлгэн

пестрить

пестрить (Русский → Якутский)

несов. 1. что (делать пёстрым) эриэннээ; 2. что чем, перен. эриэннээ, дьэрэкээннээ, бачахтаа; пестрить речь пословицами этиигин өс хоһооннорунан дьэрэкээннээ, өс хоһооннорун былаан саҥар; 3. безл. иир; в глазах пестрит от разноцветных флагов араас өҥнөөх былаахтары көрөн хараҕым иирэр.

саадьаҕайдаа

саадьаҕайдаа (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Тугу эмэ эриэннии кыс, суор, эриэннээ. Строгать или тесать что-л. так, чтобы оно стало полосатым (напр., кол, бревно)
Босхо, бука, бүтэй да тоһоҕотун саадьаҕайдаабат дьон буолуоххут. Күннүк Уурастыырап

испещрить

испещрить (Русский → Якутский)

сов., испещрять несов. что дэлби эриэннээ, дьэрэкээннээ, дэлби бачахтаа; испещрить поля книги замётками кинигэ кытыытын ол-бу бэлиэнэн дэлби бачахтаа.

эриэннэн

эриэннэн (Якутский → Якутский)

эриэннээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Моҕотой курдук эриэннэммит бэрэбинэлэри сыыртан түһэртииллэр. М. Доҕордуурап
Уол хатырыктара эриэннэммэтэх сиэрдийэлэри соһуталаан аҕалла. Н. Борисов
Хойуу суурадаһынынан эриэннэнэ ойууламмыт истиэнэни кылааккайдыыгын. «ХС»

ытыыстаа

ытыыстаа (Якутский → Якутский)

туохт. Оҥкучаҕы эркиннээ. Делать сруб (для погреба)
Быстахха ас уурар омуһах хастым, мас таһан, эриэннээн ытыыстаатым. Ф. Постников
Чычаас оҥкучах хаһан, маһы хайытан, суоран, эркин оҥорон ытыыстыыллар. ЭКС ТБТ
Ыал омуһаҕын кэҥэтэн, саҥалыы ытыыстаан, сиилэскэ анаан оҥорбуттар этэ. Үлэ үө.

умнаа

умнаа (Якутский → Якутский)

туохт., тутуу
1. Таҥастаа (үксүгэр тутуу маһын этэргэ). Подвергать первичной обработке (обычно о строительном лесе), очищать от сучьев, срубать верхушки и т. п. Улуу хара тыаҕа Урут тахсан, Оскуола маһын кэрдэн, Умнаан, суоран күндүлүөх буолла. С. Васильев
Уһук «Дьаарбаҥ» аттыгар, Умайбыт икки дьиэ аттыгар Умнаан, элбэх мас суорулунна, Уон дьиэ акылаата уурулунна. «ХС»
Үс мас бүтэйи оҥорууга маһы кэрдэн, эриэннээн, барытын миэстэтигэр таһан, умнаан оҥоруу элбэх үлэнэн толоруллар. ОМГ ЭСС
2. Туох эмэ оҥоһугу ураннык нарылаачочулаа, тупсаран биэр. Безукоризненно отделывать, обстругивать, обтачивать какое-л. изделие
Уол киһи Умнаан оҥорбут Оһуор көмүс ыҥыырдаах. Күн Дьирибинэ
Ыстаал куһуогуттан собуокка массыына араас чаастарын, маһы, кумааҕыны уонна да атыны умнаан оҥорор үстүрүмүөннэри оҥоруохха сөп. ПАВ Ф-6
Ох курдук умнаа — ох курдук оҥор (оҥоһун), кустук курдук куоһаа (куоһан) диэн курдук (көр куоһаа II). «Айыы аймахтара, Күн улуустара Кустук курдук куоһаан, Ох курдук умнаан, Айан-кэрдэн түһэрбиттэр үһү», — диэбиттэрэ. Ньургун Боотур
Ох курдук умнуургут эбитэ буоллар, Кийиит курдук Киэргэтэргит эбитэ буоллар Билигин даҕаны Тардыстар талаһаҕыт, Миинэр миҥэҕит буолуом этэ! С. Васильев. «Чэ кыыспытын Ох курдук умнаан, Кустук курдук куоһаан Биэриэххэ дуу, доҕор?» — диэтэ. «ХС»
ср. кирг. сомдо, тув. сомна ‘выделывать болванку, предварительную форму’

чардаат

чардаат (Якутский → Якутский)

I
аат. Муҥханы ууга түһэрэргэ эбэтэр ууттан таһаарарга аналлаах киэҥник алларыллыбыт ойбон. Большая прорубь для подлёдного рыболовства с использованием невода
Нырыыһыттар чардаат диэки үмүрүччү сэлэлээн, чугаһаан эрэллэр. И. Гоголев
Муҥха тахсара чугаһаан, дьон чардаат тула үмүөрүстүлэр. П. Степанов
Тахсыы чардаат — муҥханы ууттан таһаарарга аналлаах түөрт муннук эбэтэр кэлтэгэй төгүрүк быһыылаах улахан ойбон. Большая четырёхугольная или полукруглая прорубь для вытягивания невода. Уолаттар тахсыы чардааты аллардылар. Түһүү чардаат — муҥханы ууга түһэрэргэ аналлаах төгүрүк быһыылаах улахан ойбон. Большая круглая прорубь, в которую опускают невод
Уу холоонунан түһүү чардаат алларыллар. Хомус Уйбаан
II
аат., эргэр. Былыргы саха эргиирэ: ампаарын кырыыһатыгар ат төбөтө оҥоһуллубут (ардыгар ол иннигэр сэргэлээх), үүт күрүөнэн эргитиилээх киһи уҥуоҕа. Старинное якутское чардатное захоронение: надмогильный сруб с коньком на крыше, с изгородью из жердей, укреплённых в отверстиях столбов (редко — с коновязью перед коньком)
Кыһыл талаҕы эриэннии кыстан баран, чардааты миинэн олорон ааттас! И. Гоголев
Дүлүҥ аҥаардыыларынан суоран оҥоһуллубут чардаат халыҥ эркиннэрэ, көннөрү ньахчайан баран, туох да буолбатах этилэр. Далан
Мутугунан быраҕар Муҥур үйэ муҥкугар Бу кириэстэр, бу чардааттар Туоһу курдук тураллар. М. Ефимов
Дьиҥ сиппит-хоппут үлэнэн чардааттаах киһи уҥуоҕа буолар. АЭ ӨӨКХ
Чардаата сырдаабыт — суох буолбут, өлбүт. Умирать, погибать (букв. крест над ним блестит, памятник ему белеет)
Чардаатын сандаарт — уҥуоҕун тут 1 диэн курдук (көр тут I). [Абааһы — айыы бухатыырыгар:] Кириэспин килбэт, уҥуохпун тупсара тут, чардааппын сандаарт! ПЭК ОНЛЯ II
Кимэ чардаатын сандаардыай? П. Ойуунускай
ср. эвенк. чарда ‘могила’, ср.-тур. чардак ‘открытый балкон, поддерживаемый четырьмя столбами’