яд, отрава.

несов. разг. (принимать яд) дьааты сиэ.

прил. өлөрөр, өлөрүүлээх; смертоносный яд өлөрөр дьаат.

1) яд; моҕой дьаата змеиный яд; 2) перен. порок, дурная привычка; табах дьаата страсть к курению; арыгы дьаатыгар ыллар= пристраститься к вину.

1) яд; ядовитость; үүнээйи сүлүһүнэ ядовитость растения; вещество сүлүһүнэ ядовитость вещества; 2) перен. злость, ехидство.

разг. отравить кого-что-л. ядом.

доза; дьаат өлөрөр дозата смертельная доза яда.

I 1) змея || змеиный; дьааттаах моҕой ядовитая змея; моҕой дьаата змеиный яд; 2) змей (сказочное существо); аҕыс салаа кутуруктаах сатаҕа моҕой фольк. большой змей о восьми хвостах.
II : хотуур моҕойо загнутый острый конец косы; атыыр моҕойо клыки жеребца.

1) уст. яд; абанан сүһүрбүт он отравился ядом; 2) горечь, горький вкус || горький; аба уулаах күөл солёное озеро (букв. озеро с горькой водой); 3) бот. цикута, вех; аба от цикута, вех; абаны сиэбит ынах курдук словно корова, съевшая цикуту (соотв. будто белены объелся); 4) перен. досада, горечь; возмущение; абабын ньии ! ах, какая досада!; ити абатыгар этэр он говорит так с досады.

аат.
1. Тыыннаах харамайы сүһүрдэр бэссэстибэ, дьаат. ☉ Ядовитое вещество, смертельный яд, отрава
[Уолака:] Саамай күүстээх сүлүһүҥҥүн бэлэмнээ. Суорун Омоллоон
Дьааттаах моҕой төбөтүгэр, харахтарын кэлин өттүнэн, күүстээх сүлүһүнү үөскэтээччи быччархайдара бааллар. ББЕ З
2. көсп. Туох эмэ киһини таарыйар күүһэ, ыыһа-абата (хол., киһи тыла). ☉ Злость, яд, желчь (напр., в речи)
Ытаабыта-соҥообута Сүлүһүн, илбис буолан Сүрэҕин хамсатта. П. Ойуунускай
Ол эрээри «холоон да киһи эбит» [диэн аҕата сэнээн эппит тыллара] Хабычаан дууһатыгар сүлүһүн буолан иҥмитэ, быа сөллүбэт түмүгүнүү ыйыллыбыта. Э. Соколов
Тыл ис сүлүһүнэ, этэр илбиһэ саҥарар саҥаҕа эрэ киирдэҕинэ сүүс араас өҥүнэн күлүмүрдүү оонньуур. СОТТЛ. Тэҥн. сүүс
ср. алт. сөлүҕин ‘питательность’, шөлүҕин ‘питательные соки’, монг. шүлс(эн) ‘слюна, слюни; ящур’